NGƯỜI NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG AN GIANG

Mỗi mùa nước nổi, những cánh đồng An Giang lại mênh mông như biển. Nước từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về, mang theo phù sa bồi đắp cho ruộng đồng, nuôi lớn những cánh đồng lúa, những rặng tràm và những xóm làng hiền hòa.

Nhưng ít ai biết rằng, gần nửa thế kỷ trước, chính vùng đất ấy đã trải qua những ngày tháng đầy khói lửa của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Trên những con đường đất đỏ, giữa những cánh đồng ngập nước và các tuyến kênh chằng chịt, có biết bao thanh niên đã lặng lẽ cống hiến tuổi xuân của mình. Trong số họ có một cô gái nhỏ bé mà người dân vùng biên vẫn nhắc đến bằng tất cả sự yêu mến: Nguyễn Thị Hạnh, nữ thanh niên xung phong quê An Giang.

Khi ấy Hạnh vừa tròn mười chín tuổi.

Gia đình cô sống bằng nghề trồng lúa và nuôi vịt ở một xã vùng biên An Giang. Cuộc sống tuy còn khó khăn nhưng chan chứa tình làng nghĩa xóm. Sau ngày đất nước thống nhất, cả gia đình đều hy vọng sẽ được sống trong hòa bình lâu dài. Thế nhưng những biến động nơi biên giới đã làm cuộc sống đảo lộn. Nhiều gia đình phải sơ tán. Ruộng đồng bỏ dở. Những con đường quê vốn đông vui trở nên vắng lặng. Nhìn cảnh bà con lo lắng, Hạnh quyết định viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong. Ngày tiễn con lên đường, mẹ chỉ kịp khâu lại chiếc áo xanh đã sờn vai. Bà dặn: "Con đi giúp dân thì phải thương dân như người nhà mình." Lời dặn ấy Hạnh ghi nhớ suốt cuộc đời. Đơn vị của Hạnh được giao nhiều nhiệm vụ: vận chuyển lương thực, chăm sóc người bị thương, dựng cầu tạm, sửa đường và đưa người dân đến nơi an toàn. Đội có mười hai người, trong đó sáu nữ. Người đội trưởng thường nói: "Thanh niên xung phong không chỉ mở đường cho xe đi, mà còn mở đường cho bà con trở về cuộc sống bình yên." Ngày nào cũng vậy. Trời vừa sáng, mọi người đã có mặt trên những tuyến đường bị hư hỏng. Chiều đến lại xuống xuồng vận chuyển gạo và thuốc men. Đêm về tranh thủ nghỉ vài tiếng rồi tiếp tục nhiệm vụ. Có những hôm suốt hai ngày liền không được ngủ trọn giấc. Một buổi chiều cuối mùa mưa. Đơn vị nhận tin một xóm nhỏ gần biên giới còn nhiều người già và trẻ em mắc kẹt. Con đường duy nhất đã bị hư hỏng nặng. Muốn đến nơi chỉ còn cách đi xuồng theo các con rạch nhỏ. Hạnh cùng năm đồng đội lập tức lên đường. Mưa mỗi lúc một nặng hạt. Nước dâng cao. Chiếc xuồng chòng chành giữa dòng. Khi đến nơi, cảnh tượng khiến mọi người nghẹn lòng. Những mái nhà xiêu vẹo. Đồ đạc ngổn ngang. Một bà cụ ôm đứa cháu nhỏ ngồi nép dưới mái hiên. Nhìn thấy màu áo xanh thanh niên xung phong, bà bật khóc. "Các con đến rồi..." Không ai nói nhiều. Mỗi người lập tức bắt tay vào việc. Người cõng cụ già. Người bế trẻ nhỏ. Người khiêng từng bao gạo còn sót lại. Một bé trai nhất quyết ôm chiếc cặp sách cũ. Hạnh hỏi: "Con không bỏ lại được sao?" Em lắc đầu. "Mai con còn đi học." Hạnh mỉm cười, bế em lên xuồng cùng chiếc cặp. Cô thầm nghĩ: chiến tranh rồi sẽ qua, nhưng những đứa trẻ ấy nhất định phải được đến trường. Đêm ấy, đoàn xuồng trở về trong màn mưa dày đặc. Bất ngờ một