Người nữ anh hùng trên đường Trường Sơn – 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc
Có những nơi khi đi qua, ta chỉ nhìn thấy một con đường. Nhưng có những nơi, mỗi tấc đất đều mang trong mình một câu chuyện về sự hy sinh. Ngã ba Đồng Lộc ở Hà Tĩnh là một nơi như thế.
Năm 1968, chiến tranh bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt. Ngã ba Đồng Lộc là điểm giao của những tuyến đường huyết mạch nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Muốn đưa người, đưa vũ khí và lương thực vào chiến trường, những đoàn xe buộc phải đi qua nơi này. Vì vậy, máy bay địch liên tục đánh phá nhằm cắt đứt tuyến đường.
Giữa mưa bom bão đạn ấy, một tiểu đội nữ thanh niên xung phong thuộc Đại đội 552, Tổng đội 55 được giao nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm giao thông thông suốt. Mười cô gái còn rất trẻ: Võ Thị Tần, Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Thị Nhỏ, Nguyễn Thị Hường, Trần Thị Hường, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hà, Hồ Thị Cúc, Trần Thị Hợi và Nguyễn Thị Rạng.
Họ đến Đồng Lộc từ những miền quê khác nhau, mang theo tuổi trẻ, những ước mơ giản dị và tình yêu dành cho quê hương.
Công việc của các chị tưởng chừng đơn giản: san đất, lấp hố bom, sửa đường. Nhưng mỗi lần bước xuống mặt đường cũng là một lần đối mặt với hiểm nguy. Bom có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Có những ngày, các chị phải làm việc liên tục dưới tiếng máy bay gầm rú và tiếng bom nổ rung chuyển mặt đất.
Đêm xuống, khi những đoàn xe lần lượt vượt qua Đồng Lộc, các cô gái mới có giây phút nghỉ ngơi. Có lẽ trong những khoảnh khắc hiếm hoi ấy, họ cũng nghĩ về gia đình, về mẹ cha, về những người thân đang chờ mình trở về.
Nhưng rồi tiếng bom lại vang lên.
Ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau một đợt máy bay địch đánh phá dữ dội, mười cô gái lại ra đường làm nhiệm vụ. Họ đang san lấp một hố bom thì máy bay địch bất ngờ quay lại.
Một loạt bom trút xuống.
Đất đá tung lên.
Mặt đường rung chuyển.
Khi tiếng bom ngừng, đồng đội chạy đến tìm các chị. Nhưng dưới lớp đất đá ấy, mười người con gái đã mãi mãi nằm lại.
Người trẻ nhất mới mười bảy tuổi. Người lớn nhất cũng chỉ ngoài hai mươi.
Mười tuổi xuân dừng lại ở Đồng Lộc.
Có một chi tiết khiến nhiều người xúc động khi nhắc về sự hy sinh ấy. Khi đồng đội tìm thấy thi thể các chị, cô Hồ Thị Cúc, tiểu đội phó, đã nằm lại trong tư thế vẫn đang làm nhiệm vụ. Câu chuyện về các chị sau này được đồng đội kể lại bằng tất cả sự kính phục và thương nhớ.
Các chị đã không trở về với mẹ.
Không trở về với những người thân yêu.
Không có một đám cưới.
Không có những đứa con.
Những ước mơ bình dị của tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường.
Nhưng đổi lại, con đường vẫn được nối liền. Những đoàn xe vẫn tiếp tục vượt qua Đồng Lộc để tiến về phía Nam.
Ngày nay, đứng giữa Ngã ba Đồng Lộc, nhìn những con đường rộng mở, rất khó hình dung nơi đây từng là một trong những "túi bom" khủng khiếp của chiến tranh. Những chuyến xe vẫn đi qua. Cuộc sống đã hồi sinh. Những cánh đồng xanh mướt trải dài.
Nhưng dưới lòng đất ấy vẫn có một phần tuổi trẻ của mười cô gái.
Họ đã ra đi để những người khác được đi tiếp.
Họ đã đánh đổi tuổi xuân để đất nước có ngày hòa bình.
Và có lẽ, đó chính là điều đẹp nhất của những năm tháng "hoa lửa" – giữa sự khốc liệt của chiến tranh vẫn tỏa sáng những con người biết đặt Tổ quốc lên trên sự sống của chính mình.
Mỗi khi tháng Bảy về, những nén hương lại được thắp lên tại Ngã ba Đồng Lộc. Những bông hoa được đặt trước phần mộ của mười cô gái.
Không ai trong thế hệ hôm nay có thể biết hết những điều các chị từng nghĩ trong những giây phút cuối cùng.
Nhưng chúng ta có thể hiểu một điều:
Các chị đã sống một tuổi trẻ rất đẹp – tuổi trẻ của lòng yêu nước, của trách nhiệm và của sự hy sinh.
Hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng máu, nước mắt và tuổi xuân của biết bao thế hệ.
Vì vậy, mỗi người trẻ hôm nay càng phải biết trân trọng cuộc sống, sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương và đất nước; biết gìn giữ những giá trị mà các thế hệ đi trước đã hy sinh để trao lại.
Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là một địa danh lịch sử.
Đó là nơi tuổi hai mươi hóa thành bất tử.
Đó là nơi mười bông hoa tuổi trẻ mãi mãi nở giữa lòng đất mẹ Việt Nam.
