NGƯỜI NGHĨA QUÂN TRÊN NHỮNG CHIẾC THUYỀN NHỎ: TRÍ TUỆ ĐỐI ĐẦU VỚI SỨC MẠNH VŨ KHÍ

Trong bức tranh toàn cảnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thế kỷ XIX, hình ảnh những chiếc thuyền gỗ nhỏ bé của nghĩa quân Nguyễn Trung Trực dũng cảm đối đầu với con tàu chiến bọc thép L’Espérance trang bị đại bác hiện đại là một biểu tượng nghệ thuật và lịch sử đầy ám ảnh. Cuộc chiến ấy đại diện cho một sự chênh lệch vô cùng tột cùng về mặt lực lượng và trang bị quân sự: Một bên là đế quốc thực dân phương Tây sở hữu tiềm lực công nghiệp, kỹ thuật chiến tranh tàn phá tiên tiến bậc nhất thế giới; một bên là những người nông dân Việt Nam áo vải chân đất, vũ khí thô sơ chỉ có gươm trường, giáo búp đay cùng những chiếc thuyền đuôi tôm mộc mạc bằng gỗ bần, gỗ tràm.

Thế nhưng, kết cục của trận đánh bất cân sức ấy lại khiến cả thế giới phải kinh ngạc khi kẻ sở hữu cỗ máy chiến tranh hiện đại lại bị đập tan hoàn toàn bởi những người lính đi thuyền gỗ. Sức mạnh giúp những chiếc thuyền nhỏ đập tan tàu chiến lớn không xuất phát từ số lượng hay hỏa lực, mà kết tinh từ trí tuệ quân sự sắc bén, sự táo bạo và tinh thần cảm tử không biết sợ hãi của người nghĩa sĩ Nam Bộ. Nguyễn Trung Trực và các cộng sự đã nghiên cứu kỹ lưỡng điểm yếu của tàu chiến Pháp: Tuy đại bác có tầm bắn xa và sức tàn phá khủng khiếp, nhưng con tàu lại vô cùng cồng kềnh, góc quay của súng bị hạn chế và không thể phát huy tác dụng ở cự ly quá gần hoặc trong không gian sông rạch hẹp.

Chính vì vậy, những chiếc thuyền gỗ nhỏ bé, nhẹ nhàng luồn lách qua các bãi bồi và dòng nước nông lại trở thành thứ vũ khí có tính cơ động tuyệt đối. Nghĩa quân đã sử dụng sự linh hoạt của thuyền nhỏ để vô hiệu hóa hoàn toàn sức mạnh tầm xa của đại bác Pháp, áp sát mạn tàu địch một cách bất ngờ khiến kẻ thù không kịp chuyển hướng hỏa lực. Cuộc giáp lá lá cận chiến trên sàn tàu đã kéo đối phương vào thế đánh bằng võ thuật và lòng quả cảm — nơi mà sự kiên trung và chí khí quật cường của người lính áo vải hoàn toàn đè bẹp sự ỷ lại vào vũ khí của quân xâm lược.

Trận đánh trên sông Nhật Tảo là lời khẳng định đanh thép về bản lĩnh và trí tuệ của con người Việt Nam trước mọi thử thách lịch sử. Nó chứng minh rằng trong chiến tranh, vũ khí tân tiến dù quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định thắng bại. Tinh thần dũng cảm, sự mưu trí và khả năng sáng tạo ra những phương thức tác chiến phù hợp với điều kiện thực tế mới là chìa khóa đập tan mọi cỗ máy xâm lược. Những chiếc thuyền gỗ mong manh trên sông Nhật Tảo đã vĩnh viễn đi vào huyền thoại, trở thành nguồn cảm hứng bất tận về chí khí lấy yếu chống mạnh, lấy mưu trí thắng can trường của dân tộc ta.