"Người nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam và linh hồn của phong trào Đồng Khởi"
Họ và tên: Nguyễn Thị Định
Năm sinh: 15/3/1920
Quê quán: Xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
Từ trần: 26/8/1992
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước; nữ Thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu lòng yêu nước ở vùng quê Bến Tre, Nguyễn Thị Định sớm chứng kiến cảnh quê hương bị áp bức dưới ách thực dân. Từ những năm mười sáu, mười bảy tuổi, bà đã tham gia các phong trào yêu nước, bí mật vận động quần chúng và làm nhiệm vụ liên lạc cho tổ chức cách mạng. Dù nhiều lần bị địch theo dõi, bắt giam và khủng bố, người phụ nữ nhỏ bé ấy vẫn giữ vững niềm tin vào con đường đấu tranh giành độc lập cho dân tộc.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Định tiếp tục tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp. Bà nổi tiếng với việc tổ chức những chuyến vận chuyển vũ khí vượt biển từ miền Bắc vào Nam để chi viện cho chiến trường Nam Bộ trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Những chuyến tàu nhỏ len lỏi giữa sóng gió và sự kiểm soát gắt gao của đối phương đã góp phần bảo đảm nguồn lực cho phong trào kháng chiến ở miền Nam. Bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần quyết đoán của bà dần được đồng đội và nhân dân tin tưởng.
Tên tuổi Nguyễn Thị Định gắn liền với phong trào Đồng Khởi Bến Tre năm 1960, một dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng ở miền Nam. Với vai trò lãnh đạo, bà cùng các đồng chí đã vận động nhân dân nổi dậy giành quyền làm chủ ở nhiều địa phương. Đặc biệt, bà là người khởi xướng và xây dựng lực lượng "Đội quân tóc dài" – một lực lượng gồm hàng nghìn phụ nữ miền Nam tham gia đấu tranh chính trị, binh vận và hỗ trợ lực lượng vũ trang. Không mang súng trên tay như những người lính nơi chiến hào, họ dùng lòng dũng cảm, sự kiên trì và trí tuệ để đối mặt với quân thù, trở thành biểu tượng độc đáo của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Trong suốt những năm chiến tranh, Nguyễn Thị Định luôn có mặt ở những địa bàn khó khăn nhất để chỉ đạo phong trào cách mạng. Đồng đội nhớ về bà không chỉ là một người chỉ huy quyết đoán mà còn là người gần gũi, giản dị, luôn quan tâm đến chiến sĩ và nhân dân. Năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng của Đảng và Nhà nước, dành nhiều tâm huyết cho công tác phụ nữ và sự nghiệp xây dựng đất nước.
Nguyễn Thị Định qua đời năm 1992, để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần kiên cường và tài năng lãnh đạo. Hình ảnh người nữ tướng với chiếc khăn rằn Nam Bộ đã trở thành biểu tượng đẹp của phụ nữ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Tên bà được đặt cho nhiều trường học, tuyến đường và công trình trên cả nước; Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tại Bến Tre là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay.
Thông điệp gửi tuổi trẻ
Cuộc đời của Nguyễn Thị Định cho thấy sức mạnh của lòng yêu nước, trí tuệ và tinh thần đoàn kết. Bà đã chứng minh rằng phụ nữ Việt Nam không chỉ giàu đức hy sinh mà còn có thể đảm nhận những trọng trách lớn lao trong sự nghiệp cách mạng. Thế hệ trẻ hôm nay cần học tập ở bà bản lĩnh vượt khó, tinh thần đổi mới, ý chí dám nghĩ, dám làm và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.
