Người mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ – chiến thắng Bạch Đằng năm 938 và khát vọng non sông

NGÔ QUYỀN

Người mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ – chiến thắng Bạch Đằng năm 938 và khát vọng non sông

Trong dòng chảy hàng nghìn năm lịch sử Việt Nam, có những chiến thắng không chỉ làm thay đổi cục diện một cuộc chiến mà còn mở ra bước ngoặt cho vận mệnh cả dân tộc. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là một dấu mốc như thế. Dưới sự lãnh đạo của Ngô Quyền, quân dân ta đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, chấm dứt thời kỳ lệ thuộc kéo dài và mở đường cho một thời đại độc lập, tự chủ. Tên tuổi Ngô Quyền vì vậy mãi được ghi nhớ như biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và ý chí bảo vệ non sông.

Ngô Quyền sinh năm 898, quê ở Đường Lâm, nay thuộc thành phố Hà Nội. Ông sinh trưởng trong thời kỳ đất nước trải qua nhiều biến động, khi chính quyền tự chủ của người Việt đang từng bước được xây dựng sau nhiều thế kỷ chịu sự cai trị từ phương Bắc. Từ sớm, Ngô Quyền đã nổi tiếng là người có tài năng, khí phách và khả năng tổ chức lực lượng. Ông trưởng thành trong bối cảnh các hào trưởng địa phương cùng nhân dân nỗ lực giành lại quyền tự quyết cho đất nước.

Một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Ngô Quyền là thời gian ông theo Dương Đình Nghệ, một hào trưởng có uy tín ở Ái Châu, nay thuộc Thanh Hóa. Dương Đình Nghệ từng lãnh đạo lực lượng đánh đuổi quân Nam Hán vào năm 931, giành lại quyền tự chủ cho người Việt. Ngô Quyền trở thành một tướng lĩnh có năng lực, được tin tưởng giao trọng trách và sau đó kết duyên với con gái Dương Đình Nghệ.

Năm 937, Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại để chiếm quyền. Hành động này không chỉ gây bất bình mà còn đe dọa nền tự chủ vừa giành được. Ngô Quyền quyết định đem quân từ Ái Châu ra Bắc, tiến đánh Kiều Công Tiễn nhằm trừng trị kẻ phản bội và củng cố chính quyền. Trước tình thế nguy cấp, Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán. Vua Nam Hán nhân cơ hội ấy chuẩn bị đưa quân sang xâm lược nước ta.

Ngô Quyền nhận thức rõ rằng nếu quân Nam Hán tiến vào thành công, đất nước sẽ một lần nữa rơi vào ách đô hộ. Ông nhanh chóng tập hợp lực lượng, chuẩn bị kế hoạch chống giặc và lựa chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Đây là vùng sông nước có địa hình đặc biệt, chịu ảnh hưởng của thủy triều, với nhiều nhánh sông, cửa biển và những bãi cọc ngầm có thể tận dụng để tạo lợi thế quân sự.

Bằng sự am hiểu địa hình và quy luật thủy triều, Ngô Quyền cho quân đóng cọc gỗ đầu bịt sắt xuống lòng sông tại những vị trí hiểm yếu. Các bãi cọc được bố trí nhằm phát huy tác dụng khi nước triều lên cao che khuất chúng, còn khi thủy triều rút, những chiếc cọc nhô lên sẽ cản trở thuyền chiến của đối phương. Đây là kế hoạch đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng, khả năng phối hợp giữa các lực lượng và sự kiên nhẫn chờ đợi thời cơ.

Năm 938, quân Nam Hán do Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào vùng sông Bạch Đằng. Ngô Quyền cho lực lượng thuyền nhẹ ra khiêu chiến, giả vờ rút lui để dụ quân địch tiến sâu vào khu vực đã bố trí trận địa. Khi thủy triều bắt đầu rút, quân ta đồng loạt phản công. Thuyền chiến của quân Nam Hán bị mắc vào bãi cọc, đội hình trở nên hỗn loạn và mất khả năng cơ động. Quân dân ta từ nhiều hướng tiến công quyết liệt, tiêu diệt và đánh tan lực lượng xâm lược. Hoằng Tháo bị giết trong trận đánh, quân Nam Hán thất bại nặng nề.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là kết quả của sự kết hợp giữa tài thao lược của người chỉ huy, sự am hiểu địa hình, cách sử dụng linh hoạt điều kiện tự nhiên và tinh thần chiến đấu của quân dân ta. Ngô Quyền không lựa chọn cách đối đầu bất chấp tương quan lực lượng mà chủ động tạo ra thế trận có lợi, biến điểm mạnh của đối phương thành bất lợi. Đó là bài học sâu sắc về tư duy chiến lược: muốn giành thắng lợi phải hiểu rõ hoàn cảnh, chuẩn bị chu đáo và biết nắm bắt đúng thời cơ.

Sau chiến thắng, Ngô Quyền xưng vương vào năm 939, đóng đô ở Cổ Loa. Việc xây dựng chính quyền độc lập đánh dấu bước phát triển quan trọng của nền tự chủ dân tộc. Từ đây, người Việt có điều kiện củng cố bộ máy cai quản đất nước, từng bước xây dựng nền chính trị riêng và khẳng định quyền làm chủ vận mệnh của mình.

Ngô Quyền mất năm 944. Dù thời gian trị vì không dài, sự nghiệp của ông có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử Việt Nam. Chiến thắng Bạch Đằng không chỉ đánh bại một cuộc xâm lược mà còn kết thúc thời kỳ Bắc thuộc kéo dài, mở ra thời đại độc lập lâu dài, dù đất nước vẫn phải trải qua những biến động và cuộc đấu tranh để củng cố nền tự chủ trong các thế kỷ tiếp theo.

Nhìn lại chiến công của Ngô Quyền, chúng ta càng thấm thía giá trị của độc lập và tự do. Độc lập không tự nhiên mà có; đó là thành quả của trí tuệ, lòng dũng cảm, sự đoàn kết và những hy sinh lớn lao của các thế hệ đi trước. Bài học Bạch Đằng còn nhắc nhở mỗi người Việt Nam phải biết trân trọng lịch sử, giữ gìn chủ quyền và phát huy sức mạnh cộng đồng trước mọi thử thách.

Đối với thanh thiếu niên ngày nay, học tập tấm gương Ngô Quyền không chỉ là ghi nhớ một chiến thắng lịch sử mà còn là rèn luyện tư duy, tinh thần chủ động và trách nhiệm với đất nước. Người trẻ cần chăm chỉ học tập, nâng cao năng lực, biết sáng tạo trong giải quyết vấn đề, đoàn kết với tập thể và không ngại đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn. Trong thời đại mới, lòng yêu nước được thể hiện qua việc sống có trách nhiệm, tuân thủ pháp luật, giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo vệ môi trường và đóng góp vào sự phát triển của quê hương.

Tuổi trẻ phường Minh Hưng nguyện noi gương Ngô Quyền, phát huy trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần đoàn kết của cha ông; không ngừng học tập, rèn luyện, sáng tạo và xung kích trong mọi nhiệm vụ. Mỗi đoàn viên, thanh niên quyết tâm biến lòng tự hào dân tộc thành những hành động thiết thực, tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và chăm lo thiếu nhi, góp phần xây dựng phường Minh Hưng ngày càng văn minh, giàu đẹp, nghĩa tình, xứng đáng với truyền thống kiên cường của dân tộc Việt Nam.