Người phụ bếp trên con tàu Amiral Latouche-Tréville

Trong quá trình sưu tầm những câu chuyện về hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành, tôi đặc biệt chú ý đến quãng thời gian Người làm phụ bếp trên con tàu Amiral Latouche-Tréville. Đó là những ngày tháng tuy âm thầm nhưng có ý nghĩa rất lớn đối với hành trình của Người.

Sau khi rời Bến Nhà Rồng ngày 5 tháng 6 năm 1911, Nguyễn Tất Thành mang tên Văn Ba và bắt đầu cuộc sống trên một con tàu của Pháp. Khi ấy, Người còn rất trẻ. Trước mắt là biển cả rộng lớn, phía sau là quê hương thân yêu. Người biết rằng chuyến đi này sẽ không dễ dàng, nhưng Người vẫn quyết tâm lên đường.

Trên tàu, Nguyễn Tất Thành làm công việc phụ bếp. Công việc hằng ngày rất vất vả. Người phải làm việc trong gian bếp nóng bức, chuẩn bị thức ăn và thực hiện nhiều công việc khác theo sự phân công. Đó không phải là một công việc nhẹ nhàng, nhất là đối với một thanh niên còn trẻ.

Tôi thường hình dung hình ảnh Người trong gian bếp của con tàu: giữa tiếng máy tàu, tiếng sóng biển và những công việc liên tục, Người vẫn âm thầm quan sát mọi thứ xung quanh. Người không chỉ làm việc để kiếm sống mà còn tranh thủ tìm hiểu cuộc sống trên tàu, cách làm việc của những người khác và những vùng đất mà con tàu đi qua.

Mỗi ngày trên biển đối với Nguyễn Tất Thành là một ngày học hỏi. Con tàu đưa Người đến những vùng đất mới, mở ra trước mắt Người một thế giới rộng lớn mà trước đây Người chỉ có thể hình dung. Người quan sát cảnh vật, con người và cuộc sống ở những nơi mình đi qua. Những điều mắt thấy, tai nghe dần giúp Người hiểu thêm về thế giới bên ngoài.

Điều khiến tôi khâm phục là dù công việc nặng nhọc, Người vẫn không quên mục đích của chuyến đi. Người ra đi không phải để tìm kiếm một cuộc sống riêng cho mình. Trong lòng Người luôn có câu hỏi về tương lai của đất nước và dân tộc. Người muốn biết những nước phương Tây đang phát triển như thế nào, muốn tìm hiểu nguyên nhân khiến họ trở nên mạnh và quan trọng nhất là tìm một con đường để giải phóng dân tộc.

Cuộc sống trên tàu cũng giúp Nguyễn Tất Thành hiểu hơn về những người lao động. Người tiếp xúc với nhiều con người đến từ những vùng đất khác nhau và nhận ra rằng ở đâu cũng có những người lao động phải làm việc vất vả để kiếm sống. Những trải nghiệm ấy góp phần làm cho nhận thức của Người ngày càng sâu sắc hơn.

Con tàu Amiral Latouche-Tréville tiếp tục vượt qua biển lớn, đưa Nguyễn Tất Thành đến những vùng đất xa xôi. Với mỗi chuyến đi, Người lại có thêm những trải nghiệm mới. Đằng sau công việc của một người phụ bếp là một người thanh niên đang âm thầm quan sát, suy nghĩ và tìm kiếm câu trả lời cho vận mệnh của quê hương.

Là một người sưu tầm lịch sử, tôi thấy hình ảnh người phụ bếp trên con tàu ấy thật đáng nhớ. Người không bắt đầu hành trình bằng những điều lớn lao hay điều kiện thuận lợi. Người bắt đầu từ một công việc bình thường, thậm chí rất vất vả. Nhưng chính trong những ngày tháng lao động ấy, Người đã từng bước mở rộng hiểu biết và chuẩn bị cho một hành trình lâu dài.

Tôi nghĩ rằng nếu chỉ nhìn vào công việc phụ bếp, chúng ta có thể thấy đó là một công việc nhỏ bé. Nhưng nếu nhìn vào mục đích của người làm công việc ấy, chúng ta sẽ thấy phía sau nó là một khát vọng vô cùng lớn. Nguyễn Tất Thành đang đi tìm con đường cứu nước cho cả một dân tộc.

Con tàu ngày ấy đã đưa Người rời khỏi quê hương, nhưng cũng mở ra trước mắt Người một thế giới rộng lớn. Từ gian bếp nhỏ trên con tàu Amiral Latouche-Tréville, hành trình tìm hiểu thế giới của người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã bắt đầu. Và chính những trải nghiệm đầu tiên ấy đã trở thành một phần quan trọng trong hành trình tìm đường cứu nước của Người.