Người phụ nữ giữ lửa Đồng Khởi

Có những con người đi vào lịch sử bằng những chiến công vang dội. Nhưng cũng có những người được nhớ đến trước hết bởi khả năng giữ lửa – giữ niềm tin trong những ngày khó khăn nhất, giữ phong trào khi cơ sở bị truy quét, giữ sự đoàn kết khi thử thách bủa vây.

Nguyễn Thị Định là một người như thế.

Sinh ngày 15/3/1920 tại Lương Hòa, Giồng Trôm, Bến Tre, bà lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Khi phong trào cách mạng lan rộng, cô gái Út Định sớm tìm thấy con đường của mình. Năm 1936, bà tham gia phong trào Đông Dương Đại hội; năm 1938 gia nhập Đảng.

Tuổi trẻ của bà không đi qua những ngày tháng bình yên. Năm 1939, chồng bà bị bắt rồi bị đày ra Côn Đảo. Năm 1940, bà cũng bị bắt và đưa đi giam giữ. Trong những năm tù đày, bà phải xa đứa con nhỏ, đồng thời nhận tin chồng hy sinh. Những mất mát ấy đủ sức làm một con người gục xuống. Nhưng với Nguyễn Thị Định, đó lại trở thành động lực để bà tiếp tục con đường đã lựa chọn.

Năm 1944, bà bắt liên lạc trở lại với tổ chức cách mạng. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà tham gia lãnh đạo quần chúng giành chính quyền ở Bến Tre.

Một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời bà đến vào năm 1946. Nguyễn Thị Định là người phụ nữ duy nhất trong đoàn cán bộ miền Nam vượt biển ra Bắc xin Trung ương chi viện cho chiến trường Nam Bộ. Sau đó, bà tham gia tổ chức vận chuyển một khối lượng lớn vũ khí từ miền Bắc vào miền Nam. Hành trình ấy là một trong những tiền đề quan trọng của tuyến vận tải trên biển phục vụ cách mạng miền Nam. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận đây là một dấu ấn quan trọng trong hoạt động của bà.

Nhưng câu chuyện đẹp nhất về Nguyễn Thị Định có lẽ gắn với Bến Tre những năm cuối thập niên 1950, đầu thập niên 1960.

Khi phong trào cách mạng ở miền Nam gặp nhiều khó khăn, bà trở về địa bàn, hoạt động trong điều kiện bí mật. Người dân che chở cho bà. Cán bộ cơ sở tìm cách bảo vệ bà. Và chính trong sự gắn bó với nhân dân ấy, bà từng bước góp phần khôi phục phong trào.

Cuối năm 1959, bà được giao tiếp thu và truyền đạt Nghị quyết 15 về Bến Tre. Ngày 17/1/1960, phong trào Đồng Khởi bùng nổ tại Mỏ Cày rồi lan rộng. Nguyễn Thị Định là một trong những cán bộ lãnh đạo chủ chốt của phong trào này. Bà gắn bó với sự hình thành và phát triển của “đội quân tóc dài” – hình ảnh đặc biệt của phụ nữ Bến Tre trong những năm chiến tranh.

Điều đáng nhớ không chỉ nằm ở những con số hay chức vụ. Điều đáng nhớ là cách bà biến sức mạnh của phụ nữ và sức mạnh của quần chúng thành một lực lượng xã hội rộng lớn.

Những người phụ nữ vốn quen với công việc gia đình, ruộng vườn đã bước ra khỏi không gian quen thuộc để tham gia đấu tranh chính trị, vận động binh lính, bảo vệ cơ sở, chăm sóc thương bệnh binh và hỗ trợ lực lượng cách mạng. Hình ảnh ấy cho thấy chiến tranh không chỉ diễn ra ở chiến hào. Có một mặt trận khác nằm ngay trong từng xóm làng, nơi người mẹ, người chị, người vợ cũng trở thành một phần của lịch sử.

Nguyễn Thị Định sau này trở thành Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam. Nhưng dù ở cương vị nào, bà vẫn được nhắc đến với hình ảnh gần gũi của “Ba Định” – một người phụ nữ miền Nam kiên cường, sâu sắc và giàu tình cảm.

Nhìn lại cuộc đời bà, điều khiến thế hệ trẻ hôm nay có thể cảm nhận rõ nhất không phải là hào quang của một chức danh, mà là sức mạnh của sự bền bỉ.

Có những lúc lịch sử không cần một hành động lớn lao. Lịch sử cần một người không bỏ cuộc. Một người tiếp tục đi khi phía trước còn rất nhiều bất trắc. Một người giữ được niềm tin để những người xung quanh không mất phương hướng.

Nguyễn Thị Định đã sống như vậy.

Thời hoa lửa của bà là những năm tháng nhiều mất mát. Nhưng từ trong những năm tháng ấy đã hình thành một phẩm chất có giá trị lâu dài: khi đất nước cần, mỗi người đều có thể tìm thấy một cách để cống hiến.
Tuổi trẻ hôm nay có thể không phải đối mặt với chiến tranh, nhưng vẫn đứng trước những thử thách của thời đại. Câu chuyện Nguyễn Thị Định nhắc chúng ta rằng bản lĩnh không chỉ thể hiện trong những khoảnh khắc lớn lao mà còn trong khả năng kiên trì với điều mình tin là đúng, biết sống vì cộng đồng và biết biến khó khăn thành động lực để trưởng thành.