Người phóng viên sống hai cuộc đời giữa Sài Gòn

Phạm Xuân Ẩn sinh năm 1927 tại Bình Trước, Biên Hòa. Trong nhiều năm chiến tranh, những người làm báo quốc tế tại Sài Gòn biết ông như một phóng viên am hiểu chính trị, quân sự và có quan hệ rộng. Ông từng làm việc cho nhiều cơ quan báo chí nước ngoài, trong đó có tạp chí Time. Ít người biết rằng phía sau công việc ấy, Phạm Xuân Ẩn là một cán bộ tình báo chiến lược của cách mạng.

Công việc báo chí giúp ông tiếp xúc với nhiều nguồn tin quan trọng. Ông đọc tài liệu, gặp sĩ quan, chính khách, nhà báo, phân tích tình hình rồi bằng những con đường bí mật chuyển thông tin ra căn cứ. Đó không phải là những chuyến đi mang súng ra chiến trường, nhưng mỗi bản tài liệu được chuyển đi đều có thể tác động trực tiếp tới những quyết định quân sự lớn.

Điều khó nhất của nghề tình báo là không được phép để cuộc sống thật xuất hiện trên bề mặt. Phạm Xuân Ẩn phải sống nhiều năm với thân phận một nhà báo của Sài Gòn, duy trì quan hệ tự nhiên với những người xung quanh mà không để họ nghi ngờ.

Sau ngày đất nước thống nhất, vai trò thật của ông mới dần được công bố. Phạm Xuân Ẩn được phong Thiếu tướng và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông mất năm 2006.

Có lẽ điều đặc biệt nhất ở Phạm Xuân Ẩn là trong suốt những năm chiến tranh, cùng một con người nhưng tồn tại hai cuộc đời: một người ai cũng biết và một người gần như không ai được phép biết.