Người nữ liệt sĩ và chuyến tàu quyết tử trên sông Gianh
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, sông Gianh (Quảng Bình) là huyết mạch giao thông đường thủy chiến lược nối liền hậu phương miền Bắc với chiến trường Bình - Trị - Thiên. Nhận rõ tầm quan trọng này, thực dân Pháp thường xuyên điều các tàu chiến, cano vũ trang tuần tra, phong tỏa và bắn phá ác liệt nhằm cắt đứt đường vận chuyển lương thực, vũ khí của ta.
Nguyễn Thị Lợi là một nữ dân quân du kích gan dạ, sinh ra và lớn lên bên bờ sông Gianh. Chị sớm gia nhập lực lượng du kích địa phương và tích cực tham gia các nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa, trinh sát dọc bờ sông. Khi đơn vị chủ trương tổ chức đội quyết tử sử dụng bộc phá áp sát tiêu diệt tàu chiến địch, Nguyễn Thị Lợi đã xung phong đi đầu dù biết rằng đây là nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm, tỷ lệ hy sinh gần như tuyệt đối.
Đêm ngày 30 tháng 4 năm 1951, một chiếc tàu chiến địch đầy ắp vũ khí thả neo ngay giữa dòng sông Gianh, chuẩn bị cho cuộc càn quét lớn vào sáng hôm sau. Lợi dụng màn đêm và dòng nước xiết, Nguyễn Thị Lợi cùng đồng đội ôm khối bộc phá nặng mười mấy ký, lặng lẽ bơi áp sát mục tiêu. Khi chỉ còn cách mạn tàu vài mét, bị lính gác phát hiện và chiếu đèn pha rọi sáng, không một phút chần chừ, chị Lợi tăng tốc bơi thẳng tới sát chân tàu, kích nổ khối bộc phá.
Một tiếng nổ kinh hoàng rung chuyển cả khúc sông. Chiếc tàu chiến địch vỡ tung và chìm nghỉm xuống đáy nước, tiêu diệt toàn bộ sinh lực địch trên tàu. Nguyễn Thị Lợi đã anh dũng hy sinh, hòa thân vào dòng sông quê hương. Hành động quyết tử oanh liệt của chị đã bẻ gãy ý đồ phong tỏa sông Gianh của giặc, mở toang tuyến vận tải huyết mạch cho quân và dân ta.
