NGƯỜI NÔNG DÂN, NGƯỜI CHỒNG, NGƯỜI CHA GIỮA TRÁCH NHIỆM VỚI QUÊ HƯƠNG

Trong những trang sử hào hùng, những chiến công hiển hách nhưng đầy đau thương được viết nên bằng máu, nước mắt của một dân tộc Việt Nam bất khuất, khao khát hoà bình tự do mãnh liệt. Có những câu chuyện về người chiến sĩ cách mạng, người chồng, người cha gạt bỏ những nỗi niềm riêng của bản thân để góp một nét mực nhỏ cho bức tranh đại thắng mùa xuân 1975 của dân tộc. Cuộc đời người con của quê hương Vũng Liêm địa linh nhân kiệt – ông Hồ Văn Ân, người chiến sĩ cách mạng đã đi qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp- Đế quốc Mỹ giải phóng dân tộc là tấm gương sáng cho thế hệ sau noi theo.

Ông sinh ngày 14/5/1931 tại ấp An Điền, xã Trung Hiếu, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long (nay là xã Trung Thành, tỉnh Vĩnh Long), trong một gia đình nông dân có 3 anh em. Xuất thân từ giai cấp nông dân, ít học, hàng ngày, hàng giờ chịu cảnh đàn áp, bóc lột của địa chủ và tay sai đã hun đúc nên lòng căm thù ngoại xâm sâu sắc. Năm 1953, ông giác ngộ cách mạng, đi theo Đoàn Thanh niên Cứu quốc. Trải qua quá trình đấu tranh gian khổ như phong trào tiêu diệt ác ôn, hưởng ứng phong trào đồng khởi 1959-1960; “Chiến tranh đặc biệt” 1963; Các cuộc càn quét lớn có sự trợ giúp bảo an và cố vấn Mỹ vào căn cứ cách mạng ở các ấp Trung Hoà, Trung Hiếu tháng 6/1964; “Chiến tranh cục bộ” 1965-1968. Tháng 3/1975 ông nhận quyết định về làm chính trị viên phó tỉnh đội Vĩnh Long, nhận nhiệm vụ tập trung xây dựng ngay tiểu đoàn 3, lấy quân Vũng Liêm và Trà Ôn làm khung, vận động thành lập tiểu đoàn trên 150 quân, chuyển toàn bộ tiểu đoàn về đóng ở Hậu Lộc để huấn luyện chuẩn bị sẵn sàng chờ lệnh từ Trung ương.

Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử diễn ra, 27/4/1975 Tỉnh uỷ cho biết lệnh TW đánh giải phóng các tỉnh, ngày 29 các tỉnh khác vào được trước, còn riêng Vĩnh Long và Cần Thơ; đêm 30 vào đánh chiếm Thị xã Vĩnh Long. Ông được phân công làm 2 nhiệm vụ đánh lấy Chi khu Cầu Mới và chỉ đạo giải phóng Vũng Liêm, 3 giờ chiều xuất phát từ Ngãi Tứ về Vũng Liêm. Tại Chi khu Cầu Mới, Ban Binh vận tỉnh Vĩnh Long sử dụng cơ sở nội tuyến là một sĩ quan cấp trung úy lên kế hoạch khởi nghĩa, kết hợp với lực lượng vũ trang huyện bên ngoài đánh lấy Chi khu Cầu Mới; thời gian thực hiện vào đêm 30/4/1975. Chỉ huy chung là đồng chí Hồ Văn Ân (Ba Trần), Chính trị viên phó Tỉnh Đội, cùng các đồng chí lãnh đạo Binh vận tỉnh, lực lượng vũ trang huyện do đồng chí Nguyễn Việt Hùng (Ba Hùng), Huyện đội trưởng và Huỳnh Hữu Thọ (Út Thọ) Tiểu đoàn trưởng bộ đội địa phương có mặt tại Ban chỉ huy mặt trận Cầu Mới (đặt tại xã Xuân Hiệp, huyện Trà Ôn) sẵn sàng bước vào tác chiến. Do diễn biến tình hình chung, Tỉnh đội ra lệnh dừng tiến công Chi khu Cầu Mới, giao mục tiêu này lại cho du kích; tập trung bộ đội huyện về mục tiêu chính là chi khu Vũng Liêm. Tình hình chiến trường diễn biến rất nhanh chóng. Tại Sài Gòn, Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện vào hồi 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975. Ông kể: “Sáng khoảng 6 giờ ngày 01/1975 thiếu tá Ba chuẩn bị sân trống làm cuộc mít-tin, xe trong quận ra rước các đồng chí quân giải phóng vào, xe chạy có mình, Bảy Huỳnh, Tư Trung và nhiều anh khác, xe cắm cờ Mặt trận giải phóng. Bà con hai bên ra coi vui mừng vô số kể. 7 giờ sáng, mít-tin bắt đầu, kéo cờ ba que xuống, kéo cờ MTGPDT lên với chào cờ qua hệ thống phóng thanh khắp chợ Vũng Liêm; bà con thị trấn hướng về buổi lễ mừng ra nước mắt, 30 năm mới đuược ngày này. Sau cuộc mít-tin phát đoàn đi vòng quanh chợ thăm bà con nhân dân”

