Người Phụ Nữ Mang Hai Cuộc Đời

Sài Gòn, năm 1964. Trong khuôn viên nghiêm ngặt của Bộ Tư lệnh Hải quân chính quyền Sài Gòn, người ta thấy một cô gái trẻ, dáng vẻ thanh lịch, bước đi nhẹ nhàng, miệng nở nụ cười thân thiện với từng sĩ quan Mỹ đi ngang. Cô là phiên dịch viên - giỏi cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp, ăn mặc đúng mốt tiểu thư Sài Gòn, không ai có thể nghi ngờ. Nhưng đằng sau đôi mắt bình thản ấy là một bộ óc đang hoạt động không ngừng - ghi nhận, phân tích, và lưu giữ từng thông tin mật có thể thay đổi cục diện chiến tranh.

Người phụ nữ đó là Nguyễn Thị Mỹ Nhung, bí danh Tám Thảo, thành viên xuất sắc của cụm tình báo huyền thoại H63 - mạng lưới điệp báo mà ngay cả các chuyên gia tình báo thế giới cũng phải thán phục.

Bà Mỹ Nhung sinh năm 1932 trong một gia đình tư sản khá giả, có cha mẹ làm nghề buôn bán tơ lụa ngay tại chợ Bến Thành sầm uất. Lớn lên trong nhung lụa, bà hoàn toàn có quyền chọn cho mình một cuộc sống yên bình, phồn hoa. Thế nhưng, tình yêu nước được hun đúc từ những trang sử hào hùng của dân tộc đã thôi thúc cô tiểu thư ấy đưa ra một quyết định thay đổi cả cuộc đời. Năm 16 tuổi, khi Sài Gòn vẫn đang chìm trong vẻ hào nhoáng, bà quyết định bỏ lại tất cả, lặn lội tìm đường vào chiến khu để dấn thân vào con đường cách mạng.

Nhiệm vụ của bà không phải là bóp cò súng hay ném lựu đạn, mà là một nhiệm vụ đòi hỏi bản lĩnh sinh tử: trở lại Sài Gòn và hoạt động tình báo. Để thâm nhập vào cơ quan đầu não của kẻ thù, tổ chức yêu cầu bà phải khoác lên mình một “vỏ bọc” hoàn hảo. Bà phải học tiếng Anh, tiếng Pháp, tập khiêu vũ, và ăn mặc theo đúng mốt của giới thượng lưu Sài Gòn lúc bấy giờ. Đằng sau nụ cười duyên dáng, những bước nhảy đầm điệu nghệ ấy là một nữ chiến sĩ đang đi trên lưỡi dao, gánh vác sứ mệnh ngàn cân treo sợi tóc. Từ năm 1964, bà chính thức bước vào làm phiên dịch viên tại Bộ Tư lệnh Hải quân chính quyền Sài Gòn - một trong những nơi được bảo vệ nghiêm ngặt nhất.

Năm 1961, trước khi vào Bộ Tư lệnh Hải quân, bà Tám Thảo đã thực hiện một trong những kỳ tích tình báo đáng nhớ nhất của mình: vận chuyển 24 cuộn phim tài liệu tuyệt mật từ nội thành Sài Gòn về căn cứ Củ Chi, vượt qua hàng chục trạm kiểm soát, bốt gác dày đặc của địch.

24 cuộn phim đó chứa đựng toàn bộ nội dung chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ tại Việt Nam - kế hoạch phối hợp của Mỹ với chính quyền Sài Gòn trong việc đàn áp cách mạng miền Nam. Nhờ những tài liệu này, Đảng và quân đội ta có được đối sách kịp thời, chuẩn bị cho những bước ngoặt lịch sử tiếp theo.

Chiến công đó được nguyên Bí thư Trung ương Đảng Trần Quốc Hương ghi nhận: chính những cuộn phim của bà Tám Thảo đã giúp Đảng ta có đối sách chống chiến tranh cục bộ của Mỹ trong giai đoạn cam go nhất.

Làm việc giữa vòng vây của CIA và mật thám Mỹ, bà Tám Thảo đúc kết triết lý sống còn của mình chỉ trong một câu: “Chỉ cần mình hồi hộp, lo lắng là bị lộ liền.” Sự bình tĩnh, cái mà bà gọi là “đầu lạnh” - chính là vũ khí lợi hại nhất của một điệp viên.

Có những lúc, bà không thể mang tài liệu về nhà. Bà lặng lẽ “sao chép” tài liệu vào bộ nhớ của mình bằng cách dịch qua dịch lại nhiều lần - từ tiếng Anh sang tiếng Việt rồi lại ngược lại cho đến khi nhớ kỹ từng con số, từng chi tiết. Phương pháp này giúp bà ghi nhớ chính xác, nhưng cũng chính vì thế mà có lần bà suýt bị phát hiện khi bị thẩm vấn bất ngờ.

