Người ở lại miền Nam sau Hiệp định Genève

Hiệp định Genève năm 1954 tạo ra một bước ngoặt trong lịch sử Việt Nam. Đất nước tạm thời chia thành hai miền, nhiều cán bộ cách mạng tập kết ra miền Bắc, nhưng một bộ phận được giao nhiệm vụ ở lại miền Nam để duy trì cơ sở và phong trào. Võ Văn Kiệt là một trong những cán bộ ở lại. Đây là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn bởi lực lượng cách mạng miền Nam phải hoạt động trong điều kiện bị kiểm soát và đàn áp. Những cơ sở đã xây dựng trong thời kỳ kháng chiến đứng trước nguy cơ bị phá vỡ. Cán bộ phải hoạt động bí mật, giữ liên lạc với quần chúng và tìm cách duy trì tổ chức. Võ Văn Kiệt tiếp tục bám sát địa bàn và tham gia công việc cùng những cán bộ lãnh đạo chủ chốt của cách mạng miền Nam. Trong những năm tháng này, ông có điều kiện quan sát sâu sắc những thay đổi trong đời sống chính trị và xã hội ở miền Nam. Ông hiểu rằng những chủ trương cách mạng nếu không phù hợp với tình hình thực tế sẽ rất khó triển khai. Vì vậy, việc lắng nghe cơ sở và nắm bắt tâm tư của nhân dân trở thành yêu cầu đặc biệt quan trọng. Những kinh nghiệm tích lũy trong giai đoạn này góp phần vào quá trình hình thành những nhận thức mới về con đường đấu tranh ở miền Nam. Đó là thời kỳ không có những công trình lớn hay những chiến thắng quân sự vang dội, nhưng lại có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự trưởng thành của Võ Văn Kiệt. Ông học được cách làm việc trong hoàn cảnh thiếu thốn, cách xây dựng niềm tin và cách kiên trì trước những khó khăn kéo dài. Những năm tháng hoạt động bí mật cũng giúp ông hiểu sâu sắc hơn giá trị của sự đoàn kết và sức mạnh của quần chúng. Sau này, khi trở thành nhà lãnh đạo đất nước, ông nhiều lần nhấn mạnh vai trò của thực tiễn và nhân dân. Có thể nói, một phần tư duy ấy được hình thành từ chính những năm ông ở lại miền Nam sau Hiệp định Genève.