NGƯỜI NỮ TÌNH BÁO GIỮ TRỌN LỜI THỀ

Người con gái làng Đông An

Đinh Thị Mậu sinh năm 1916 trong một gia đình nhà nho có truyền thống yêu nước ở làng Đông An. Hai người anh của bà là Đinh Lai Hạp và Đinh Thúc Dự đều tham gia hoạt động cách mạng, góp phần giúp người em gái sớm hiểu về tình cảnh đất nước và trách nhiệm của người dân trước cảnh mất độc lập.

Khi còn trẻ, bà đảm nhận các công việc như chuyển tin, cất giữ tài liệu bí mật, giúp đỡ và bảo vệ cán bộ. Bà còn tham gia vận động quần chúng, xây dựng những nhóm tương trợ để tạo điều kiện cho phong trào cách mạng hoạt động tại địa phương.

Đến tháng 6 năm 1954, Đinh Thị Vân là Huyện ủy viên Huyện ủy Xuân Trường và tham gia Ban Chấp hành Hội Phụ nữ tỉnh Nam Định. Đúng lúc ấy, bà được điều động về Cục Nghiên cứu thuộc Bộ Tổng Tham mưu, tiền thân của lực lượng Tình báo Quốc phòng.

Quyết định rời miền Bắc

Nhiệm vụ mới yêu cầu bà rời quê hương, xây dựng một thân phận khác và hoạt động lâu dài trong vùng đối phương kiểm soát. Bà hiểu rằng khi đã lên đường, có thể nhiều năm không được gặp lại mẹ, người thân và những người từng gắn bó với mình.

Để toàn tâm thực hiện nhiệm vụ, bà chấp nhận hy sinh cuộc sống riêng. Tư liệu của Báo Quân đội nhân dân ghi lại việc bà chủ động sắp xếp để người chồng có người chăm sóc gia đình, còn mình nhận nhiệm vụ bí mật. Quyết định ấy cho thấy bà đã đặt trách nhiệm với đất nước lên trên hạnh phúc cá nhân.

Năm 1954, bà vào miền Nam với bí danh Trần Thị Mỹ. Bề ngoài, bà mang thân phận một người phụ nữ góa chồng, không có con, đi cùng một gia đình di cư. Vỏ bọc này giúp bà từng bước ổn định cuộc sống và tạo được vị trí hợp pháp tại Sài Gòn.

Xây dựng mạng lưới giữa lòng Sài Gòn

Hoạt động tình báo không chỉ là thu nhận một mẩu tin rồi chuyển đi. Đinh Thị Vân phải tìm những người đáng tin cậy, xây dựng cơ sở, phân công công việc và bảo đảm rằng từng thành viên chỉ biết phần nhiệm vụ cần thiết.

Bằng khả năng vận động quần chúng và sự thận trọng, bà từng bước xây dựng được một mạng lưới cung cấp thông tin. Một số người có điều kiện tiếp cận cơ quan và lực lượng đối phương đã bí mật giúp bà thu thập tài liệu, theo dõi sự điều động quân và tìm hiểu các kế hoạch lớn.

Mỗi thông tin nhận được đều phải được kiểm tra trước khi chuyển về tổ chức. Tin không chính xác có thể làm ảnh hưởng đến quyết định của cả một đơn vị. Vì vậy, bà đặc biệt coi trọng tính trung thực, sự kín đáo và khả năng đối chiếu từ nhiều nguồn.

Trong mắt hàng xóm, bà vẫn chỉ là một người phụ nữ bình thường, lo việc buôn bán và sinh hoạt hằng ngày. Ít người biết phía sau vẻ bình dị ấy là một cán bộ đang phụ trách cả một mạng lưới tình báo quan trọng.

Bị bắt nhưng không để mạng lưới bị lộ

Tháng 8 năm 1959, do bị một người phản bội chỉ điểm, Đinh Thị Vân bị bắt tại Sài Gòn. Những người thẩm vấn muốn bà khai ra người liên lạc, địa chỉ cơ sở và những cán bộ đang hoạt động bí mật.

Bà hiểu rằng chỉ một cái tên hoặc một địa điểm bị tiết lộ cũng có thể khiến nhiều đồng đội và gia đình cơ sở gặp nguy hiểm. Vì vậy, bà giữ nguyên lời khai về thân phận bình thường của mình và không thừa nhận liên quan tới tổ chức.

Trong thời gian bị giam giữ, bà phải chịu nhiều sức ép nhưng vẫn bảo vệ được những bí mật quan trọng. Báo Quân đội nhân dân dùng tinh thần “uy vũ bất năng khuất” để nói về bản lĩnh của bà: không khuất phục trước sự đe dọa và không phản bội những người đã tin tưởng mình.

Đối phương không xây dựng được hồ sơ đầy đủ về mạng lưới của bà. Về sau, trong lúc tình hình chính quyền Sài Gòn có nhiều biến động, bà ra khỏi nhà tù và tìm cách nối lại liên lạc với tổ chức.

Trở lại nhiệm vụ

Sau những năm bị giam giữ, Đinh Thị Vân không xin rời công tác. Bà tiếp tục gây dựng lại mạng lưới, kết nối với các cơ sở còn an toàn và tổ chức thu thập thông tin.

Mạng lưới do bà phụ trách đã báo cáo nhiều nội dung có giá trị như số lượng quân Mỹ được đưa vào miền Nam, sự phối hợp giữa quân đội Mỹ và quân đội Sài Gòn, cách tổ chức lực lượng địa phương cùng một số kế hoạch hành quân lớn.

Các nguồn chính thống cũng ghi nhận những thông tin của bà đã góp phần phục vụ việc chuẩn bị cho các hoạt động quân sự năm 1967 và cuộc Tổng tiến công, nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Điều đặc biệt là cho đến khi Đinh Thị Vân rời Sài Gòn, đối phương vẫn không phát hiện đầy đủ quy mô mạng lưới tình báo mà bà đã xây dựng. Nhiều cơ sở được bảo vệ và tiếp tục đóng góp cho cách mạng.

Người anh hùng của mặt trận thầm lặng

Ngày 25 tháng 8 năm 1970, Đinh Thị Vân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà là Anh hùng đầu tiên của ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam. Bản tuyên dương ghi nhận bà là cán bộ trung thành, tận tụy, có khả năng vận động và tổ chức quần chúng, hoàn thành nhiều nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.

Sau chiến tranh, bà mang quân hàm Đại tá. Những năm cuối đời, bà sống tại Hà Nội, gần gũi với đồng đội và người thân. Bà mất năm 1995, để lại hình ảnh tiêu biểu của người chiến sĩ hoạt động trên một mặt trận không tiếng súng nhưng luôn đầy thử thách.