cây lớn đổ chắn ngang dòng nước. Chiếc xuồng phía sau mắc kẹt. Dòng nước chảy xiết. Nếu chậm trễ, cả đoàn sẽ gặp nguy hiểm. Không kịp đắn đo, Hạnh cùng hai đồng đội nhảy xuống nước. Họ vừa giữ xuồng vừa dùng rìu chặt từng cành cây. Bùn ngập đến ngực. Nước cuốn mạnh. Bàn tay ai cũng rớm máu. Sau gần một giờ vật lộn, con đường thủy được thông. Toàn bộ người dân đều được đưa về nơi an toàn. Khi mọi người lên bờ, Hạnh mới phát hiện bàn chân mình đã bị một mảnh gỗ đâm sâu. Đồng đội bảo cô nghỉ. Hạnh chỉ cười: "Mai còn nhiều việc lắm." Những tháng sau, nhiệm vụ của đơn vị không chỉ là vận chuyển mà còn giúp người dân dựng lại cuộc sống. Họ sửa lại mái trường. Bắc cầu qua kênh. Đắp bờ bao giữ lúa. Có hôm Hạnh cùng các chị em nấu cơm cho hàng trăm người dân sơ tán. Có hôm lại ngồi khâu áo cho các em nhỏ. Bà con thường bảo: "Các cháu vừa là thanh niên xung phong, vừa là con cháu trong nhà." Chính tình cảm ấy giúp mọi người vượt qua những ngày gian khó. Đầu năm 1979. Cuộc sống vùng biên dần ổn định. Những cánh đồng lại xanh. Những phiên chợ quê đông vui trở lại. Ngày hoàn thành nhiệm vụ, Hạnh đứng trên bờ kênh nhìn từng đoàn người trở về quê cũ. Một em bé chạy đến tặng cô bó hoa điên điển vàng. "Con cảm ơn cô." Hạnh cúi xuống ôm em. Nước mắt cô lặng lẽ rơi. Cô hiểu rằng phần thưởng lớn nhất của tuổi trẻ không phải là những lời khen hay tấm bằng, mà là được nhìn thấy quê hương hồi sinh. Nhiều năm sau, Hạnh trở về làm giáo viên mầm non. Bà chưa bao giờ tự nhận mình là người hùng. Mỗi khi học sinh hỏi về chiến tranh, bà chỉ nhẹ nhàng kể về tình đồng đội, về những chuyến xuồng chở đầy gạo và thuốc, về những đêm thức trắng sửa cầu, và về niềm tin rằng lòng nhân ái luôn mạnh hơn hận thù. Trong buổi giao lưu hôm ấy, một nữ sinh hỏi: "Thưa bà, nếu được chọn lại tuổi hai mươi, bà có tiếp tục khoác màu áo thanh niên xung phong không?" Bà Hạnh nhìn ra hàng phượng đỏ ngoài sân trường. Một lúc lâu sau, bà trả lời: "Nếu Tổ quốc và nhân dân cần, bà vẫn sẽ đi." Cả hội trường đứng dậy vỗ tay. Không phải vì câu trả lời ấy quá lớn lao. Mà bởi mọi người đều cảm nhận được sự chân thành của một người phụ nữ bình dị đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi xuân để góp phần giữ gìn bình yên cho quê hương. Buổi chiều khép lại. Những em học sinh lần lượt đến bắt tay bà Hạnh. Có em xin chụp ảnh. Có em xin chữ ký. Có em chỉ lặng lẽ nói: "Chúng cháu cảm ơn bà." Bà Hạnh mỉm cười. Bà tin rằng ký ức của một thời hoa lửa không chỉ nằm trong những trang sách hay những tấm bia tưởng niệm. Ký ức ấy sẽ còn sống mãi khi được truyền lại bằng những câu chuyện chân thành, bằng lòng biết ơn và bằng trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với quê hương, đất nước. Ngoài sân trường, những hàng cây bằng lăng khẽ lay trong gió. Tiếng trống trường vang lên, hòa cùng tiếng cười của học sinh. Âm thanh ấy bình dị nhưng thiêng liêng biết bao, bởi nó là âm thanh của hòa bình –điều mà biết bao người, trong đó có những nữ thanh niên xung phong An Giang năm xưa, đã góp phần gìn giữ bằng tất cả lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình yêu Tổ quốc.