NGƯỜI PHỤ NỮ MAY CỜ GIẢI PHÓNG (1)

Trong kháng chiến chống Mỹ – ngụy, bên cạnh việc đánh địch, tải thương, tải đạn, đào hầm, làm giao liên, v.v…, những người phụ nữ thời ấy còn làm công việc thiêng liêng là may cờ giải phóng.

Cờ giải phóng có tên gọi đầy đủ là cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Cờ có hình ngôi sao vàng trên nền cờ đỏ và xanh dương với ý nghĩa nửa trên (màu đỏ) đại diện cho miền Bắc đã độc lập, nửa dưới (màu xanh dương) tượng trưng cho miền Nam chưa được độc lập, còn dưới ách đô hộ của của đế quốc Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

48 năm trôi qua kể từ ngày giải phóng thị xã Trảng Bàng (29.4.1975 – 29.4.2023) và giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30.4.1975 – 30.4.2023) chúng tôi đi tìm lại những người phụ nữ Trảng Bàng năm xưa từng may cờ giải phóng. Lần theo những manh mối trong các trang sách sử và lời kể của các nhân chứng tham gia cách mạng, chúng tôi tìm gặp được cô Võ Thị Lý, cô Võ Thị Phong, cô Nguyễn Thị Xuân và cô Nguyễn Thị Đành.

Cô Võ Thị Lý hay còn gọi là cô Tám Lý (bí danh Võ Thị Xấu, sinh năm 1948), cô Võ Thị Phong còn gọi là cô Út Phong (bí danh Võ Thị Xa, sinh năm 1953), hai cô là chị em ruột, quê ở Gia Lộc (Trảng Bàng). Cả hai cô tham gia cách mạng từ những năm 1968. Cô Tám Lý đứng ra thành lập chi đoàn Thanh niên lao động ở Trảng Bàng; cô Út Phong vận động học sinh tại trường Thanh Khiết (Trảng Bàng) thành lập chi đoàn Thanh niên học sinh mang tên “9.1”, liên chi đoàn thuộc đội Biệt động Trảng Bàng do cô Út Phong làm bí thư và hoạt động cách mạng.

Liên chi đoàn của các cô có nhiệm vụ may cờ, treo cờ giải phóng; in, rải truyền đơn; chuyển vũ khí; đánh địch trong lòng địch giữa lòng thị trấn Trảng Bàng;…

Cô Tám Lý là thợ may tổ chức may cờ tại nhà, hằng ngày các cô đi học về trong cặp lúc nào cũng có vải xanh, vải đỏ, vải vàng, mua một lần không được nhiều, mỗi lần mua vài thước để vào trong cặp đem về. Việc may cờ được thực hiện cả ban ngày và ban đêm, những lúc may cờ đoàn viên trong liên chi đoàn ở bên ngoài canh gác, khi có lính ngụy đến thì ra ám hiệu để bên trong dừng may, cô Tám Lý lấy quần áo khác ra may để ngụy trang. Cờ may xong được giấu trong thùng đại liên và chôn ở đồng ớt gần nhà. Suốt những năm 1968 – 1975, nhà cô Tám Lý và cô Út Phong là cơ sở may cờ để cung cấp cho đội Biệt động thị trấn Trảng Bàng.

Từ năm 1973 – 1975, cần rất nhiều cờ, không chỉ cung cấp cho thị trấn mà còn cung cấp cho cả huyện Trảng Bàng. Bấy giờ cô Út Phong vận động Hòa thượng Thích Chơn Nghĩa tham gia cách mạng và xây dựng cơ sở may cờ giải phóng trong hội phật tử chùa Phước Lâm (Trảng Bàng). Vải may cờ mua của bà Tư Rảnh (chị ruột của Hòa thượng Chơn Nghĩa), những lần mua vải khó khăn, được sự hỗ trợ của Hòa thượng Chơn Nghĩa các cô lấy cờ Phật giáo cắt ra lấy vải xanh, vải đỏ, vải vàng để may cờ giải phóng.

Hằng đêm, liên chi đoàn của các cô đi treo cờ giải phóng ở nhà dân và khắp đường phố. Năm 1969, có một lần các cô đi treo cờ bị dang dở phải đem cờ về, đêm đó cô Tám Lý, cô Út Phong, cô Thu Kiều và chú Hòa (bí danh là Sơn) đi treo cờ và rải truyền đơn. Định treo cờ ở chợ Gia Huỳnh, đi tới Lộc Du chưa qua đến Gia Huỳnh, cô Phong nghe tiếng súng đạn, chú Hòa lách qua cô Phong bảo cô quay lại phía sau, khi vừa lách qua thì bị lính bảo an của ngụy bắn chết. Các cô đánh rút về phía sau rồi chạy qua lò rèn về nhà ở Gia Lộc. Thi thể của chú Hòa bị đem ra để trước dinh Quận trưởng Trảng Bàng, trong túi áo của chú Hòa còn tấm thẻ học sinh nên sáng hôm đó lính đến bao vây trường Thanh Khiết, lúc đó cô Phong và cô Kiều đang trong lớp học nhưng với sự bình tỉnh nên không bị phát hiện. Sáng đó, cô Lý bắt mấy con gà đem ra chợ bán với mục đích để nhìn chú Hòa, đúng thật chú đã hy sinh.

