Người phụ nữ dành nửa cuộc đời vá cờ Tổ quốc bên dòng Bến Hải

Người nữ du kích của làng Hiền Lương

Mẹ Viễn sinh ra trong một gia đình bần nông ở làng Hiền Lương. Từ những năm kháng chiến chống Pháp, mẹ đã sớm tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một trong những nữ du kích đầu tiên của huyện Vĩnh Linh.

Những ngày ấy, khi màn đêm buông xuống, mẹ cùng bà con trong làng đào đường, rải chông, dựng chướng ngại vật, góp sức ngăn bước quân thù. Khi bộ đội về địa phương, mẹ tiếp tục làm nhiệm vụ nuôi giấu, dẫn đường cho bộ đội chủ lực tiếp cận, đánh đồn, diệt địch.

Rồi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết. Đất nước tạm thời bị chia cắt. Dòng Bến Hải trở thành giới tuyến, cầu Hiền Lương trở thành nơi chứng kiến những cuộc đấu tranh đặc biệt giữa hai bờ.

Theo những quy định về việc treo cờ tại các đồn quân sự hai bên giới tuyến, lá cờ trở thành một biểu tượng quan trọng để khẳng định vị thế, ý chí và niềm tin của mỗi bên. Từ đó, bên dòng Bến Hải xuất hiện một cuộc “đấu cờ” chưa từng có.

Ban đầu, phía Bắc treo lá cờ đỏ sao vàng trên một cột phi lao cao khoảng 12m. Do điều kiện thiếu thốn, lá cờ khi ấy khá khiêm tốn.

Phía Nam lập tức dựng cột cờ cao hơn, khoảng 15m.

“Thấy vậy, các chú bộ đội về nhờ các mẹ may một lá cờ bằng vải sa tanh rộng 24m², rồi treo lên cột cao hơn 18m”, mẹ Viễn từng kể lại.

Một lá cờ mới được may. Một cột cờ mới được dựng. Và cuộc “đấu cờ” giữa hai bờ giới tuyến bắt đầu trở nên quyết liệt.

Những lá cờ được may bằng niềm tin

Khi lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời Hiền Lương, phía bên kia tiếp tục tìm cách nâng cao cột cờ của mình.

Một cột cờ bằng bê tông cốt thép cao hơn 30m được dựng lên phía Nam, bên dưới là lô cốt với súng máy hướng về phía bờ Bắc.

Không chịu khuất phục, phía ta quyết định xây dựng một cột cờ cao hơn 34m.

Nhưng cột cờ càng cao thì lá cờ cũng phải đủ lớn để có thể nhìn thấy rõ từ khoảng cách xa. Và một lần nữa, những người phụ nữ làng Hiền Lương lại nhận nhiệm vụ.

Mẹ Viễn cùng chị em trong làng được giao may một lá cờ đỏ sao vàng rộng tới 108m². Vải được vận chuyển từ miền Bắc vào. Những người phụ nữ địa phương đảm nhận phần viền và thêu ngôi sao vàng năm cánh lớn ở chính giữa.

Để hoàn thành lá cờ khổng lồ ấy, họ miệt mài làm việc suốt ba ngày ba đêm.

Không có những điều kiện thuận lợi của một xưởng may hiện đại. Chỉ có những bàn tay phụ nữ, những cuộn vải và một niềm tin mãnh liệt rằng lá cờ ấy phải được tung bay trên bầu trời giới tuyến.

Ngày cột cờ được dựng lên, mẹ Viễn cùng bà con trong làng đến phụ giúp bộ đội đào hầm, dựng cột.

Lá cờ đỏ sao vàng lại tung bay.

Phía Nam tiếp tục nâng cột cờ lên 35m.

Cuộc “đọ cờ” chưa dừng lại.

Lá cờ phủ kín bầu trời Hiền Lương

Khoảng nửa năm sau, phía ta tiếp tục dựng một cột cờ bằng thép theo kiểu tháp bốn chân, cao hơn 38m. Cột cờ được vận chuyển từ miền Bắc vào theo đường Trường Sơn.

Một lần nữa, mẹ Viễn và những người phụ nữ trong làng lại được giao nhiệm vụ may cờ.

Lần này, lá cờ rộng gần 140m².

“Khi lá cờ được dựng lên, nó như che phủ cả bầu trời giới tuyến”, mẹ Viễn nhớ lại.

Trong ký ức của mẹ, đó không chỉ là một lá cờ lớn. Đó là niềm tự hào của người dân hai bờ Bến Hải; là lời khẳng định rằng dù đất nước đang bị chia cắt, niềm tin vào ngày thống nhất chưa bao giờ mất đi.

Chiều chiều, người dân ở những làng quê bên sông Bến Hải lại hướng mắt về lá cờ đỏ sao vàng. Họ nhìn lá cờ và mong một ngày đất nước thống nhất, những gia đình ly tán được đoàn tụ, những người con xa quê được trở về.

Có lẽ vì thế mà trong những năm tháng khốc liệt nhất, lá cờ không chỉ được bảo vệ bằng súng đạn mà còn được giữ gìn bằng những đường kim, mũi chỉ của những người mẹ, người chị.

Đường kim giữ một phần ký ức dân tộc

Trong chiến tranh, những lá cờ nhiều lần bị bom đạn xé rách. Nhưng mỗi khi cờ rách, những người phụ nữ lại ngồi xuống vá. Mỗi khi cờ bị đánh gãy, bộ đội lại dựng lên. Mỗi khi lá cờ được kéo lên, cả vùng giới tuyến như được tiếp thêm một nguồn sức mạnh.

Mẹ Viễn và những người phụ nữ năm ấy có thể không trực tiếp cầm súng nơi chiến hào, nhưng họ đã góp phần vào cuộc đấu tranh bằng công việc tưởng như rất đỗi bình thường: may, vá và giữ cho lá cờ Tổ quốc tiếp tục tung bay.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Những người từng sống trong những ngày tháng ấy nay đã già. Nhiều người đã trở về với đất. Nhưng câu chuyện về những lá cờ khổng lồ được may giữa thời chiến vẫn còn được kể lại bên dòng Bến Hải như một phần ký ức không thể phai mờ.

Bởi đằng sau mỗi lá cờ là một câu chuyện về con người. Đằng sau mỗi đường kim, mũi chỉ là một niềm tin. Và đằng sau màu đỏ của lá cờ là máu của những người đã ngã xuống, là khát vọng độc lập, thống nhất và toàn vẹn non sông của cả một dân tộc.

Hôm nay, đứng trên cầu Hiền Lương nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong trời xanh, có lẽ ít ai hình dung được rằng đã từng có những người mẹ ngồi hàng giờ, hàng ngày, hàng đêm để may và vá lá cờ ấy giữa chiến tranh.

Nhưng lịch sử vẫn còn lưu giữ hình ảnh ấy.

Một người mẹ, một đường kim, một lá cờ – và một tình yêu đất nước lớn hơn mọi mất mát.