Người nữ công an được Bác Hồ tặng sáu chữ vàng
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Thị Cúc (1930–1951), tên khai sinh Trần Thị Lan, quê Hưng Yên, là nữ chiến sĩ công an hoạt động trong kháng chiến chống Pháp. Bà hy sinh khi mới 21 tuổi, được Chủ tịch Hồ Chí Minh truy tặng Huân chương Độc lập hạng Ba và sáu chữ vàng “Sống anh dũng, chết vẻ vang”.
Bùi Thị Cúc tên khai sinh là Trần Thị Lan, sinh năm 1930 tại làng Vân Mạc, vùng Quang Trung, tỉnh Hưng Yên. Bà trưởng thành trong thời kỳ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra ác liệt ở đồng bằng Bắc Bộ, nơi nhiều địa phương thường xuyên chịu các cuộc càn quét, bắt bớ và truy lùng cơ sở cách mạng.
Khi còn trẻ, Bùi Thị Cúc đã tham gia phong trào kháng chiến tại địa phương. Bà được giao những nhiệm vụ trong lực lượng công an, hoạt động bí mật nhằm bảo vệ tổ chức cách mạng và giữ gìn cơ sở tại các địa bàn bị đối phương kiểm soát.
Công việc của nữ cán bộ công an đòi hỏi sự bình tĩnh và khả năng giữ bí mật cao. Trong những năm kháng chiến, lực lượng đối phương thường tìm cách phát hiện người làm liên lạc, phá vỡ mạng lưới cơ sở và thu thập thông tin về tổ chức cách mạng. Vì vậy, những người hoạt động trong vùng kiểm soát của quân Pháp luôn phải đối diện nguy cơ bị bắt giữ và tra tấn.
Bùi Thị Cúc được đồng đội ghi nhận là một cán bộ trẻ kiên cường, nghiêm túc thực hiện nhiệm vụ, có tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt qua khó khăn. Trong quá trình hoạt động, bà tiếp tục rèn luyện, trở thành đảng viên và gắn bó với lực lượng công an kháng chiến.
Năm 1951, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn phát triển mạnh, Bùi Thị Cúc anh dũng hy sinh ở tuổi 21. Sự mất mát của bà để lại niềm thương tiếc cho đồng đội, gia đình và những người dân từng giúp đỡ phong trào.
Ngày 15/1/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 77/SL truy tặng Bùi Thị Cúc Huân chương Độc lập hạng Ba và sáu chữ vàng “Sống anh dũng, chết vẻ vang”. Đây là sự ghi nhận đặc biệt đối với người nữ cán bộ trẻ đã hy sinh vì nhiệm vụ cách mạng.
Ngày 3/8/1995, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 2026, khu lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Bùi Thị Cúc được khánh thành tại quê hương Hưng Yên.
Cuộc đời Bùi Thị Cúc là câu chuyện về người nữ chiến sĩ công an hoạt động trong thầm lặng, trung thành với nhiệm vụ và để lại tấm gương về tinh thần kiên cường trong kháng chiến chống thực dân Pháp.
