Người nghệ nhân làm nón lá và bài thơ viết trên lá trắng
Tại làng nón Chu Chuông (Hà Nội), bà cụ Nguyễn Thị Hòa đã có hơn 60 năm gắn bó với chiếc nón lá – biểu tượng cho vẻ đẹp duyên dáng và sự tần tảo của người phụ nữ Việt Nam. Câu chuyện của bà bắt đầu từ những buổi đi chọn lá lụi, lá cọ trên rừng về phơi khô, vò trắng cho đến khi lá mỏng mịn như lụa. Với bà, mỗi chiếc nón không chỉ là vật che nắng che mưa, mà là một tác phẩm nghệ thuật tinh vi đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi bàn tay tài hoa.
Bà Hòa mô tả tỉ mỉ quá trình làm nên chiếc nón lá: từ khâu chuốt vành bằng tre rừng sao cho tròn trịa và cân đối, cho đến khâu xếp lá vào khuôn và bắt đầu những đường khâu li ti. Sợi cước trắng muốt đi xuyên qua lớp lá mỏng, đều tăm tắp như những nhịp phách. Đặc biệt là nón lá bài thơ, nơi người thợ khéo léo chèn những dòng thơ hoặc hình ảnh thắng cảnh Việt Nam giữa hai lớp lá. "Khi soi nón dưới ánh sáng, những dòng thơ sẽ hiện lên như phép màu, đó chính là cái tinh túy của nón Chu Chuông," bà Hòa tự hào kể.
Bà nhớ lại những năm kháng chiến, chiếc nón lá theo các cô gái thanh niên xung phong trên đường ra trận, che chở những gương mặt trẻ thơ trong những giờ nghỉ ngơi dưới rặng tre. Nón lá cũng là vật làm tin cho những cuộc tình hẹn ước. Trong hòa bình, hình ảnh tà áo dài cùng chiếc nón lá đã trở thành biểu tượng của Việt Nam trên trường quốc tế. Bà Hòa đã từng đón những đoàn khách du lịch từ Mỹ, Pháp, Nhật Bản đến xem bà làm nón. Họ ngạc nhiên khi thấy những chiếc nón mỏng manh như vậy lại có thể chịu được gió bão, nắng cháy.
Bà Hòa là chứng nhân cho đức tính kiên trì và thẩm mỹ thanh cao của người lao động Việt Nam. Bà quan niệm rằng, khâu nón cũng là khâu cái tâm của mình vào đó. Mỗi đường kim mũi chỉ phải thật sạch, thật gọn thì chiếc nón mới sang. Dù ngày nay có nhiều loại mũ nón thời trang, nhưng bà tin rằng chiếc nón lá vẫn luôn sống mãi bởi nó mang hồn cốt của làng quê, mang sự dịu dàng của người mẹ và sự đảm đang của người vợ. Những người nghệ nhân như bà chính là những người đang viết tiếp "bài thơ hòa bình" trên những lớp lá trắng, giữ cho vẻ đẹp truyền thống của dân tộc luôn rạng rỡ và thanh tao.
