Người phi công lao vào B-52 trong đêm Hà Nội

Những ngày cuối tháng 12 năm 1972, bầu trời miền Bắc trở thành một chiến trường đặc biệt khốc liệt. Từ đêm 18/12, máy bay Mỹ liên tục mở các đợt tập kích bằng không quân vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương. Những chiếc B-52 bay trên độ cao lớn, được bảo vệ bởi các máy bay chiến thuật và hệ thống gây nhiễu điện tử. Với lực lượng không quân Việt Nam, việc tiếp cận và đánh trúng B-52 là nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Trong những ngày ấy, Thượng úy Vũ Xuân Thiều là một trong những phi công trực tiếp tham gia chiến đấu. Ông thuộc Trung đoàn Không quân 921, đơn vị có những phi công đã được huấn luyện để đánh ban đêm. Những chuyến bay trong điều kiện ấy đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối. Chỉ một sai lệch nhỏ về thời gian, tốc độ hoặc hướng tiếp cận cũng có thể khiến phi công mất cơ hội tấn công.

Đêm 28/12/1972, Vũ Xuân Thiều được lệnh xuất kích. Chiếc MiG-21 rời sân bay, lao vào bầu trời đêm đang bị bao phủ bởi những đợt đánh phá. Ở phía dưới là các trận địa phòng không đang đồng loạt chiến đấu; phía trên là những tốp máy bay Mỹ tiếp tục tiến vào mục tiêu.

Với một phi công tiêm kích, khoảng thời gian từ lúc phát hiện mục tiêu đến khi khai hỏa có thể chỉ tính bằng giây. Vũ Xuân Thiều tiếp cận được một tốp B-52. Ông phải lựa chọn thời điểm phù hợp để phóng tên lửa rồi nhanh chóng thoát ly, bởi chiếc MiG-21 nhỏ hơn rất nhiều và luôn có nguy cơ bị máy bay hộ tống hoặc hỏa lực đối phương tiêu diệt.

Tên lửa được phóng.

Nhưng chiếc B-52 vẫn chưa bốc cháy.

Trong khoảnh khắc ấy, Vũ Xuân Thiều đứng trước một quyết định sinh tử. Nếu quay về, ông có thể bảo toàn máy bay và tính mạng, nhưng mục tiêu vẫn còn đó. Theo các tư liệu lịch sử được lưu giữ, trước khi xuất kích ông từng nói rằng nếu bắn mà B-52 không rơi tại chỗ, ông sẽ xin lao thẳng vào mục tiêu.

Và ông đã thực hiện điều đó.

Chiếc MiG-21 tiếp tục lao về phía B-52. Khoảng cách giữa hai máy bay nhanh chóng thu hẹp. Trong giây phút cuối cùng, người phi công quyết định dùng chính chiếc máy bay của mình để tiêu diệt mục tiêu.

Một vụ va chạm xảy ra.

Chiếc B-52 bị tiêu diệt, nhưng Vũ Xuân Thiều cũng hy sinh.

Ông không trở về sân bay.

Đó là một trong những câu chuyện bi tráng nhất của cuộc chiến đấu trên bầu trời năm 1972. Một phi công trẻ đã biến chiếc máy bay vốn là phương tiện chiến đấu của mình thành vũ khí cuối cùng khi nhận thấy không còn thời gian để thực hiện thêm một phương án khác.

Sự hy sinh của Vũ Xuân Thiều diễn ra trong một cuộc chiến mà mỗi chuyến xuất kích đều có thể là chuyến bay cuối cùng. Những phi công MiG-21 phải đối đầu với một đối thủ có ưu thế lớn về kích thước, tải trọng, thiết bị điện tử và lực lượng hộ tống. Nhưng họ đã tìm cách tiếp cận mục tiêu bằng những phương án chiến thuật phù hợp với điều kiện thực tế của mình.

Điều đáng nhớ là Vũ Xuân Thiều không chiến đấu một mình. Sau mỗi chiếc MiG-21 là cả một hệ thống phục vụ chiến đấu: những người thợ kỹ thuật kiểm tra từng bộ phận máy bay, các chiến sĩ radar theo dõi mục tiêu, lực lượng dẫn đường trên mặt đất và những cán bộ chỉ huy phải đưa ra quyết định trong thời gian rất ngắn.

Trong đêm tối, người phi công trên bầu trời chỉ có thể nhìn thấy một phần rất nhỏ của cuộc chiến. Nhưng ở mặt đất, hàng nghìn người đang theo dõi từng tín hiệu, từng đường bay và chờ đợi chiếc máy bay trở về.

Vũ Xuân Thiều đã không trở về.

Nhưng sự hy sinh của ông góp phần tạo nên những chiến công của lực lượng không quân trong 12 ngày đêm tháng 12/1972. Theo các tư liệu lịch sử của Việt Nam, trong cuộc chiến đấu này, lực lượng phòng không - không quân và quân dân miền Bắc đã đánh trả quyết liệt các đợt tập kích đường không của Mỹ.

Sau khi hy sinh, Vũ Xuân Thiều được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho một tuyến phố ở Hà Nội như một cách lưu giữ ký ức về người phi công đã nằm lại trong trận chiến trên bầu trời năm ấy.

Nhưng nếu chỉ nhìn câu chuyện của Vũ Xuân Thiều qua hành động lao vào B-52, chúng ta có thể bỏ qua phần quan trọng nhất: đó là một người lính rất trẻ đã hiểu rõ sự nguy hiểm của nhiệm vụ mà mình đang thực hiện.

Ông biết chiếc MiG-21 không thể so sánh với B-52 về kích thước và khả năng mang bom. Ông cũng biết sau khi rời mặt đất, khả năng sống sót của một phi công trong trận không chiến là rất mong manh. Thế nhưng ông vẫn cất cánh khi nhận lệnh.

Điều đó cho thấy chiến tranh không chỉ được tạo nên bởi những chiến thắng lớn được ghi trong lịch sử. Chiến tranh còn được tạo nên bởi hàng nghìn quyết định của những con người cụ thể trong những khoảnh khắc rất ngắn. Có người trở về. Có người bị thương. Và có người nằm lại mãi mãi.

Vũ Xuân Thiều thuộc về những người không trở về.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bầu trời Hà Nội hôm nay đã bình yên. Những chiếc máy bay chiến đấu năm xưa trở thành hiện vật trong bảo tàng. Những sân bay từng rung chuyển bởi tiếng động cơ và bom đạn nay đã bước vào một thời kỳ khác. Nhưng câu chuyện về người phi công trẻ vẫn còn đó.

Đó là câu chuyện về một thế hệ đã bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ, học cách làm chủ những chiếc máy bay hiện đại, học cách chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt và sẵn sàng chấp nhận sự hy sinh khi nhiệm vụ yêu cầu.

Vũ Xuân Thiều đã không trở về sau chuyến bay đêm 28/12/1972. Ông để lại tuổi trẻ của mình trên bầu trời trong những ngày Hà Nội hứng chịu những trận bom dữ dội nhất. Câu chuyện về người phi công lao vào B-52 không chỉ là câu chuyện của một khoảnh khắc bi tráng, mà còn là câu chuyện về lòng dũng cảm, ý chí và sự hy sinh của những người lính đã đứng giữa bầu trời để bảo vệ quê hương. Khi tiếng động cơ máy bay đã im từ lâu, điều còn lại chính là ký ức về một người trẻ đã cất cánh và không bao giờ trở về.