Người nghệ nhân làm diều sáo và tiếng nhạc giữa tầng không

Cụ Nguyễn Văn Hòa, một lão nông tại vùng quê Hải Phòng, được mệnh danh là người "giữ tiếng sáo trời". Cụ không chỉ làm diều, cụ làm những chiếc sáo diều – một loại nhạc cụ độc đáo mà người nghệ sĩ duy nhất biểu diễn nó chính là gió. Với cụ, một chiếc diều sáo hoàn hảo phải đạt được sự giao hòa tuyệt đối giữa hình dáng và âm thanh.

Cụ Hòa kể về kỹ thuật chọn tre làm khung diều: phải là tre đực, già, chặt vào mùa khô để không bị mối mọt. Cánh diều phải được gọt giũa cân đối để khi lên cao không bị "chao". Nhưng cái tinh túy nhất nằm ở bộ sáo. Cụ dùng ống tre bánh tẻ, khoét miệng sáo bằng tay. Một bộ sáo thường có từ 3 đến 5 ống với kích cỡ khác nhau, tạo nên những nốt nhạc trầm bổng: tiếng chuông, tiếng cồng, tiếng sáo. "Tiếng sáo diều là tiếng nói của đất này với trời xanh," cụ Hòa nói với ánh mắt lấp lánh khi nhìn về phía chân trời.

Cụ nhớ lại thời kỳ chiến tranh, khi tiếng sáo diều phải im lặng để nhường chỗ cho tiếng còi báo động máy bay. Nhưng ngay khi hòa bình lập lại, những chiếc diều sáo lại bay lên, cao hơn và vang hơn. Đối với người dân quê, tiếng sáo diều giữa đêm hè thanh vắng là biểu tượng của sự bình yên tuyệt đối. Nó xua đi mệt nhọc sau một ngày đồng áng, đưa con người vào những giấc mơ đẹp về một tương lai no ấm.

Cụ Hòa là chứng nhân cho sự phong lưu và lãng mạn của tâm hồn người Việt. Giữa cuộc sống hối hả, cụ vẫn dành hàng giờ để chỉnh âm cho từng chiếc sáo. Cụ quan niệm rằng, làm diều sáo là luyện tính kiên nhẫn và lòng vị tha. Khi thả diều, ta phải nương theo gió, giống như cách con người đối đãi với nhau trong đời. Tiếng sáo diều của cụ không chỉ là âm nhạc, nó là lời nhắc nhở về sự tự do, về khát vọng vươn tới những đỉnh cao của dân tộc Việt Nam vốn đã chịu quá nhiều xiềng xích của chiến tranh.