Người nữ thanh niên xung phong năm ấy

Tuổi 18 thường là quãng thời gian người ta bắt đầu mơ ước về tương lai, về những tháng ngày học tập và trưởng thành. Nhưng với La Thị Tám, tuổi 18 lại mở ra một hành trình hoàn toàn khác. Cô rời quê hương, gia nhập Thanh niên xung phong và đến với Ngã ba Đồng Lộc – nơi từng được ví như một trong những “tọa độ lửa” khốc liệt của chiến tranh.

La Thị Tám sinh ra ở xã Vĩnh Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Gia đình vốn nghèo khó, cha lại mất sớm nên tuổi thơ của cô gắn với nhiều nhọc nhằn. Không có điều kiện tiếp tục học tập, cô sớm phụ giúp mẹ công việc gia đình.

Thế nhưng, khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh ác liệt, La Thị Tám không đứng ngoài cuộc. Năm 1967, cô viết đơn tình nguyện tham gia Thanh niên xung phong khi mới 18 tuổi.

Sau khi gia nhập lực lượng, cô được phân công vào đơn vị C2 thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh. Công việc của cô gắn với tuyến Quốc lộ 15A – con đường giữ vai trò quan trọng trong việc vận chuyển sức người, sức của từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Ngã ba Đồng Lộc nằm trên tuyến đường ấy và trở thành mục tiêu đánh phá thường xuyên của máy bay Mỹ. Những trận oanh kích diễn ra với cường độ lớn. Đường sá bị phá hỏng, đất đá bị cày xới, những hố bom xuất hiện khắp nơi.

Nhưng bom đạn không thể khiến tuyến đường ngừng hoạt động.

Sau mỗi lần bị đánh phá, các lực lượng lại khẩn trương sửa chữa. Người san lấp hố bom, người khôi phục mặt đường, người dẫn đường cho xe đi qua. Mỗi người có một nhiệm vụ riêng nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là giữ cho tuyến chi viện không bị gián đoạn.

La Thị Tám được giao công việc quan sát bom từ trên một quả đồi cao. Với chiếc ống nhòm trong tay, cô phải theo dõi những đợt máy bay, xác định số bom rơi và đánh dấu vị trí.

Công việc ấy không cho phép cô lơ là. Mỗi đợt máy bay xuất hiện đều có thể mang theo hiểm nguy. Bom rơi xuống đâu, cô phải xác định thật nhanh để cung cấp thông tin cho đồng đội.

Trong 200 ngày đêm, La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom.

Đằng sau con số ấy là hàng trăm lần cô đối mặt với nguy hiểm. Có những lúc bom nổ liên tiếp, mặt đất rung chuyển, khói bụi bao phủ cả khu vực. Thế nhưng, cô vẫn đứng ở vị trí được giao.

Cùng với những đồng đội khác, La Thị Tám trải qua những ngày tháng thiếu thốn và căng thẳng. Những căn hầm là nơi trú ẩn. Những bữa cơm diễn ra vội vàng. Giấc ngủ có thể bị đánh thức bởi tiếng máy bay hoặc tiếng bom.

Điều giữ họ ở lại chính là ý thức về nhiệm vụ.

Họ hiểu rằng mỗi đoàn xe đi qua Đồng Lộc đều mang theo sự chi viện cần thiết cho chiến trường. Vì vậy, giữ đường cũng chính là góp phần vào cuộc chiến đấu chung.

Những thành tích của La Thị Tám đã được ghi nhận. Cuối năm 1968, cô được tặng Huy hiệu Bác Hồ. Ngày 22/12/1969, Nhà nước phong tặng cô danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi cô mới 20 tuổi.

Sau khi rời tuyến lửa, La Thị Tám trở về quê hương và tiếp tục công tác. Nhưng những ký ức về Đồng Lộc vẫn gắn bó với cuộc đời bà.

Câu chuyện về tuổi 18 của La Thị Tám giúp chúng ta hiểu hơn về một thế hệ thanh niên đã trưởng thành trong chiến tranh. Họ còn rất trẻ nhưng đã biết đặt trách nhiệm với đất nước lên trên những ước mơ riêng của mình.