Sau giải phóng ông lần lượt kinh qua các vai trò Trưởng ty Thương nghiệp (1976-1978); Bí thư Huyện uỷ Bình Minh (1978-1979); Bí thư Huyện uỷ Vũng Liêm (1980-1981); Viện trưởng VKSND Cửu Long (1981-1990); Hoạt động Nội chính, Thanh tra Nhà Nước (1990-1992); Giám đốc Sở Tư Pháp tỉnh Vĩnh Lonng (1992-1996); Chủ tịch Hội luật gia tỉnh Vĩnh Long (1998-2003). Dù ở vai trò nào ông cũng luôn ghi nhớ mục đích đi làm Cách mạng, theo Đảng, cân nhắc kỷ phải thấy lợi ích Tổ quốc, giai cấp nghèo khổ lên trên hết, gặp vấn đề khó luôn áp dụng thực thi đường lối Đảng, pháp luất Việt Nam. Không phải một mình hiểu Nghị quyết của Đảng mà tập thể phải quán triệt thống nhất thực hiện.

Nhưng sâu bên trong người cán bộ Cách mạng vững vàng vượt qua bao thời khắc lịch sử của dân tộc ấy là nỗi đao đáo về gia đình, bao lần ông gạt nỗi đau cá nhân sang một bên để toàn tâm tiếp tục bước đi trên con đường giải phóng dân tộc. Những dòng nhật ký đã mờ nhưng nỗi đau, sự trăn trở hối tiếc vẫn còn hiện rõ ở đó về cái ngày người anh cả và em của ông hy sinh, nỗi khắc khoải vì không được quỳ trước linh cửu của bà, của cha khi họ ra đi, về bàn tay của người con trai lớn bỏ lại nơi chiến trường, trách nhiệm của người chồng người cha không thể bên cạnh san sẻ cùng vợ chăm sóc, chứng kiến những đứa con lớn lên. Ông tâm sự: “Nghe cấp dưới báo con trai bị trúng bom đang ở quân y nhưng không đến ngay được, khi tới rồi thì bàn tay đã cắt ra còn nằm đó mà lòng xót xa vô cùng nhưng chỉ kịp động viên con vài câu lại phải lên đường. Cho con thoát ly theo Cách mạng biết sẽ có thể hy sinh nhưng vì quê hương nên đành để các con lần lượt vào chiến khu, may mắn các con bình an”. Khi ở tuổi ngoài chín mươi nhưng người lính cụ Hồ ngày nào vẫn luôn dặn dò con cháu bài học về Đảng về giá trị đạo đức của người Đảng viên, ông là kim chỉ nam là tấm gương cho con cháu và thế hệ sau noi theo. Không cần chiến công vẻ vang, không cần lịch sử lưu tên mà chính cách sống, sự tận hiến của người lính cụ Hồ, tình cảm quý mến của đồng đội, đồng chí; sự tự hào, học tập của con cháu đã là phần thưởng lớn nhất, chiếc huy chương cao quý nhất cài lên ngực áo đã sờn theo năm tháng của người chiến sĩ năm nào.