Người nghệ sĩ trước bước ngoặt lịch sử

Mỗi thời đại đều đặt ra cho người nghệ sĩ những câu hỏi riêng.

Khi xã hội bình yên, nghệ thuật có thể tìm kiếm cái đẹp.

Khi xã hội biến động, nghệ thuật còn phải đối diện với ký ức, nỗi đau và những câu hỏi về con người.

Đào Tấn sống trong một giai đoạn lịch sử đầy biến chuyển. Ông không đứng ngoài những thay đổi ấy.

Là một người có học, làm quan và gắn bó với văn chương, ông có điều kiện quan sát xã hội từ nhiều phía.

Nhưng điều đáng chú ý là ông không để những biến động của thời đại làm cho nghệ thuật trở nên khô cứng.

Ngược lại, chính những biến động ấy làm cho câu chuyện trên sân khấu trở nên nhiều tầng ý nghĩa hơn.

Một nhân vật trung nghĩa không chỉ là hình mẫu đạo đức.

Đó còn là một con người đang phải lựa chọn.

Một nhân vật chịu oan không chỉ là người đáng thương.

Đó còn là biểu tượng của những số phận nhỏ bé trước những sức mạnh lớn hơn mình.

Một vị tướng đứng trước trận chiến không chỉ đại diện cho chiến thắng hay thất bại.

Đằng sau ông là nỗi lo, trách nhiệm và sự mất mát.

Đào Tấn hiểu rằng sân khấu chỉ thật sự sống khi con người trên sân khấu có tâm hồn.

Vì thế, những câu chuyện lịch sử trong tuồng không chỉ kể lại quá khứ. Chúng tạo ra cơ hội để người đương thời nhìn thấy những vấn đề của chính mình.

Đó là sức mạnh của nghệ thuật.

Nghệ thuật không nhất thiết phải nói thẳng mọi điều.

Đôi khi chỉ cần kể một câu chuyện cũ, người xem đã có thể tự tìm thấy trong đó một phần đời sống của mình.

Đào Tấn đã làm việc trong một thời đại mà những thay đổi lớn diễn ra từng ngày. Nhưng ông không chọn cách quay lưng với truyền thống.

Ông tìm cách làm cho truyền thống tiếp tục có tiếng nói.

Đó là một công việc khó.

Bởi nếu chỉ giữ nguyên quá khứ, nghệ thuật có thể trở nên xa lạ với người xem.

Nhưng nếu thay đổi quá nhiều, bản sắc cũng có thể bị mất đi.

Giữa hai thái cực ấy cần có sự cân bằng.

Đào Tấn đã dành nhiều tâm sức cho sự cân bằng đó.

Và vì vậy, câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của một nghệ nhân tuồng.

Đó còn là câu chuyện về người trí thức đứng trước bước ngoặt lịch sử và cố gắng tìm một con đường để văn hóa không bị cuốn trôi bởi thời gian.