Người nữ bác sĩ viết nhật ký giữa chiến trường
Năm 1967, khi cuộc chiến tranh chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, một nữ bác sĩ trẻ rời miền Bắc vào chiến trường Quảng Ngãi. Đó là Đặng Thùy Trâm, khi ấy mới 24 tuổi.
Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội, thay vì chọn một cuộc sống ổn định ở miền Bắc, chị tình nguyện vào chiến trường miền Nam.
Tháng 3 năm 1967, Đặng Thùy Trâm đến Quảng Ngãi và được phân công phụ trách một bệnh xá ở huyện Đức Phổ. Bệnh xá nằm giữa vùng chiến sự, thường xuyên phải di chuyển để tránh các cuộc càn quét.
Công việc của chị là cứu chữa thương binh và người dân. Có những ca bệnh rất nặng nhưng bệnh xá lại thiếu thuốc, thiếu dụng cụ và thiếu cả những điều kiện tối thiểu để phẫu thuật.
Đặng Thùy Trâm nhiều lần phải tự mình tìm cách xoay xở. Có thương binh được đưa đến trong tình trạng mất nhiều máu; có người bị thương quá nặng nhưng không thể chuyển đi ngay vì bên ngoài đang có quân địch.
Ban ngày đã nguy hiểm, ban đêm cũng không bình yên. Bệnh xá phải giữ im lặng, hạn chế ánh sáng và luôn chuẩn bị phương án di chuyển nếu bị phát hiện.
Trong những khoảng thời gian hiếm hoi được nghỉ, Đặng Thùy Trâm viết nhật ký.
Chị viết về công việc, về những người đồng đội đã hy sinh, về mẹ và các em ở miền Bắc. Nhưng những trang nhật ký cũng cho thấy một người phụ nữ rất trẻ với những cảm xúc rất đời thường. Chị có lúc nhớ nhà, buồn vì mất đồng đội, có lúc tự trách mình chưa làm được nhiều hơn cho những người bị thương.
Có một điều đặc biệt trong những trang viết ấy: dù nhiều lần đau đớn và tuyệt vọng, Đặng Thùy Trâm vẫn cố gắng giữ niềm tin vào điều mình đang làm.
Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường công tác tại khu vực Đức Phổ, Đặng Thùy Trâm gặp một đơn vị quân Mỹ. Chị tìm cách chạy thoát nhưng bị phát hiện và hy sinh.
Đặng Thùy Trâm mới 27 tuổi.
Sau khi chị hy sinh, hai cuốn nhật ký được một người lính Mỹ giữ lại. Người này đã không cho đốt chúng dù cấp trên yêu cầu, bởi ông nhận ra đó không phải những tài liệu quân sự thông thường mà là những trang viết của một người phụ nữ đang sống giữa chiến tranh.
Nhiều năm sau, những cuốn nhật ký được tìm cách đưa về Việt Nam.
Năm 2005, Nhật ký Đặng Thùy Trâm được xuất bản và nhanh chóng được đông đảo độc giả biết đến.
Điều khiến người đọc xúc động không chỉ là câu chuyện về một nữ bác sĩ đã hy sinh. Đó còn là những dòng chữ của một cô gái 27 tuổi, người biết sợ hãi, biết nhớ nhà, biết đau lòng trước cái chết của đồng đội nhưng vẫn ngày ngày khoác áo blouse bước vào bệnh xá.
Đặng Thùy Trâm đã không sống đủ lâu để nhìn thấy ngày đất nước thống nhất. Nhưng cuốn nhật ký chị để lại đã giúp những người sinh ra sau chiến tranh hiểu được một người trẻ đã nghĩ gì, cảm thấy gì và sống như thế nào giữa những năm tháng khốc liệt ấy.
