Người ở lại với cung đường lửa

Vào những năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) được ví như "túi bom" của miền Bắc. Mỗi mét vuông đất tại đây phải gánh chịu hàng chục quả bom cày xới mỗi ngày. Bà Nguyễn Thị Bình lúc bấy giờ là tiểu đội phó, sát cánh cùng các chị em trong Tiểu đội 4 do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng.

Trận bom định mệnh Chiều ngày 24/7/1968, vận mệnh đã gọi tên 10 cô gái trẻ. Bà Bình nhớ lại, chiều hôm đó bầu không khí hầm hập nóng và đặc quánh mùi thuốc súng. Sau nhiều đợt bom dội, con đường bị hỏng nặng. Để kịp cho đoàn xe ra tiền tuyến vào ban đêm, chị Võ Thị Tần đã dẫn cả tiểu đội ra san lấp hố bom.

Bà Bình kể lại với giọng nghẹn ngào:

"Lúc đó, tôi được phân công ở vị trí quan sát phía xa để báo động. Các chị em khác thì đang miệt mài cuốc đất, san lấp ngay giữa tâm điểm của ngã ba. Bất ngờ, một tốp máy bay phản lực Mỹ quay lại, trút một loạt bom xuống đúng vị trí Tiểu đội 4 đang làm việc."

Sau tiếng nổ xé lòng, khói bụi mịt mù che lấp cả bầu trời. Khi khói tan, bà Bình và các đồng đội khác chạy nhào tới, nhưng trước mắt họ chỉ còn là những hố bom sâu hoắm. Không một bóng người. Cả tiểu đội 10 cô gái đã bị vùi lấp trong lòng đất mẹ.

Cuộc tìm kiếm trong nước mắt Suốt nhiều giờ sau đó, đồng đội đã dùng tay, dùng xẻng bới tìm trong vô vọng. Họ lần lượt tìm thấy chị Tần, chị Cúc, chị Xuân... Bà Bình nhớ nhất gương mặt trẻ măng của những người chị em vốn chỉ mới mười tám, đôi mươi, vừa lúc nãy còn cười đùa kể về ước mơ sau chiến tranh sẽ về đi học, lấy chồng, vậy mà giờ đây chỉ còn là sự im lặng tái tê.

Riêng chị Hồ Thị Cúc, phải đến ngày thứ 3 đồng đội mới tìm thấy chị ở tư thế ngồi trong hầm tròn, tay vẫn cầm chiếc cuốc gỗ. Hình ảnh ấy đã trở thành một biểu tượng bất tử, khiến nhà thơ Yến Thanh phải thốt lên những câu thơ đẫm lệ: "Cúc ơi! Em ở đâu?... Bọn anh đã bới tìm vẹt móng tay / Đất đá dập dày không thấy bóng em đâu..."

Lời nhắn nhủ từ quá khứ Dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, bà Nguyễn Thị Bình vẫn thường xuyên quay lại chiến trường xưa. Với bà, "thời hoa lửa" không chỉ là đạn bom, mà là thời của những trái tim nồng cháy nhất, nơi những cô gái trẻ đã hiến dâng tuổi thanh xuân đẹp nhất của mình để hóa thành mây trắng bay trên bầu trời Đồng Lộc, dẫn đường cho những chuyến xe vào Nam thắng lợi.