Để đánh lừa bộ máy bảo an khổng lồ của địch, bà kiên nhẫn xây dựng hình ảnh một nhân viên mẫn cán: luôn đến đúng giờ, tuân thủ nghiêm ngặt mọi quy định, chủ động trong các cuộc tra xét. Bà kể: phải mất đến năm tháng mới lấy được những tài liệu quan trọng đầu tiên từ Bộ Tư lệnh Hải quân - vì đây là cơ quan đầu não, kiểm soát an ninh cực kỳ nghiêm ngặt. Kiên nhẫn đến mức chính đám bảo an “phát chán, không thèm xét mình nữa”, bà mới có cơ hội mang tài liệu về.

Chiến công đặc biệt trong giai đoạn này: bà đã lấy được sơ đồ bố trí lực lượng của Bộ Tư lệnh Hải quân cùng tài liệu đánh giá của Mỹ về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 - những thông tin góp phần quan trọng vào việc hoạch định chiến lược cho cuộc chiến đi đến thắng lợi cuối cùng.

Cuộc đời tình báo của bà Tám Thảo đôi khi có những chi tiết nghe như trong tiểu thuyết. Bà từng hóm hỉnh kể lại với chỉ huy của mình - Anh hùng Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang) - rằng: “Sáng có thiếu tá tình báo Việt cộng chở đi làm, chiều có thiếu tá tình báo Mỹ đưa về.” Một câu nói vui, nhưng ẩn trong đó là tất cả sự căng thẳng, hiểm nguy và sự khéo léo phi thường của một điệp viên thực sự.

Bà sống trong ngôi nhà tọa lạc cách Dinh Độc Lập chỉ 100 mét, đây còn là nơi nuôi giấu an toàn cho cụm trưởng tình báo H63 Tư Cang trong những ngày chiến dịch Mậu Thân 1968. Ngay giữa trung tâm quyền lực của đối phương, mạng lưới tình báo của ta vẫn hoạt động nhịp nhàng không một tiếng động.

Cuối năm 1969, vì lý do an toàn cho toàn cụm, bà Tám Thảo nhận lệnh rút về chiến khu. Tại đây, bà gặp người chồng tương lai, là một anh bộ đội được đồng đội giới thiệu. Hai người kết hôn sau gần một năm quen biết. Ngày 30/4/1975, trong khi Sài Gòn vỡ òa trong niềm vui giải phóng, bà vẫn ở lại chiến khu Lộc Ninh, mãi nửa tháng sau mới được về thành phố.

Sau giải phóng, bà tiếp tục công tác trong ngành thông tin rồi an ninh, tình báo, góp phần đào tạo thế hệ cán bộ kế cận. Năm 2018, ở tuổi 86, bà chính thức được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đã sự ghi nhận muộn màng nhưng xứng đáng cho một cuộc đời cống hiến thầm lặng. Bà cũng được trao Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng.

Trong những năm cuối đời, bà Tám Thảo sống giản dị trong căn nhà nhỏ ở quận Phú Nhuận, TP.HCM. Mỗi ngày bà vẫn tập thể dục, đọc sách tiếng Anh để “không bị quên”, và dành thời gian kể chuyện lịch sử cho thế hệ trẻ. Trên ban công nhỏ, bà trồng hoa, những bông hoa bình thường của một người phụ nữ bình thường, sau bao năm sống một cuộc đời phi thường.

Ký ức về bà Tám Thảo không chỉ là câu chuyện của riêng một người phụ nữ. Đó là câu chuyện của một thế hệ, những người đã chọn hy sinh tuổi thanh xuân, tình yêu, hạnh phúc cá nhân để đất nước có hôm nay. Họ không chiến đấu bằng súng đạn ầm ĩ, mà bằng trí tuệ, bằng sự kiên nhẫn, bằng “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng” cháy mãi với non sông.

Hình ảnh của bà người Anh hùng Lực lượng vũ trang Nguyễn Thị Mỹ Nhung, ngày nay được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ. Nhưng hơn cả những tấm huân chương và bức ảnh trên tường bảo tàng, di sản lớn nhất mà bà để lại chính là bài học về lòng yêu nước: rằng tổ quốc không chỉ cần những người ra trận, mà còn cần những người âm thầm, kiên định, ngày này qua ngày khác, thực hiện sứ mệnh của mình trong bóng tối - để ánh sáng cuối cùng thuộc về nhân dân.

Thế hệ chúng tôi hôm nay sinh ra và lớn lên trong hòa bình đọc câu chuyện của bà Tám Thảo không chỉ để biết lịch sử. Chúng tôi đọc để hiểu rằng, mỗi giây phút bình yên của mình đều được đánh đổi bằng những tháng ngày “ngàn cân treo sợi tóc” của một người phụ nữ đã chọn yêu đất nước hơn yêu bản thân.