Người phụ nữ nhỏ bé giữa Cổng Trời

Phạm Thị Phàn là một trong những nữ lái xe của Đại đội nữ lái xe Trường Sơn – những cô gái tuổi còn rất trẻ nhưng đã đảm nhận một công việc tưởng như chỉ dành cho những người lính dày dạn trận mạc. Trong đội hình ấy, bà được đồng đội nhớ đến bởi vóc người nhỏ bé nhưng gan dạ, bình tĩnh và có bản lĩnh vững vàng sau tay lái.

Trên tuyến Trường Sơn, Cổng Trời là một trong những trọng điểm mà mỗi chuyến xe đi qua đều phải đối mặt với hiểm nguy. Đường núi hiểm trở, bom đạn liên tục đánh phá. Một đoàn xe khi đã vào trọng điểm gần như không có nhiều lựa chọn: phía trước phải tiếp tục đi, phía sau là cả đội hình đang chờ người dẫn đường.

Trong một lần vượt Cổng Trời, Phạm Thị Phàn được giao dẫn đầu đoàn xe hơn chục chiếc. Người nữ lái xe có vóc dáng “thấp bé nhất đội” ngồi sau tay lái. Phía trước là cung đường đang bị đánh phá; phía trên có máy bay địch; hai bên đường là núi rừng và những điểm có thể trở thành mục tiêu của bom đạn. Nhưng phía sau bà không chỉ là một chiếc xe. Đó là cả một đoàn xe. Mỗi quyết định của người dẫn đầu đều có thể ảnh hưởng đến những chiếc xe đi sau. Đi nhanh hay chậm, dừng lại hay tiếp tục, chọn hướng nào để vượt qua trọng điểm – tất cả đều phải được tính toán trong những khoảnh khắc rất ngắn. Phạm Thị Phàn vẫn giữ tay lái. Đoàn xe lần lượt vượt qua trọng điểm trong tiếng bom đạn. Những người lái xe phải tranh thủ từng khoảng thời gian ngắn để đưa phương tiện và hàng hóa qua nơi nguy hiểm. Trong đêm ấy, đoàn xe thực hiện hai chuyến, hoàn thành nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa và thương binh. Câu chuyện được Báo Quân đội nhân dân ghi lại như một minh chứng cho sự gan dạ của những nữ lái xe trên tuyến Trường Sơn.

Điều đáng nhớ ở Phạm Thị Phàn nằm ở sự đối lập rất giản dị: người phụ nữ có vóc dáng nhỏ bé lại đảm nhận vị trí dẫn đầu giữa một cung đường mà ngay cả những người lính dày dạn cũng phải đối mặt với hiểm nguy. Nhưng Trường Sơn không chỉ thử thách người lính bằng bom đạn. Nó còn thử thách bằng sự mệt mỏi, thiếu thốn và những chuyến đi kéo dài trong đêm. Những nữ lái xe phải làm quen với những cung đường hiểm trở, những chiếc xe nhiều khi đã cũ, những lần xe hỏng giữa đường và những trọng điểm có thể bị đánh phá bất cứ lúc nào. Họ phải học cách giữ bình tĩnh khi nghe tiếng máy bay, tiếng bom và tiếng súng; phải biết bảo vệ hàng hóa, thương binh và đồng đội trên xe.

Với Phạm Thị Phàn, mỗi lần ngồi vào cabin không chỉ là bắt đầu một chuyến xe. Đó là lúc bà nhận lấy trách nhiệm đối với cả đoàn xe phía sau. Trong chiến tranh, những người lái xe thường ít xuất hiện trong những câu chuyện về trận đánh. Họ không trực tiếp cầm súng xung phong vào trận địa. Công việc của họ là đưa những thứ cần thiết đến nơi cần đến: đạn dược, lương thực, trang thiết bị, thương binh và những chuyến hàng phục vụ chiến trường. Nhưng nếu những chuyến xe không đến được nơi cần đến, chiến trường sẽ thiếu đi những điều thiết yếu. Bởi vậy, mỗi cung đường mà họ vượt qua đều có ý nghĩa. Phạm Thị Phàn và những nữ lái xe Trường Sơn đã góp phần giữ cho tuyến vận tải không bị đứt đoạn. Họ biến những chiếc xe thành những mạch máu chạy xuyên qua núi rừng, đưa sức người và sức của từ hậu phương vào tiền tuyến.

Sau chiến tranh, Cổng Trời không còn là nơi những đoàn xe phải vượt qua trong tiếng bom. Những cung đường Trường Sơn năm xưa cũng đã thay đổi. Nhưng ký ức về những cô gái từng cầm vô-lăng giữa tuyến lửa vẫn còn đó. Và trong ký ức ấy có một người phụ nữ “thấp bé nhất đội”, từng ngồi ở vị trí đầu đoàn xe, nhìn về phía trước trong một đêm đầy bom đạn. Phía trước là Cổng Trời, phía sau là những người đồng đội. Phạm Thị Phàn đã giữ tay lái và đưa đoàn xe đi tiếp. Có những người được nhớ đến bởi một trận đánh. Có những người được nhớ bằng một chiến công lớn. Còn với những người lái xe Trường Sơn, đôi khi chỉ cần nhớ đến một chuyến xe đã vượt qua được trọng điểm cũng đủ để hiểu họ đã từng can đảm đến nhường nào.