NGƯỜI NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG TRỞ VỀ TỪ TUYẾN LỬA

Có những người đi qua chiến tranh rồi trở về với cuộc sống bình dị. Không hào nhoáng, không kể nhiều về những gì mình đã trải qua, họ lặng lẽ sống giữa quê nhà, mang theo trong ký ức những năm tháng tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường.

Bà Nguyễn Thị Lén, sinh năm 1950, ở thôn Trúc Ly, xã Võ Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, là một người như thế.

Nhắc đến bà, người dân địa phương không chỉ nhớ đến một người phụ nữ đã từng là thanh niên xung phong, mà còn nhớ đến một cuộc đời nhiều gian truân sau chiến tranh. Bởi với bà, chiến tranh dù đã lùi xa nhưng những dấu vết của nó dường như vẫn chưa bao giờ thực sự khép lại.

Ngày cô gái trẻ tình nguyện lên đường

Năm 1969, khi đất nước vẫn đang trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Thị Lén khi ấy mới 19 tuổi.

Cũng như biết bao thanh niên Việt Nam cùng thế hệ, bà đã lựa chọn lên đường.

Không phải vì con đường phía trước dễ dàng. Trái lại, bà hiểu rằng bước chân vào lực lượng thanh niên xung phong đồng nghĩa với việc rời xa gia đình, rời xa cuộc sống quen thuộc để đến với những nơi gian khổ và đầy thử thách.

Nhưng tiếng gọi của quê hương, đất nước khi ấy đã thôi thúc những người trẻ như bà.

Năm 1969, Nguyễn Thị Lén tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Từ một cô gái trẻ nơi làng quê Quảng Bình, bà bước vào một chặng đường hoàn toàn khác của cuộc đời.

Bà được phân công công tác tại C10-715, Binh trạm 17, Đoàn 559, ở phía Nam tỉnh Quảng Bình, trực tiếp làm nhiệm vụ phục vụ chiến đấu.

Đó là những năm tháng mà tuyến đường Trường Sơn trở thành mạch máu chi viện cho chiến trường.

Ở nơi ấy, những người thanh niên xung phong không trực tiếp cầm súng chiến đấu như những người lính trên chiến trường, nhưng công việc của họ cũng gắn chặt với nhiệm vụ chiến đấu.

Mỗi tuyến đường được bảo đảm.

Mỗi chuyến hàng được đưa đến nơi.

Mỗi nhiệm vụ hoàn thành giữa điều kiện khắc nghiệt của chiến tranh đều là một phần đóng góp cho tiền tuyến.

Và trong dòng người ấy có cô gái Nguyễn Thị Lén.

Những năm tháng ở Đoàn 559

Quảng Bình trong những năm chiến tranh là một trong những địa bàn đặc biệt quan trọng trên tuyến chi viện.

Những người thanh niên xung phong đến đây mang theo tuổi trẻ, sức khỏe và niềm tin.

Nguyễn Thị Lén cũng vậy.

Bà cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ tại C10-715, Binh trạm 17, Đoàn 559.

Những ngày tháng ấy chắc hẳn đã để lại trong bà rất nhiều ký ức.

Nhưng điều đáng quý ở những câu chuyện của thế hệ thanh niên xung phong là họ thường không coi những gì mình làm là điều gì quá lớn lao.

Họ chỉ đơn giản nghĩ rằng mình còn trẻ, đất nước cần thì mình lên đường.

Vì vậy, dù công việc khó khăn, dù cuộc sống thiếu thốn, họ vẫn cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ.

Ở chiến trường, tình đồng đội trở thành điểm tựa.

Những người xa lạ từ nhiều miền quê gặp nhau rồi trở thành những người thân thiết. Họ chia sẻ với nhau những bữa ăn giản dị, những giờ phút nghỉ ngơi hiếm hoi và cả những nỗi lo trong những ngày bom đạn.

Có những người sau này trở về.

Cũng có những người mãi mãi nằm lại.

Còn những người sống sót mang theo ký ức ấy suốt cả cuộc đời.

Trở về khi sức khỏe đã yếu

Năm 1972, sau những năm tháng làm nhiệm vụ, sức khỏe của bà Nguyễn Thị Lén suy yếu.

