Người phi công anh hùng mở đầu chiến công của Không quân Việt Nam

Trần Hanh (tên thật Trần Huy Hanh) sinh ngày 29 tháng 11 năm 1932 tại làng Tức Mặc, xã Lộc Vượng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định (nay thuộc phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình). Ông tham gia cách mạng từ năm 1946, nhập ngũ năm 1949 và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1950. Trong kháng chiến chống Pháp, ông là cán bộ chính trị thuộc Sư đoàn 320, tham gia chiến đấu cho đến ngày miền Bắc được giải phóng.

Sau hòa bình năm 1954, Trần Hanh được tuyển chọn sang Trung Quốc đào tạo lái máy bay tiêm kích MiG-17. Sau bốn năm học tập, ông trở về nước, trở thành một trong những phi công đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam, giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 1, Trung đoàn 921 (Đoàn Không quân Sao Đỏ).

Ngày 3 tháng 4 năm 1965, Trần Hanh tham gia trận không chiến đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam bảo vệ cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa). Ông chỉ huy biên đội nghi binh, góp phần tạo điều kiện cho biên đội tiến công bắn rơi hai máy bay Hải quân Mỹ, mở đầu truyền thống chiến đấu vẻ vang của lực lượng không quân Việt Nam.

Ngày 4 tháng 4 năm 1965, trong trận không chiến lịch sử tiếp theo trên bầu trời Hàm Rồng, Trần Hanh trực tiếp chỉ huy biên đội MiG-17 tấn công đội hình máy bay Mỹ. Ông đã bắn rơi một chiếc F-105D Thunderchief, trở thành một trong những phi công đầu tiên của Việt Nam bắn hạ máy bay phản lực Mỹ. Sau trận đánh, do máy bay hết nhiên liệu và hỏng la bàn khi tránh sự truy đuổi của đối phương, ông phải hạ cánh khẩn cấp xuống một con suối cạn ở Nghệ An và được lực lượng dân quân địa phương cứu giúp an toàn.

Trong những năm tiếp theo của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Trần Hanh tiếp tục trực tiếp chỉ huy nhiều trận không chiến quan trọng, góp phần bảo vệ bầu trời miền Bắc. Ông từng chỉ huy biên đội MiG-17 bắn hạ máy bay trực thăng Mỹ trên bầu trời Hòa Bình năm 1966 và đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Sau chiến tranh, Trần Hanh lần lượt giữ nhiều chức vụ quan trọng như Tư lệnh Quân chủng Không quân, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Ông được phong quân hàm Trung tướng và có nhiều đóng góp trong xây dựng, phát triển lực lượng không quân cũng như quân đội Việt Nam thời kỳ hòa bình.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và những cống hiến lâu dài cho Quân đội nhân dân Việt Nam, Trần Hanh được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông qua đời ngày 5 tháng 12 năm 2024, hưởng thọ 92 tuổi, để lại hình ảnh đẹp về một người phi công anh hùng, người chỉ huy tài năng và nhà lãnh đạo tận tụy của Quân đội nhân dân Việt Nam.