NGƯỜI PHỤ NỮ NGOÀI 70 VẪN MIỆT MÀI TÌM KIẾM HÀI CỐT LIỆT SĨ
Người phụ nữ ngoài 70 vẫn miệt mài tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Ở tuổi mà nhiều người đã được nghỉ ngơi bên con cháu, có một người phụ nữ ngoài 70 tuổi vẫn đang lặng lẽ bước tiếp hành trình đầy gian nan, đó là tìm lại tên tuổi, quê hương và nơi yên nghỉ cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Suốt nhiều năm, người phụ nữ ngoài 70 ấy vẫn bền bỉ lần theo từng manh mối, từng trang hồ sơ cũ, với một khát khao giản dị nhưng thiêng liêng - trả lại sự bình yên và trọn vẹn cho gia đình các liệt sĩ.
Với giọng nói Quảng Nam trầm ấm, bà tâm sự: “Không hiểu sao trong mấy năm qua, tớ chẳng đau yếu chi hết, mặc dù có những ngày nắng gắt, rét đậm, đạp xe đi hết nghĩa trang này đến nghĩa trang khác trong tỉnh Quảng Nam để tìm kiếm liệt sĩ”. Người phụ nữ gắn đời mình với việc đi tìm thông tin liệt sĩ ấy là bà Kim Anh - Hội viên của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam.
Với mong muốn giúp các gia đình liệt sĩ sớm tìm được mộ người thân hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bà Kim Anh kể: “Mình trăn trở với nỗi đau của nhiều gia đình có con em tham gia chiến đấu hy sinh ở chiến trường miền Nam, đến nay vẫn chưa có tin tức. Liệt sĩ phải có tên có tuổi để được người thân của chăm sóc, hương khói hoặc di chuyển về quê hương, về với tổ tiên ông bà. Ở quê hương, mọi người trong gia đình đang mỏi mòn trông đợi, anh chị em đã cạn nước mắt vì tìm mãi mà vẫn không thấy phần mộ liệt sỹ nằm ở đâu. Các vị vì đất nước mà hy sinh, bây giờ đất nước, nhân dân hãy tìm mọi cách để trả lại tên cho các anh”.
Bà Kim Anh sinh ra và lớn lên tại Chợ Được, Bình Triều, Thăng Bình, Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Những năm sáu mươi của thế kỷ trước, các anh chị em trong gia đình bà đều trực tiếp tham gia chống Mỹ cứu nước. Bà vào bộ đội đầu năm 1965, tại Sư đoàn 2 Quân khu V. Tháng 11 năm 1966, bà được đơn vị cử đi học y tá, rồi về công tác Đoàn thu dung, an dưỡng Sư đoàn 2. Năm 1989, bà nghỉ hưu tại địa phương, bà làm tổ trưởng tổ dân phố thị trấn Hà Lam, Thăng Bình, Quảng Nam. Chồng bà là Chủ nhiệm Quân y e729f 315 Quân khu 5. Trong kháng chiến chống Mỹ, ông từng tham gia chiến đấu tại chiến trường K, ông được nghỉ hưu năm 1983.
Những năm về nghỉ hưu cả hai ông bà luôn động viên và tạo điều kiện cho nhau để tiếp tục đóng góp cho xã hội. Tâm nguyện tham gia công tác tri ân liệt sĩ của bà được chồng và các con tiếp thêm sức mạnh.
Nhớ những ngày tham gia Chiến dịch Tiên Phước, chiến dịch Quế Sơn, Chiến dịch Đà Nẵng, bà Kim Anh đã gặp nhiều thương binh vết thương thấu phối, vết thương sọ não rồi mất tại Đoàn Thu dung. Có lần, một thương binh bị cắt cụt hai chi dưới, bà vừa đem chôn cất hai chi lúc chiều thì đến tối người thương binh này không qua khỏi, bà cùng anh em trong Đoàn Thu dung lại tiếp tục chôn cất liệt sĩ cắt hai chi vừa chôn cất lúc chiều. Đi tìm mộ liệt sĩ, có lúc xa nhà mươi ngày, bà được chồng động viên và đảm nhiệm chăm sóc các con, các cháu. Con, cháu như hiểu mẹ, bảo nhau gắn mọi việc trong gia đình để mẹ yên tâm đi tìm đồng đội.
Hành trình đi tìm đồng đội của bà, bên cạnh những thuận lợi cũng gặp không ít khó khăn. Có lần đi tìm liệt sĩ, bà được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng đội, các nhân viên làm việc trong các nghĩa trang liệt sĩ trong tỉnh. Song cũng có chuyến đi mất nhiều thời gian, không được giúp đỡ mà còn bị hiểu lầm.Có thời kỳ bà cùng đồng đội sang tận đất bạn Lào, nơi cán bộ, chiến sĩ sư đoàn 2 Quân khu V đã chiến đấu để xác định mộ trí liệt sĩ còn nằm lại trên đất bạn.
Là người vợ, người mẹ, người bà, bà Kim Anh luôn làm tròn trách nhiệm và mang lại tình thương với chồng cùng con cháu. Tuy vậy, bà vẫn định rõ thời gian đến nghĩa trang các xã của huyện và các huyện khác trong tỉnh để ghi tên, quê quán, địa chỉ các liệt sĩ trên bia mộ, rồi đối chiếu với hồ sơ lưu của Ban chính sách xã để gửi thư đến thân nhân hoặc gửi Bộ chỉ huy quân sự nơi sinh ra của liệt sĩ. Khi gửi thư, bà ghi số điện thoại cá nhân và nơi ở của mình để thân nhân các liệt sĩ tiện liên lạc.
