Người mở lối huyền thoại Trường Sơn

Ngày 19/5/1959, một nhiệm vụ đặc biệt được giao cho một đơn vị đặc biệt.

Đó là nhiệm vụ mở tuyến vận tải chiến lược trên dãy Trường Sơn để chi viện cho chiến trường miền Nam.

Người được giao tổ chức lực lượng và trực tiếp đặt những nền móng đầu tiên của tuyến đường ấy là Đại tá Võ Bẩm, Đoàn trưởng đầu tiên của Đoàn 559.

Nhiệm vụ được giao trong điều kiện tuyệt đối bí mật.

Theo hồi ức của Võ Bẩm được Báo Quân đội nhân dân dẫn lại, khi trao nhiệm vụ, Trung tướng Nguyễn Văn Vịnh nhấn mạnh rằng đây là quyết định của Bộ Chính trị và yêu cầu phải giữ bí mật tuyệt đối. Võ Bẩm được giao quyền lựa chọn những người đầu tiên để thành lập đơn vị.

Đầu tháng 6/1959, Tiểu đoàn 301 được thành lập với 440 cán bộ, chiến sĩ. Phần lớn là những người con của Quảng Nam, Quảng Ngãi. Họ được tổ chức thành các đội vừa mở đường, vừa giao liên, vận chuyển và bảo vệ tuyến.

Điểm xuất phát được lựa chọn là Khe Hó, Quảng Bình.

Những ngày đầu ấy, Trường Sơn chưa có một tuyến đường hoàn chỉnh.

Có những cung đường phải xoi từng lối đi qua rừng, vượt qua địa hình hiểm trở, tổ chức giao liên và vận chuyển trong điều kiện địch luôn tìm cách phát hiện.

Những người lính đầu tiên phải vừa mở đường, vừa tìm cách giữ bí mật.

Từ những con đường gùi, đường thồ ban đầu, tuyến Trường Sơn dần phát triển thành một hệ thống vận tải chiến lược quy mô lớn.

Võ Bẩm cũng là người sớm nhận thấy cần phải phát triển nhiều phương thức chi viện khác nhau. Ông từng đề xuất việc vận chuyển bằng đường biển và tổ chức Tiểu đoàn 603, tiền thân của những hoạt động vận tải bằng đường biển sau này.

Nhưng nếu chỉ nhìn Trường Sơn bằng những con số về chiều dài đường sá, số lượng xe hay khối lượng hàng hóa, chúng ta sẽ khó hình dung được những ngày đầu tiên ấy gian nan đến mức nào.

Bởi trước khi có những tuyến đường lớn, những đoàn xe và những binh đoàn vận tải, đã có những con người đầu tiên bước vào rừng để tìm đường.

Họ không biết trước con đường ấy sẽ dài đến đâu.

Họ chỉ biết rằng nhiệm vụ của mình là mở một con đường để hậu phương có thể đến được với tiền tuyến.

Võ Bẩm là một trong những người đầu tiên nhận nhiệm vụ ấy.

Và từ những bước chân đầu tiên của Đoàn 559, một tuyến chi viện chiến lược đã dần hình thành, trở thành một trong những kỳ tích lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nguồn tư liệu

• Báo Quân đội nhân dân, “Thiếu tướng Võ Bẩm – Người ‘khai sơn phá thạch’ tuyến vận tải chiến lược 559…”.

• Báo Quân đội nhân dân, “Bộ đội Trường Sơn thuở ban đầu”.