Người Pháo Thủ Cô Độc Trên Đồi E1 Và "Bảo Tàng Sống" Của Lịch Sử Điện Biên Phủ

Phùng Văn Khầu sinh năm 1930 tại xã Đức Hồng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình người dân tộc Tày nghèo khổ. Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ năm 8 tuổi, tuổi thơ của cậu bé Khầu là những chuỗi ngày đi ở đợ, chăn trâu, nếm đủ đòn roi của địa chủ và cường hào. Năm 1949, khi ánh sáng cách mạng soi rọi đến quê hương, chàng thanh niên 19 tuổi Phùng Văn Khầu dứt khoát rời bỏ kiếp sống nô lệ, tình nguyện tham gia Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nhờ sức vóc vạm vỡ, bản tính cẩn trọng và kỷ luật, ông được biên chế vào Binh chủng Pháo binh, trở thành khẩu đội trưởng khẩu sơn pháo 75 ly thuộc Đại đội 755, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351.

Mùa xuân năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết định. Trong đợt tấn công thứ hai (bắt đầu từ ngày 30/3/1954), mục tiêu tối quan trọng của quân ta là phải tiêu diệt bằng được dãy đồi phía Đông, bao gồm các cứ điểm quan trọng như A1, C1, D1 và E1. Đây là bức tường thành vững chắc nhất bảo vệ khu trung tâm Mường Thanh của quân Pháp. Đơn vị pháo binh của Phùng Văn Khầu nhận nhiệm vụ yểm trợ trực tiếp cho lực lượng bộ binh tiến công tiêu diệt cứ điểm E1.

Để đưa được những khẩu sơn pháo 75 ly nặng hàng trăm kilogam lên sát trận địa, tổ mọc mắt hỏa lực của quân Pháp, những người lính pháo binh đã phải tháo rời từng bộ phận, dùng sức người khiêng vác qua những vách núi dựng đứng, trơn trượt. Trận địa pháo của khẩu đội Phùng Văn Khầu được đặt cách lô cốt địch trên đồi E1 chỉ vài trăm mét. Đây là khoảng cách cực kỳ mạo hiểm, bởi pháo binh ta sẽ bắn thẳng (bắn ngắm trực tiếp) để phá hủy các hỏa điểm kiên cố của địch, nhưng đồng thời cũng phơi mình trước hỏa lực phản pháo tàn khốc của pháo binh và không quâChiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 là kết tinh của vô vàn những hành động anh hùng phi thường. Trong bức tranh toàn cảnh bi tráng ấy, hình ảnh một người pháo thủ tả xung hữu đột, một mình đảm nhận vai trò của cả một khẩu đội pháo để nghiền nát các lô cốt địch trên đồi E1 đã trở thành một huyền thoại. Người chiến sĩ ấy là Phùng Văn Khầu. Và điều tuyệt vời nhất là, trải qua mưa bom bão đạn, ông đã may mắn sống sót, trở thành một nhân chứng lịch sử vô giá, mang theo ký ức của "Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt" đi qua hai thế kỷ.

n Pháp.

Trận đánh đồi E1 mở màn trong sự rung chuyển của đất trời. Khẩu đội pháo 75 ly do Phùng Văn Khầu chỉ huy đã liên tiếp nhả đạn, bắn sập nhiều lô cốt và ụ súng đại liên của địch, tạo cửa mở cho bộ binh ta xung phong. Tuy nhiên, quân Pháp nhanh chóng phát hiện ra vị trí trận địa pháo của ta. Chúng điên cuồng tập trung toàn bộ hỏa lực từ phân khu trung tâm Mường Thanh, dội mưa đạn pháo 105 ly và 155 ly xuống khu vực trận địa của Đại đội 755.

Khói bụi mù mịt che khuất tầm nhìn. Mảnh đạn pháo và sóng xung kích băm nát khu vực đặt súng. Trong cơn bão lửa ấy, những đồng đội của Phùng Văn Khầu trong khẩu đội lần lượt trúng thương và ngã xuống. Khẩu đội trưởng Phùng Văn Khầu cũng bị sức ép của đạn pháo làm vỡ màng nhĩ, máu chảy ròng ròng ra từ hai lỗ tai, đầu đau như búa bổ. Tình thế trên chiến trường trở nên vô cùng nguy cấp. Bộ binh ta đang bị hỏa lực từ một lô cốt ngầm của địch trên đồi E1 ghim chặt, không thể tiến lên. Hàng chục chiến sĩ bộ binh đã ngã xuống trước cửa mở. Tiếng bộ đàm từ sở chỉ huy liên tục réo gọi pháo binh chi viện.