Bà được giải quyết trở về địa phương.

Sau những năm tháng xa quê, cô gái thanh niên xung phong ngày nào lại trở về với mảnh đất nơi mình sinh ra.

Bà tiếp tục làm ruộng, bắt đầu cuộc sống của một người phụ nữ bình thường giữa quê hương.

Nhưng chiến tranh đã để lại những dấu vết không dễ dàng xóa bỏ.

Bà được hưởng chế độ đối với nạn nhân chất độc da cam/dioxin.

Những năm tháng tuổi trẻ đã đi qua.

Chiến tranh cũng dần lùi vào quá khứ.

Nhưng cuộc sống của bà sau khi trở về vẫn còn rất nhiều thử thách.

Người phụ nữ sau chiến tranh

Sau khi trở về quê, bà Nguyễn Thị Lén lập gia đình với ông Đoàn Văn Ngạc, người cùng quê.

Ông Ngạc cũng là một người lính xuất ngũ, từng tham gia kháng chiến chống Mỹ và là thương binh.

Hai con người từng đi qua chiến tranh gặp nhau trong thời bình.

Có lẽ họ hiểu nhau hơn những người bình thường khác, bởi cả hai đều đã từng trải qua những năm tháng mà chiến tranh hiện diện trong từng ngày sống.

Họ cùng xây dựng gia đình, cùng cố gắng vượt qua những khó khăn của cuộc sống.

Nhưng những mất mát của chiến tranh dường như chưa dừng lại ở đó.

Gia đình bà tiếp tục phải đối diện với những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Người con của bà mắc bệnh tâm thần.

Một người mẹ, dù đã tuổi cao, vẫn phải chăm sóc con từng ngày.

Đó là một nỗi vất vả mà không phải ai cũng có thể thấu hiểu.

Chiến tranh đã qua, nhưng đối với nhiều gia đình cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, những hậu quả mà nó để lại vẫn kéo dài qua nhiều thế hệ.

Khi ký ức chiến tranh trở thành một phần cuộc đời

Có lẽ, nếu chỉ nhìn cuộc sống hiện tại của bà Nguyễn Thị Lén, ít ai có thể hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước, bà từng là một cô gái 19 tuổi tình nguyện lên đường.

Cô gái năm ấy đã từng khoác trên mình màu áo thanh niên xung phong.

Đã từng rời quê hương.

Đã từng có những năm tháng phục vụ chiến đấu tại C10-715, Binh trạm 17, Đoàn 559.

Và rồi bà trở về.

Không phải trở về với một cuộc sống đủ đầy, mà trở về với những dấu vết của chiến tranh và một cuộc đời tiếp tục phải đối diện với nhiều khó khăn.

Nhưng có một điều không thay đổi.

Đó là sự bình dị của người phụ nữ ấy.

Bà không xem những năm tháng tuổi trẻ của mình là một điều gì cần được ca ngợi quá lớn lao.

Với bà, đó chỉ đơn giản là một phần cuộc đời.

Một phần tuổi trẻ mà bà đã dành cho đất nước.

Những người trở về không bao giờ quên đồng đội

Trong những câu chuyện về thời hoa lửa, người ta thường nhắc đến những chiến công, những trận đánh, những địa danh lịch sử.

Nhưng phía sau những điều ấy còn có vô số câu chuyện rất đời thường.

Đó là câu chuyện của những cô gái rời quê khi tuổi đời còn rất trẻ.

Là câu chuyện của những người cha, người mẹ ở hậu phương ngày ngày ngóng tin con.

Là câu chuyện của những người đồng đội cùng nhau đi qua gian khổ.

Và cũng là câu chuyện của những người trở về nhưng cuộc đời sau chiến tranh vẫn không dễ dàng.

Bà Nguyễn Thị Lén là một trong những người như thế.

Câu chuyện của bà nhắc chúng ta rằng chiến tranh không kết thúc hoàn toàn vào ngày tiếng súng ngừng vang.

Với nhiều người, chiến tranh vẫn còn ở lại trong những vết thương, trong bệnh tật, trong hoàn cảnh gia đình và trong những ký ức không thể nào quên.

