Người nữ tướng của phong trào Đồng khởi

Có những người phụ nữ bước vào lịch sử không phải bởi họ sinh ra trong những điều kiện đặc biệt, mà bởi trong những thời khắc đất nước đứng trước thử thách, họ đã lựa chọn đứng về phía nhân dân và cách mạng.

Nguyễn Thị Định là một người phụ nữ như thế.

Bà sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Năm 16 tuổi, khi nhiều cô gái cùng trang lứa còn sống trong mái nhà gia đình, Nguyễn Thị Định đã tham gia hoạt động cách mạng. Hai năm sau, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Con đường cách mạng của người con gái xứ dừa từ đó gắn liền với những năm tháng đầy hiểm nguy.

Năm 1940, Nguyễn Thị Định bị thực dân Pháp bắt và giam tại nhà tù Bà Rá. Đây là quãng thời gian thử thách ý chí của một người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi. Sau khi ra tù, bà tiếp tục hoạt động và tham gia lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền tại Bến Tre trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Một dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời hoạt động của bà xuất hiện vào năm 1946.

Khi cách mạng miền Nam đang gặp nhiều khó khăn về vũ khí, Nguyễn Thị Định tham gia đoàn cán bộ từ miền Nam ra Bắc báo cáo với Trung ương về tình hình chiến trường. Sau đó, bà trực tiếp phụ trách chuyến tàu chở 12 tấn vũ khí đầu tiên từ miền Bắc chi viện cho chiến trường Tây Nam Bộ. Đây là một nhiệm vụ đầy nguy hiểm, bởi mỗi chuyến vận chuyển vũ khí bằng đường biển đều phải đối mặt với sự kiểm soát và truy lùng của đối phương.

Nhưng chính những thử thách ấy càng tôi luyện bản lĩnh của Nguyễn Thị Định.

Trở về Nam Bộ, bà lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong Đảng bộ Bến Tre. Đến năm 1959, bà giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Một năm sau, ngày 17 tháng 1 năm 1960, phong trào Đồng khởi Bến Tre bùng lên mạnh mẽ.

Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, trong đó có vai trò quan trọng của Nguyễn Thị Định, phong trào đấu tranh của nhân dân Bến Tre phát triển mạnh, tạo nên một bước ngoặt quan trọng của cách mạng miền Nam. Từ Bến Tre, tinh thần Đồng khởi lan rộng, góp phần chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

Trong phong trào ấy, hình ảnh người phụ nữ Bến Tre trở thành một biểu tượng đặc biệt.

Không chỉ có những người đàn ông cầm súng trên chiến trường, hàng vạn phụ nữ đã tham gia đấu tranh bằng nhiều hình thức khác nhau. Họ vận động binh lính đối phương, đấu tranh chính trị, bảo vệ cơ sở cách mạng, chăm sóc thương binh, vận chuyển lương thực và hỗ trợ lực lượng vũ trang.

Từ thực tiễn đấu tranh đó hình thành nên hình ảnh “Đội quân tóc dài” – lực lượng phụ nữ có vai trò đặc biệt trong phong trào cách mạng miền Nam.

Nguyễn Thị Định được biết đến là người có vai trò quan trọng trong việc xây dựng và lãnh đạo lực lượng này. Bà hiểu rằng sức mạnh của cách mạng không chỉ nằm ở súng đạn mà còn nằm trong lòng dân. Những người mẹ, người chị, người vợ ở các làng quê có thể trở thành lực lượng đấu tranh mạnh mẽ khi được tổ chức và giác ngộ.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách. Từ năm 1965, Nguyễn Thị Định giữ cương vị Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam, đồng thời là Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam. Bà cùng Trung ương Cục và Quân ủy Miền tham gia chỉ đạo xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân, kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị và binh vận.

Điều đáng quý ở Nguyễn Thị Định là dù đảm nhiệm những vị trí quan trọng, bà vẫn luôn gắn bó với nhân dân.

Trong những năm chiến tranh, cán bộ cách mạng thường phải thay đổi hình dạng, bí mật di chuyển và dựa vào sự che chở của nhân dân để tránh sự truy bắt. Nguyễn Thị Định từng cải trang thành nhiều hình dạng khác nhau để hoạt động, đồng thời nhận được sự đùm bọc của những gia đình cơ sở cách mạng.

Tháng 4 năm 1974, những đóng góp to lớn của Nguyễn Thị Định được ghi nhận bằng việc bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Danh hiệu ấy không chỉ dành cho riêng một người phụ nữ.

Đó còn là sự ghi nhận đối với hàng triệu phụ nữ Việt Nam đã tham gia vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Có người trực tiếp cầm súng. Có người làm giao liên. Có người nuôi giấu cán bộ. Có người đấu tranh chính trị. Có người âm thầm chăm sóc thương binh và giữ gìn từng hạt gạo cho chiến trường.

Nguyễn Thị Định là một trong những người đã kết nối những sức mạnh ấy thành một lực lượng cách mạng.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách của Đảng và Nhà nước, trong đó có cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Bà qua đời năm 1992, hưởng thọ 72 tuổi.

Hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, Nguyễn Thị Định đã trải qua những năm tháng mà đất nước còn chìm trong chiến tranh. Từ cô gái 16 tuổi bước vào con đường cách mạng đến vị nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam là cả một hành trình dài của lòng kiên định, trí tuệ và sự hy sinh.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Định cũng là câu chuyện về sức mạnh của người phụ nữ Việt Nam.

Đó là sức mạnh không chỉ được đo bằng những trận đánh, mà còn bằng khả năng tập hợp nhân dân, giữ vững niềm tin, vượt qua tù đày và biến những điều tưởng như bình thường nhất – một lời vận động, một cuộc đấu tranh, một chuyến hàng, một mái nhà che chở cán bộ – thành những đóng góp lớn lao cho cách mạng.

Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, hình ảnh “Đội quân tóc dài” và người nữ tướng Nguyễn Thị Định vẫn còn nguyên giá trị giáo dục đối với thế hệ trẻ.

Bởi lịch sử không chỉ kể về những người đã chiến thắng trong chiến tranh. Lịch sử còn kể về những con người đã dám lựa chọn trách nhiệm khi đất nước cần họ.

Và Nguyễn Thị Định đã dành trọn tuổi trẻ của mình cho sự lựa chọn ấy.