Người phụ nữ không sợ hiểm nguy

Sài Gòn những năm kháng chiến chống thực dân Pháp là một thành phố của hai thế giới. Ban ngày, phố xá đông đúc, hàng quán mở cửa, tiếng xe điện leng keng trên đường lớn. Ban đêm, sau những cánh cửa khép kín và trong những con hẻm tối, nhiều con người âm thầm sống một cuộc đời khác – cuộc đời của những người hoạt động bí mật vì độc lập dân tộc.

Nguyễn Thị Bình là một trong những người như thế.

Nhiều người sau này nhớ đến bà với dáng vẻ điềm tĩnh trên bàn đàm phán quốc tế. Nhưng trước khi trở thành nhà ngoại giao nổi tiếng, bà đã trải qua những năm tháng đối mặt với hiểm nguy ngay giữa lòng đô thị.

Một đêm cuối năm, cô nhận nhiệm vụ chuyển tài liệu đến một cơ sở ở Chợ Lớn. Trời mưa lất phất, đường phố vắng hơn thường lệ. Chiếc cặp giáo án trên tay vẫn giống hệt của một cô giáo đi dạy về muộn.

Người đồng chí tiễn cô ra cửa khẽ nói:

– Nếu thấy bất thường thì hủy tài liệu ngay.

Cô gật đầu rồi bước vào màn đêm.

Qua khỏi ngã tư đầu tiên, cô nhận ra có hai người đàn ông mặc thường phục đi phía sau. Họ không đến gần nhưng giữ khoảng cách đều đặn.

Nguyễn Thị Bình không quay lại nhiều lần.

Cô tiếp tục đi như không hề biết mình đang bị theo dõi.

Cô ghé vào một hiệu sách, xem vài cuốn vở, rồi sang quầy trái cây mua ít đồ. Hai người kia vẫn xuất hiện ở phía đối diện.

Lúc ấy, cô hiểu rằng mình không thể đến điểm hẹn.

Cô đổi hướng sang khu chợ đông người hơn. Giữa tiếng rao hàng và dòng người chen chúc, cô lặng lẽ lấy mảnh giấy trong cặp, vò nhỏ rồi thả vào thùng than đang cháy trước một quán ăn.

Ngọn lửa bùng lên trong chốc lát.

Thông tin quan trọng đã biến mất.

Khi bước ra khỏi đám đông, cô thấy hai người kia vẫn đang tìm kiếm trong dòng người hỗn độn.

Cô không chạy.

Cô đi chậm rãi, bình tĩnh như một người phụ nữ bình thường vừa đi chợ về.

Đêm ấy, cô không đến cơ sở liên lạc mà vòng qua nhiều con phố rồi trở về một căn nhà an toàn khác.

Người phụ trách nghe xong chỉ nói:

– Đồng chí xử lý rất tốt.

Cô mỉm cười nhẹ:

– Điều quan trọng là đường dây vẫn an toàn.

Những ngày như thế không phải hiếm.

Có lần, cô phải đi qua bốn trạm kiểm soát trong một đêm mưa.

Có lần, cô ngồi im hàng giờ trong căn gác tối vì ngoài phố đang có cuộc truy quét.

Có lần, cô phải hủy toàn bộ tài liệu ngay trước giờ gặp đồng đội.

Nguy hiểm luôn ở rất gần.

Nhưng điều khiến mọi người khâm phục ở Nguyễn Thị Bình không phải sự liều lĩnh.

Mà là sự bình tĩnh.

Một đồng chí từng hỏi:

– Cô có bao giờ thấy sợ không?

Cô trả lời thật lòng:

– Có chứ. Ai cũng biết sợ. Nhưng không thể để nỗi sợ làm mình bỏ cuộc.

Câu nói ấy khiến người đồng đội lặng đi.

Bởi lòng can đảm thật sự không phải là không biết sợ.

Mà là vẫn bước tiếp dù biết trước hiểm nguy.

Trong những năm hoạt động bí mật, Nguyễn Thị Bình vẫn giữ công việc dạy học. Ban ngày cô đứng trên bục giảng, giảng bài cho học sinh, chấm từng quyển vở, mỉm cười với các em như bao cô giáo khác.

Ít ai biết rằng sau những giờ lên lớp, cô lại bước vào một cuộc sống hoàn toàn khác.

Chính sự bình thường ấy là lớp vỏ bảo vệ cho công việc bí mật của cô.

Một buổi tối, mẹ nhìn con gái về rất muộn.

– Con có mệt không?

Cô khẽ đáp:

– Có mệt, nhưng con thấy mình đang làm điều cần làm.

Mẹ im lặng rất lâu rồi nắm tay con:

– Chỉ mong con giữ được lòng mình.

Ánh đèn dầu hắt lên gương mặt người mẹ đầy lo lắng.

Nguyễn Thị Bình hiểu rằng phía sau mỗi bước chân của mình là nỗi lo âm thầm của gia đình.

Nhưng cô cũng hiểu rằng có những thời điểm, một con người phải chọn giữa sự bình yên riêng và trách nhiệm đối với đất nước.

Nhiều năm sau, khi đất nước hòa bình, người ta thường gọi Nguyễn Thị Bình là người phụ nữ kiên cường.

Nhưng sự kiên cường ấy không được tạo nên trong một ngày.

Nó được rèn từ những đêm mưa phải giữ gương mặt bình thản trước sự theo dõi.

Từ những cuộc họp chớp nhoáng lúc nửa đêm.

Từ những căn nhà an toàn không tên.

Từ những lần phải lựa chọn bảo vệ đồng đội hơn là bảo vệ bản thân.

Người phụ nữ không sợ hiểm nguy không phải là người chưa từng run sợ.

Mà là người hiểu rõ hiểm nguy, chấp nhận nó và vẫn giữ vững lý tưởng của mình.

Nguyễn Thị Bình đã đi qua những năm tháng như thế.

Âm thầm.

Bình tĩnh.

Kiên định.

Và chính từ những bước chân lặng lẽ giữa hiểm nguy ấy, bà đã trưởng thành để sau này trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ XX.