Người phụ nữ giữa vòng vây địch

Trong chiến tranh, sự sống của một cơ sở cách mạng đôi khi phụ thuộc vào những điều rất giản dị: một bao gạo, một viên thuốc, một nơi trú ẩn hay một người đủ bình tĩnh để vượt qua sự kiểm tra của địch. Những điều tưởng nhỏ bé ấy từng được nhiều người dân âm thầm thực hiện. Mẹ Trương Thị Tư cũng đã dành nhiều năm tháng để làm những công việc như vậy, trong khi phía sau mẹ vẫn là một gia đình 10 người con cần được chăm lo.

Chồng mẹ tham gia công an huyện, sau đó thoát ly công tác tại hậu cần tỉnh Vĩnh Long. Trong thời gian chồng đi làm nhiệm vụ, mẹ vừa làm ruộng, nuôi con, vừa tham gia phong trào cách mạng tại địa phương. Bà đào công sự quanh nhà để nuôi chứa cán bộ. Đó là một việc làm nguy hiểm, bởi nếu bị phát hiện, không chỉ mẹ mà những người thân trong gia đình cũng có thể bị liên lụy.

Địch từng treo thưởng lớn để truy bắt chồng mẹ. Tuy nhiên, mẹ không vì thế mà lùi bước. Khi các con lớn khoảng 15-16 tuổi, mẹ đều cho tham gia kháng chiến. Có lẽ trong những lần con rời nhà, mẹ cũng mang theo nhiều nỗi lo. Nhưng tình yêu quê hương khiến mẹ hiểu rằng sự bình yên của gia đình chỉ có ý nghĩa lâu dài khi đất nước được hòa bình.

Công việc của mẹ không dừng lại ở việc che chở cán bộ. Theo phân công của chi bộ, mẹ phụ trách thu thuế, lúa gạo và các khoản nhân dân đóng góp. Bà còn tìm đến các cơ sở mật để mua thuốc men, dụng cụ y tế, nilon, vải và chà gạo. Những thứ ấy được đưa đến nơi cần thiết bằng những cách kín đáo, trong khi địch luôn tìm cách phát hiện các hoạt động hỗ trợ cách mạng.

Bà Nguyễn Thị Pho từng theo mẹ đi xay gạo từ khi mới 14 tuổi. Mẹ thường dặn phải giữ bình tĩnh và biết ngụy trang. Khoảng 10 ngày, bà lại đi xay gạo. Có lần, địch chú ý đến lượng gạo lớn và tiến hành hỏi han. Mẹ chỉ bình thản nói gia đình đông con nên cần xay nhiều. Cách giải thích rất đời thường ấy đã giúp bà tránh được sự nghi ngờ.

Những chuyến đi như vậy cho thấy sự tỉnh táo của mẹ trong từng công việc. Theo cựu chiến binh Nguyễn Văn Tư, Phú Hựu trước đây có nhiều đồn bốt, tình hình chiến sự phức tạp, lực lượng hai bên bố trí xen kẽ. Trong điều kiện ấy, nhân dân là một phần quan trọng của hậu phương. Mẹ Tư cùng bà con cung cấp lương thực, thuốc men và chở che cán bộ, góp phần giúp lực lượng cách mạng có thể tiếp tục hoạt động.

Mẹ cũng tham gia đấu tranh chính trị cùng phụ nữ địa phương. Bà chống bắt lính, phá cầu đường và tham gia những cuộc đấu tranh tại Vĩnh Long. Có lần, mẹ cùng chị em bị bắt và áp giải qua Cần Thơ. Địch tìm mọi cách để buộc họ khai báo, nhưng những lời dụ dỗ, mua chuộc không làm mẹ thay đổi. Khi chúng chuyển sang uy hiếp và đánh đập, mẹ vẫn giữ im lặng.

Không khai thác được thông tin, địch vẽ cờ ba sọc lên nón lá rồi thả những người phụ nữ về. Mẹ và các chị em ném bỏ nón. Chúng tiếp tục vẽ lên áo, họ lại vứt bỏ áo. Những hành động ấy thể hiện sự kiên quyết của những người phụ nữ không chấp nhận bị khuất phục.

Gia đình mẹ hiện còn lưu giữ 5 Bằng Tổ quốc ghi công cùng nhiều Huân, Huy chương và danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Đằng sau những kỷ vật ấy là câu chuyện của một gia đình đã trải qua chiến tranh và có những đóng góp đáng trân trọng. Mẹ Trương Thị Tư đã trở thành điểm tựa cho nhiều người bằng những việc rất bình thường. Nhưng chính những việc bình thường được thực hiện bằng lòng dũng cảm đã góp phần tạo nên sức mạnh phi thường của hậu phương trong những năm tháng gian lao.