Người phụ nữ đi qua nhiều trạm gác

Đêm Sài Gòn phủ một lớp sương mỏng lên những con đường còn ướt sau cơn mưa. Ánh đèn vàng hắt xuống mặt đường loang loáng nước. Thành phố tưởng như đã ngủ yên, nhưng ở nhiều góc phố, những người hoạt động bí mật vẫn đang lặng lẽ làm công việc của mình.

Nguyễn Thị Bình bước ra khỏi căn nhà nhỏ trong con hẻm tối.

Chiếc áo dài màu sẫm, chiếc cặp giáo án trên tay, dáng vẻ của một cô giáo đi dạy về muộn không có gì khác thường. Nhưng bên trong lớp bìa cứng của tập giáo án là những tài liệu quan trọng cần được chuyển đến địa điểm an toàn trước khi trời sáng.

Người đồng chí tiễn cô ra cửa chỉ nói một câu:

– Đêm nay phải qua nhiều chốt kiểm soát, đồng chí hết sức cẩn thận.

Cô khẽ gật đầu.

Không ai nói thêm.

Cô bước đi chậm rãi, giữ nhịp chân đều như bao người phụ nữ trở về nhà sau một ngày làm việc. Trong lòng cô biết rõ: chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây nguy hiểm cho cả đường dây liên lạc.

Đến trạm gác đầu tiên ở đầu phố, ánh đèn pin quét qua dòng người thưa thớt.

Một người lính chặn lại:

– Đi đâu giờ này?

Nguyễn Thị Bình bình tĩnh đáp:

– Tôi là giáo viên, vừa chấm bài ở nhà một học sinh.

Người lính nhìn chiếc cặp, nhìn tà áo dài rồi khoát tay cho đi.

Cô bước tiếp.

Chỉ khi rẽ qua góc phố, cô mới thở nhẹ một hơi rất khẽ.

Con đường phía trước còn dài.

Trạm gác thứ hai nằm gần cây cầu nhỏ bắc qua con kênh. Ở đây kiểm tra kỹ hơn. Người qua lại phải mở túi xách và giấy tờ.

Tim cô đập nhanh, nhưng gương mặt vẫn bình thản.

Khi đến lượt mình, cô mở cặp. Phía trên là những quyển vở học sinh, vài tờ giáo án và một cuốn sách cũ. Người lính lật qua loa rồi trả lại.

Anh ta hỏi:

– Cô đi một mình à?

– Vâng.

– Khuya rồi, về sớm đi.

– Cảm ơn anh.

Cô cúi đầu rồi tiếp tục bước đi trong ánh đèn nhạt.

Đêm càng khuya, thành phố càng yên tĩnh. Tiếng guốc của cô vang nhẹ trên mặt đường. Mỗi âm thanh nhỏ đều khiến cô chú ý: tiếng chó sủa xa xa, tiếng cửa sắt khép lại, tiếng xe tuần tra vọng từ cuối phố.

Đến trạm gác thứ ba, mưa bất ngờ đổ xuống.

Cô đứng nép dưới mái hiên cùng vài người dân khác. Nước mưa chảy thành dòng trên mặt đường. Người lính gác nhìn mọi người rồi nói:

– Mưa lớn thế này, ai có việc gì thì đi nhanh.

Nguyễn Thị Bình khẽ siết chặt chiếc cặp.

Cơn mưa vô tình trở thành tấm màn che chở cho bước chân của cô.

Khi qua khỏi trạm gác cuối cùng, cô rẽ vào một con hẻm hẹp ít ánh đèn. Cuối hẻm là căn nhà nhỏ với cánh cửa gỗ khép hờ.

Cô gõ ba tiếng nhẹ.

Cánh cửa mở ra.

Người phụ nữ bên trong chỉ khẽ hỏi:

– Bình?

– Vâng.

Cô bước vào.

Không có lời chào dài.

Không có câu chuyện riêng.

Nguyễn Thị Bình lấy tập giáo án, nhẹ nhàng tách lớp bìa rồi trao tài liệu cho người nhận.

Người phụ nữ nhìn cô thật lâu:

– Đồng chí đi qua mấy trạm?

– Bốn trạm.

– Có gặp khó khăn không?

Cô mỉm cười rất nhẹ:

– Mọi việc đều ổn.

Căn phòng im lặng vài giây.

Ngoài trời, mưa vẫn rơi trên mái ngói.

Trong khoảnh khắc ấy, cô cảm thấy rõ sự mong manh của công việc mình đang làm, nhưng cũng cảm thấy rõ hơn bao giờ hết ý nghĩa của nó.

Những tài liệu nhỏ bé này có thể giúp nối liền những con người đang đấu tranh cho cùng một lý tưởng.

Trước khi ra về, người phụ nữ nắm tay cô:

– Cảm ơn đồng chí.

Nguyễn Thị Bình lắc đầu:

– Chúng ta cùng làm việc cho đất nước.

Trên đường trở lại, trời đã gần sáng.

Những gánh hàng đầu tiên bắt đầu xuất hiện. Thành phố thức dậy như chưa từng có một đêm căng thẳng vừa trôi qua.

Cô lại trở thành cô giáo bình thường giữa dòng người bình thường.

Nhiều năm sau, khi nhắc đến Nguyễn Thị Bình, người ta thường nhớ đến người phụ nữ trên bàn đàm phán quốc tế, với giọng nói điềm tĩnh và bản lĩnh của một nhà ngoại giao.

Nhưng trước những ngày tháng ấy, đã có một người phụ nữ lặng lẽ đi qua nhiều trạm gác giữa lòng thành phố.

Không mang theo vũ khí.

Chỉ mang theo tài liệu, niềm tin và lòng can đảm.

Lịch sử thường ghi nhớ những khoảnh khắc lớn.

Còn những bước chân âm thầm trong đêm nhiều khi không ai biết đến.

Nhưng chính từ những bước chân ấy, từ sự bình tĩnh trước hiểm nguy và từ lòng trung thành với lý tưởng, một con người đã trưởng thành để sau này gánh vác những trọng trách lớn lao của dân tộc.

Và hình ảnh người phụ nữ đi qua nhiều trạm gác đêm ấy mãi là biểu tượng của sự kiên cường lặng lẽ – sức mạnh không cần ồn ào nhưng đủ để vượt qua bóng tối của một thời đất nước còn chưa có tự do.