Đầu năm 2011, khi đang mổ sỏi thận tại bệnh viện đa khoa tỉnh, bà được người bạn đưa xem tờ báo có đăng tin Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam ra đời. Tiếp xúc với tôn chỉ, mục đích của Hội: "không để người khác làm môi giới, không dịch vụ và không để thân nhân mang ơn", bà như cởi mở được suy tư, từ đây bà có chỗ dựa để tìm liệt sĩ chưa xác định được danh tính và các liệt sĩ đã yên nghỉ trong các nghĩa trang liệt sĩ mà thân nhân chưa biết đến. Bà nghĩ rằng vào Hội chính là góp sức mình xoa dịu nỗi đau của các gia đình liệt sĩ, nhất là những người mẹ từng mang nặng đẻ đau, từng nén nước mắt tiễn con lên đường ra trận, nay vẫn đau đáu vì hài cốt của các con chưa thể tìm thấy.
Nghe tin ở đâu có mộ liệt sĩ còn nằm ngoài nghĩa trang là chị tìm đến ngay, hỏi han, ghi chép và báo cho Bộ chỉ huy quân sự huyện để kịp thời tổ chức di dời về nghĩa trang liệt sĩ. Tính đến nay bà đã thông báo cho hơn hai trăm gia đình liệt sĩ biết tin liệt sĩ đang yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ các huyện Tiên Phước, Đại Lộc, Thăng Bình… chính bà đã cùng địa phương đính chỉnh lại họ, tên, tên đệm cho hai mươi liệt sĩ đúng với trích lục. Một số gia đình từ các tỉnh phía Bắc tìm đến đã được bà bố trí nơi nghỉ để tiện làm việc đưa người thân về quê hương. Ngoài việc chuyển gần 200 liệt sĩ đang yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ xã Bình Định và các xã thuộc huyện Thăng Bình, Quảng Nam đến Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam để thông báo cho các gia đình liệt sĩ, bà còn trực tiếp điện đến từng gia đình liệt sĩ để báo tin. Công việc của bà vừa tốn công sức, lại tốn cả kinh phí cá nhân nhưng chưa bao giờ bà nghĩ đến việc từ bỏ. Bà tâm sự rằng bà rất Hạnh phúc khi chị nhận được tình cảm của thân nhân liệt sĩ, đồng chí, đồng đội hầu hết là những người chị chưa hề quen biết. Bà nhớ mãi kỷ niệm về gia đình liệt sĩ Nguyễn Viết Đắc, quê Xuân Phương, Từ Liêm, Hà Nội.
Anh Dũng, cháu gọi liệt sĩ Nguyễn Viết Đắc là bác, đang thờ cúng liệt sĩ, điều kiện kinh tế hết sức khó khăn. Để vào thăm mộ bác, anh em trong gia đình đã phải quyên góp từng đồng. Được tin anh Dũng vào thăm mộ bác, đang trên Tây Nguyên tìm các liệt sĩ Sư 2, vậy mà bà đã không quản sớm hôm nhanh chóng xác định mộ các liệt sĩ để về Thăng Bình đón gia đình anh Dũng vào thăm viếng người thân sau 45 năm liệt sĩ hy sinh. Bà điện cho con đến bưu điện huyện đón anh Dũng cùng gia đình về nghỉ tại nhà mình. Tối hôm đó bà tức tốc về gặp anh Dũng, vừa ăn cơm vừa trao đổi công việc. Sáng hôm sau bà cùng gia đình anh Dũng đạp xe lên Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Thăng Bình để bàn bạc và làm lại bia cho đúng với tên của liệt sĩ Nguyễn Viết Đắc.
Đã trở thành quen, vào dịp lễ tết, dịp 27 tháng 7 hằng năm, bà cùng bà con xóm phố lại đến viếng nghĩa trang liệt sĩ xã (Bình Định), nơi yên nghỉ của gần 300 liệt sĩ đã chiến đấu trên mảnh đất quê hương Thăng Bình để cuộc sống yên vui hôm nay. Cũng theo lời bà, trên bước đường kiếm tìm đồng đội, bà luôn nhận được sự đồng hành, giúp đỡ của quần chúng nhân dân. Nhiều lần, đạp xe trên những chặng đường xa, gập ghềnh giữa rừng thiêng nước độc, vào uống nước mà chủ quán không lấy tiền, biết bao ngôi nhà của người dân trên khắp chiến trường xưa cho bà những bữa cơm gia đình, nhường chỗ cho bà nơi nghỉ chân. Tất cả những nghĩa cử ấy như tiếp sức, nâng bước bà trên những dặm dài kiếm tìm đồng đội. Mỗi khi xác định được danh tính và cả những trường hợp quy tập được liệt sĩ về nghĩa trang, bà đều lần tìm địa chỉ, quê quán và gửi tới Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam để liên lạc với thân nhân các liệt sĩ.
Những giọt nước mắt của thân nhân liệt sĩ sau bao tháng năm không có tin của người thân đã làm nỗi nhọc nhằn trong bà tan biến, bà thấy khỏe và thanh thản hơn. Đây chính mong muốn của bà khi được sẻ chia và làm vơi đi nỗi đau của các gia đình liệt sĩ.
