Người nghệ sĩ và bức tranh "Hà Nội cháy" vẽ bằng máu

Họa sĩ Phan Văn Huy là một trong những chứng nhân đặc biệt của 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô. Thay vì di tản cùng gia đình, ông chọn ở lại giữa Liên khu 1, sống cùng các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô trong các căn hầm tối tăm. Hành trang của ông là một xấp giấy thô và vài thỏi chì màu. Ông kể về những buổi chiều đứng trên sân thượng một ngôi nhà cổ, nhìn về phía hồ Hoàn Kiếm, nơi khói lửa cuồn cuộn bốc lên che khuất cả tháp Rùa.

Bức họa nổi tiếng nhất của ông mang tên "Hà Nội cháy" được vẽ trong một hoàn cảnh cực kỳ nghiệt ngã. Khi màu đỏ của sơn vẽ đã cạn, ông đã lấy chính máu từ vết thương trên cánh tay mình (do một mảnh kính văng trúng) để tô điểm cho những quầng lửa rực trời. Ông Huy nhớ lại: "Máu khô lại có màu nâu thẫm, nó mang đúng cái chất bi hùng của Hà Nội lúc đó". Bức tranh không chỉ vẽ cảnh phố phường đổ nát, mà vẽ cả những bóng người lính hiên ngang trên chiến lũy. Đối với ông, mỗi nét vẽ là một lời thề thủy chung với mảnh đất rồng bay. Bức họa sau này trở thành một chứng tích lịch sử vô giá, chứng minh rằng giám nghệ thuật chân chính bao giờ cũng đồng hành cùng vận mệnh dân tộc. Người nghệ sĩ năm ấy đã dùng hội họa để tạc nên một Hà Nội đau thương nhưng vô cùng kiên cường, một Thủ đô rực lửa nhưng không bao giờ lụi tàn.