Giữa trận địa ngổn ngang thi thể đồng đội và đất đá cày xới, Phùng Văn Khầu nhận thức rõ: Khẩu pháo 75 ly là niềm hy vọng duy nhất của bộ binh lúc này. Thông thường, để vận hành một khẩu sơn pháo 75 ly cần một kíp chiến đấu từ 5 đến 6 người, bao gồm: chỉ huy, người ngắm bắn, người nạp đạn, người dọn vỏ đạn và người vác đạn. Thế nhưng lúc này, trên trận địa chỉ còn duy nhất một mình ông đứng vững.

Bằng ý chí sắt đá và sức mạnh phi thường được hun đúc từ lòng căm thù giặc, Phùng Văn Khầu quyết định một mình vận hành khẩu pháo khổng lồ. Ông chạy đi ôm những quả đạn pháo nặng trĩu từ hầm trú ẩn ra trận địa. Ông tự tay nạp đạn vào nòng. Chạy sang ghế ngồi của pháo thủ ngắm bắn, ông dùng đôi mắt đỏ sọc vì khói thuốc súng để đưa mục tiêu vào máy ngắm. Khi đã khóa chặt lô cốt địch, ông lại nhoài người giật cò. Đoàng! Khẩu pháo lùi lại vì sức giật, phả ra một luồng khí nóng hực. Không ngừng nghỉ một giây, ông lại lao vào dọn vỏ đạn nóng bỏng, vác đạn mới nhét vào buồng nòng, ngắm và bắn.

Hành động lặp đi lặp lại ấy đòi hỏi một sức lực vượt quá giới hạn của con người, nhất là khi đôi tai ông đã điếc đặc và máu vẫn đang tuôn. Cứ thế, một mình Phùng Văn Khầu đã tự đóng 5 vai, bắn liên tiếp hàng chục phát đạn pháo chuẩn xác. Những quả đạn 75 ly lao đi như xé gió, găm trúng đích, phá tan tành 5 khẩu pháo 105 ly, 6 khẩu đại liên và hoàn toàn san phẳng lô cốt ngầm cứng đầu nhất của địch trên đồi E1. Nhờ sự yểm trợ thần kỳ của "khẩu đội pháo một người", lực lượng bộ binh của ta đã ào ạt xông lên, làm chủ hoàn toàn cứ điểm E1, góp phần thu hẹp vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Khi trận đánh kết thúc, đồng đội tìm thấy Phùng Văn Khầu ngất lịm bên khẩu pháo nòng còn đỏ rực, toàn thân lấm lem bùn đất và máu. Ông đã sống sót một cách kỳ diệu qua cơn mưa pháo của kẻ thù. Với thành tích chiến đấu vô tiền khoáng hậu, năm 1955, Phùng Văn Khầu được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quốc hội phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông tiếp tục cống hiến trong quân đội, tham gia kháng chiến chống Mỹ, giữ nhiều cương vị chỉ huy trong Binh chủng Pháo binh và Trường Sĩ quan Pháo binh, được thăng quân hàm Đại tá. Về hưu, ông sống giản dị tại thị xã Sơn Tây (Hà Nội). Xuyên suốt nhiều thập kỷ của thời bình, Đại tá Phùng Văn Khầu trở thành một "nhân chứng lịch sử" được săn đón nhiều nhất trong những dịp kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ. Ông thường xuyên mặc lại bộ quân phục cũ, đeo những tấm huân chương lấp lánh, đi đến các trường học, bảo tàng để kể cho hàng vạn thanh niên, học sinh nghe về những ngày tháng "khoét núi ngủ hầm". Giọng nói trầm ấm của người lính già dân tộc Tày luôn khiến cả hội trường lặng phắc khi ông kể về khoảnh khắc những người đồng đội gục ngã bên mâm pháo. Đại tá Phùng Văn Khầu từ trần vào tháng 8 năm 2021, thọ 91 tuổi. Dù ông đã đi xa, nhưng cuộc đời và những lời kể trực tiếp của ông đã để lại một di sản lịch sử vô giá, một minh chứng sống động bằng xương bằng máu về bản hùng ca Điện Biên.