“Người mở những con đường thầm lặng – Cảm nhận về cuộc đời quái kiệt Dương Quang Đông”

Câu trả lời nằm ở chính cuộc đời ông – một cuộc đời âm thầm mở đường.

Sinh ra tại Trà Vinh trong một gia đình có truyền thống yêu nước, Dương Quang Đông sớm tiếp nhận tinh thần chống ngoại xâm từ người cha từng tham gia nghĩa quân dưới trướng các thủ lĩnh kháng Pháp. Từ những năm tháng tuổi trẻ học tập ở Sài Gòn, ông đã thể hiện khí chất bất khuất khi dám chống lại sự ngạo mạn của chính quyền thực dân và bị đuổi học. Có lẽ, chính những bước ngoặt ấy đã đưa ông đến với con đường cách mạng.

Điều khiến tôi ấn tượng sâu sắc là mối gắn bó giữa ông với Chủ tịch Tôn Đức Thắng – người mà giới thanh niên yêu nước thời bấy giờ xem như thần tượng. Từ những ngày hoạt động tại Ba Son, tham gia xây dựng Công hội Đỏ, cho đến việc phát triển tổ chức khắp Nam Kỳ, Dương Quang Đông hiện lên như một “người thợ cần mẫn” của cách mạng. Ông không phải là diễn giả hùng biện, cũng không phải là lý luận gia sắc sảo. Như lời Giáo sư Trần Văn Giàu từng nhận xét, ông “ít lý luận mà siêng năng, kiên trì, làm việc gì thì làm tới nơi tới chốn”. Có lẽ chính phẩm chất ấy đã tạo nên tầm vóc đặc biệt của ông.

Những năm tháng tù đày, vượt ngục Tà Lài giữa rừng thiêng nước độc, rồi đảm nhận vai trò Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ trong giai đoạn cam go nhất – tất cả đều cho thấy bản lĩnh của một người lãnh đạo thầm lặng. Điều làm tôi kính trọng hơn cả là khi được tín nhiệm bầu làm Bí thư Xứ ủy, ông lại sẵn sàng nhường vị trí ấy cho đồng chí mà ông cho là xứng đáng hơn. Trong thời đại mà danh vị dễ khiến con người sa vào tham vọng, sự khiêm nhường ấy thật đáng quý.

Khi Nam Bộ bước vào kháng chiến, Dương Quang Đông không chọn vị trí an toàn. Ông nổ phát súng đầu tiên bảo vệ trụ sở Ủy ban Hành chính Nam Bộ đêm 23/9/1945. Rồi ông lại âm thầm sang Thái Lan mua vũ khí, mở “đường xuyên Tây” vận chuyển hàng trăm tấn khí tài về nước. Tôi hình dung hình ảnh một nhà cách mạng mang bí danh thương nhân, hoạt động giữa Bangkok, đối mặt với mật thám, thương thảo từng lô hàng súng đạn – đó là một cuộc chiến không tiếng súng nhưng đầy hiểm nguy.

Ấn tượng nhất với tôi là giai đoạn ông tham gia hình thành tuyến vận tải chiến lược trên biển – tiền thân của “đường Hồ Chí Minh trên biển”. Khi đọc đến đoạn ông cùng đồng đội từ Mã Đà băng rừng, vượt sông, tìm bến bãi tại Lộc An, tôi hiểu vì sao ông được gọi là “kiến trúc sư mở đường”. Ông không chỉ mở đường địa lý, mà còn mở đường cho vận mệnh chiến trường Nam Bộ. Những chuyến tàu không số lặng lẽ ra khơi đã mang theo hy vọng, vũ khí và cả niềm tin chiến thắng.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông vẫn tiếp tục cống hiến trong ngành giao thông công chính của Thành phố Hồ Chí Minh. Một đời người đi qua hai cuộc kháng chiến, từ phong trào công nhân những năm 1920 cho đến khi đất nước hòa bình, ông gần như chưa từng dừng lại.

Điều khiến tôi xúc động là những món quà mà lãnh tụ Tôn Đức Thắng và ông Phạm Hùng gửi tặng – một khẩu carbine, một chiếc đồng hồ. Đó không chỉ là kỷ vật, mà là sự ghi nhận của lịch sử đối với một con người làm nên những điều lớn lao mà không cần phô trương.

Có lẽ, danh hiệu và huân chương chỉ là sự xác nhận muộn màng cho một cuộc đời đã sớm hiến trọn cho đất nước. Với tôi, Dương Quang Đông không phải là “người giữ chức vụ cao”, mà là người giữ vai trò không thể thay thế trong những khúc quanh quyết định của lịch sử. Ông không đứng ở tuyến đầu ánh đèn, nhưng luôn ở tuyến đầu trách nhiệm.

Đọc xong câu chuyện về ông, tôi hiểu thêm rằng: lịch sử không chỉ được viết bởi những tên tuổi vang dội trên diễn đàn, mà còn được dựng xây bởi những con người âm thầm, bền bỉ, kiên trung. Cuộc đời của “quái kiệt” Dương Quang Đông chính là minh chứng sống động cho giá trị ấy – một giá trị khiến hậu thế, như tôi hôm nay, phải nghiêng mình kính phục.

Nguồn : cand.com.vn