Đặc biệt, năm 1973, khi cô Út Phong đi học về ngang qua dinh Quận trưởng, cô thấy ở trước dinh có đám đất, về cô bàn với cô Tám Lý treo cờ ở đó để địch biết rằng Việt Cộng vẫn đang hoạt động trong lòng thị trấn Trảng Bàng. Đêm hôm đó, cô Tám Lý chặt cây trúc cao 5m, cô Hân cuốn lá cờ để trong người, cô Tám Lý lấy xe đạp chở cô Hân và cầm theo hai con gà. Chạy ra đến dinh quận, trời còn mờ tối, cô Hân lấy lá cờ ra cắm trên đám đất rồi hai cô chạy xuống ngã tư bán gà rồi đi về. Sáng hôm sau, đài phát thanh giải phóng loan tin “Cờ mặt trận tung bay giữa lòng thị trấn giữa ban ngày trước dinh Quận trưởng Ngô”, cô Út Phong chia sẻ.

Cô Nguyễn Thị Xuân hay còn gọi là cô Hai Xuân, sinh năm 1951, nữ du kích xã Gia Bình (Trảng Bàng), cô cũng là người từng may cờ giải phóng, công việc này được cô thực hiện bí mật, vải may cờ do các chú bộ đội đưa cho cô và đã được cắt sẵn.

Khoảng 15 giờ ngày 29.4.1975, sau khi kiểm tra đồn Xóm Sóc và hạ cờ của quân địch, cô Xuân mượn xe đạp chạy theo lực lượng địch rút đi ra hướng Gia Bình, khi cô chạy ra thì địch rút đến ngay ngã tư Gia Bình, cô chạy tắt lên đầu chợ Gia Bình đi thẳng vào trong đồn, bỏ xe đạp nhảy xuống lô cốt ôm cây súng bắn ba phát thì nhân dân ở đó nói “Việt Cộng về, về tới rồi, bắn ba phát để ám hiệu” thì tề xã ở ấp Chánh rút đến sau thánh thất Cao Đài Gia Bình hô “Việt Cộng về quá trời rồi”, cô bắn thêm ba phát nữa quân địch chạy qua An Hòa, cô bắn thêm ba phát nữa, hết đạn cô bỏ cây súng nhảy xuống lô cốt lấy thêm cây súng khác bắn thêm ba phát rồi mới vào từng phòng ở đồn kiểm tra, kiểm tra hai ba lần không thấy gì hết, cô quay trở lên bắn mấy phát nữa mới bỏ cây súng xuống, đi ra ngoài ty cảnh sát thì thấy địch đã bỏ chạy hết, cô chạy ra hạ cờ quân địch và treo cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam lên, lúc đó khoảng 16 giờ, lá cờ giải phóng này cũng do chính cô may.

Với cô Nguyễn Thị Đành cũng là thợ may, cô tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi với nhiệm vụ giao liên cho Binh vận, thị trấn Trảng Bàng và Đoàn 22 của Sài Gòn hoạt động tại Trảng Bàng. Bên cạnh đó, cô còn may cờ giải phóng và đồ bộ đội trong ấp An Phú, ấp An Thành (xã An Tịnh) từ năm 1955 cho đến ngày giải phóng.

Khi nhận được lệnh may cờ, cô ra chợ Trảng Bàng mua vải ở tiệm của ông Chín Mẹo, ngày đó việc đi mua vải màu xanh, màu đỏ, màu vàng rất nguy hiểm, có khi con của ông Chín Mẹo làm lính dù biết cô mua vải may cờ nhưng vẫn hỗ trợ đưa cô về qua khỏi tua ở đầu cầu ấp Bình Tranh. Có những lần cô Út Lụa giúp cô cắt vải để may cờ.

Cô Đành chia sẻ, nhiệm vụ may cờ giải phóng hết sức thiêng liêng, được tuyệt đối bí mật và không ít những khó khăn, những học trò học may của cô ngày trước và kể cả gia đình cũng không biết cô làm nhiệm vụ này, mãi cho đến ngày giải phóng thì gia đình mới biết.

48 năm kể từ ngày 29.4.1975 đến nay, cô Nguyễn Thị Đành mới may lại lá cờ giải phóng tặng cho tuổi trẻ Trảng Bàng trong chương trình Trà đàm “Câu chuyện ngày giải phóng”, cô rất vui mừng vì thế hệ trẻ quan tâm đến lịch sử, từng đường kim mũi chỉ may cờ được cô thực hiện cẩn thận dù ở tuổi 83 nhưng không cần đeo kính.

Nay các cô đã ở tuổi U80, U90 nhưng khi nhắc lại những câu chuyện ngày giải phóng, nhất là việc may cờ của hơn 48 năm trước mà ngỡ như mới hôm qua, thấy được niềm vui của các cô đã cống hiến tuổi thanh xuân của mình cho độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, bên cạnh đó cũng không khỏi xúc động khi nhớ về những người đồng đội đã hy sinh ở tuổi còn rất trẻ. Các cô luôn mong muốn rằng thế hệ trẻ hôm nay phải ra sức xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp để không phụ công ơn của cha anh ngày trước đã đổ máu xương để có được hòa bình.