NGƯỜI NỮ DU KÍCH TRÊN DÒNG THẠCH HÃN – KÝ ỨC MỘT THỜI HOA LỬA

Mùa hè năm 1972, khi cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị diễn ra ác liệt, dòng sông Thạch Hãn trở thành một tuyến giao thông đặc biệt. Giữa mưa bom, bão đạn, những chuyến đò vẫn lặng lẽ vượt sông, đưa bộ đội, vũ khí và lương thực vào Thành cổ, rồi đưa thương binh trở về tuyến sau. Trong những người chèo đò năm ấy có nữ du kích Nguyễn Thị Thu, một cô gái mới tròn 18 tuổi.

Sinh năm 1954 tại Quảng Trị, bà Thu tham gia lực lượng du kích địa phương khi chiến tranh ngày càng khốc liệt. Sau khoảng ba tháng, bà được giao nhiệm vụ làm giao liên, cùng ông Nguyễn Con – bố chồng sắp cưới, một người làm nghề cào hến và thông thuộc dòng Thạch Hãn – chèo đò đưa bộ đội vượt sông chi viện cho chiến trường Thành cổ.

Những chuyến đò thường diễn ra trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Từ bờ bên này sang bờ bên kia là dòng nước, phía trên là bom đạn và phía trước là chiến trường đang từng ngày đỏ lửa. Người chèo đò phải nắm chắc luồng nước, giữ vững tay chèo và đưa bộ đội qua sông nhanh chóng, an toàn.

Con đò của ông Nguyễn Con và bà Thu không chỉ chở những người lính trẻ mà còn vận chuyển vũ khí, lương thực vào Thành cổ và đưa thương binh trở ra. Hình ảnh hai cha con chèo đò trên sông Thạch Hãn mùa hè năm 1972 sau đó được phóng viên chiến trường Đoàn Công Tính ghi lại trong bức ảnh nổi tiếng “Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ”.

Đằng sau mỗi chuyến đò là một cuộc đối mặt với hiểm nguy. Tiếng bom, tiếng pháo, tiếng người bị thương và những cuộc hành quân trong đêm đã trở thành ký ức không thể phai mờ đối với người nữ du kích năm ấy. Có những người lính trẻ được bà đưa qua sông, nhưng rồi không trở lại trên chuyến đò về.

Cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị kéo dài 81 ngày đêm, từ ngày 28/6 đến 16/9/1972. Trong những ngày tháng ấy, sông Thạch Hãn trở thành một trong những tuyến đường quan trọng đưa lực lượng và vật chất chi viện cho chiến trường.

Nhiều năm sau chiến tranh, bà Nguyễn Thị Thu vẫn không quên những người lính tuổi mười tám, đôi mươi đã từng ngồi trên con đò của mình. Họ đến từ nhiều miền quê, mang theo tuổi trẻ và khát vọng bảo vệ quê hương. Có người trở về, nhưng cũng có những người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, dòng Thạch Hãn hôm nay vẫn lặng lẽ chảy qua Quảng Trị. Nhưng trong ký ức của những người từng sống qua mùa hè đỏ lửa năm 1972, mỗi con sóng dường như vẫn mang theo câu chuyện về một thế hệ đã chiến đấu và hy sinh.

Câu chuyện của nữ du kích Nguyễn Thị Thu là một phần ký ức về “thời hoa lửa” – nơi những con người bình dị đã làm những công việc bình dị bằng một lòng dũng cảm phi thường. Một mái chèo, một con đò giữa dòng Thạch Hãn năm ấy đã góp phần nối hậu phương với Thành cổ, góp phần đưa những người lính vào trận chiến và đưa những người bị thương trở về.

Đó cũng là ký ức nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, bởi phía sau những ngày tháng bình yên là tuổi trẻ và sự hy sinh của biết bao con người đã sống hết mình cho Tổ quốc.