Bởi vậy, khi nhắc đến những người cựu thanh niên xung phong, điều chúng ta cần nhớ không chỉ là những năm tháng họ đã cống hiến.

Mà còn là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã từng góp tuổi trẻ của mình cho đất nước.

Một tuổi xuân gửi lại nơi tuyến lửa

Năm 1969, Nguyễn Thị Lén bước vào tuổi đôi mươi.

Đó đáng lẽ là những năm tháng đẹp nhất của một cô gái.

Nhưng thay vì những ngày tháng bình yên bên gia đình, bà đã chọn lên đường.

Tuổi trẻ của bà gắn với màu áo thanh niên xung phong, với C10-715, Binh trạm 17, Đoàn 559 và những nhiệm vụ phục vụ chiến đấu trên mảnh đất Quảng Bình.

Năm 1972, bà trở về khi sức khỏe đã yếu.

Từ đó đến nay, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Cô gái Nguyễn Thị Lén ngày nào giờ đã trở thành một người phụ nữ ở tuổi xế chiều.

Những con đường năm xưa đã đổi thay.

Những đồng đội năm nào có người còn, người mất.

Chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng ký ức thì vẫn còn.

Nó nằm trong câu chuyện bà kể lại.

Nằm trong những dấu vết mà chiến tranh để lại trên cuộc đời.

Và nằm trong sự bình dị của một người phụ nữ đã từng dành tuổi trẻ của mình cho Tổ quốc.

Để ký ức không bị lãng quên

Có thể chúng ta không biết hết những gì bà Nguyễn Thị Lén đã trải qua trong những năm tháng ở Đoàn 559. Những tư liệu còn lại về bà hôm nay không ghi lại đầy đủ từng ngày, từng tháng của cuộc đời người nữ thanh niên xung phong ấy.

Nhưng những gì đã được lưu lại cũng đủ để chúng ta hiểu rằng, phía sau hai chữ “thanh niên xung phong” là biết bao tuổi trẻ đã được trao đi.

Bà Lén là một trong số đó.

Một cô gái Quảng Bình năm 1969 đã tình nguyện lên đường.

Một người phụ nữ trở về quê hương năm 1972 khi sức khỏe đã yếu.

Một người vợ của một người lính.

Một người mẹ tiếp tục gánh trên vai những khó khăn của gia đình.

Và trên hết, bà là một chứng nhân của một thời hoa lửa.

Câu chuyện của bà không có những lời lẽ lớn lao.

Nhưng chính sự bình dị ấy lại khiến câu chuyện trở nên đáng nhớ.

Bởi lịch sử không chỉ được làm nên bởi những nhân vật nổi tiếng.

Lịch sử còn được tạo nên từ hàng triệu con người bình thường đã làm những việc phi thường trong những thời khắc đặc biệt.

Họ đã đi khi Tổ quốc cần.

Đã làm việc ở những nơi gian khổ.

Đã chấp nhận hy sinh tuổi trẻ.

Và khi chiến tranh kết thúc, họ trở về quê hương, tiếp tục sống, tiếp tục lao động, tiếp tục chịu đựng những hậu quả mà chiến tranh để lại.

Hôm nay, khi nhìn lại cuộc đời của cựu thanh niên xung phong Nguyễn Thị Lén, chúng ta càng hiểu rằng hòa bình quý giá biết bao.

Bởi để có được những ngày tháng bình yên hôm nay, đã có một thế hệ gửi lại nơi chiến trường những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời.

Tuổi trẻ của bà Nguyễn Thị Lén đã đi qua. Chiến tranh cũng đã lùi xa. Nhưng câu chuyện về người nữ thanh niên xung phong năm ấy vẫn còn ở lại – như một ký ức lặng thầm về một thế hệ đã sống, đã cống hiến và đã đi qua thời hoa lửa bằng tất cả sức trẻ của mình.

Và những ký ức ấy cần được kể lại.

Để thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình.

Để biết ơn những người đã cống hiến.

Và để những câu chuyện của “thời hoa lửa”không bao giờ bị lãng quên.