Người phụ nữ “tay không bắt giặc”
Khi tìm hiểu về những con người đã sống trong những năm tháng chiến tranh, em thường nghĩ đến hình ảnh những người lính với súng trên vai, hành quân giữa rừng núi hay chiến đấu nơi trận địa. Nhưng lịch sử còn có những người phụ nữ rất bình dị, không có trong tay những vũ khí hiện đại nhưng vẫn khiến kẻ thù phải khiếp sợ bằng lòng dũng cảm và sự mưu trí. Nguyễn Thị Chiên là một người như thế – nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của bà trải qua nhiều thiếu thốn, sớm mồ côi cha rồi mẹ. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà tham gia hoạt động cách mạng và dần trở thành một nữ du kích tích cực. Từ công việc liên lạc, canh gác, trinh sát, bà từng bước trưởng thành và được giao làm Tiểu đội trưởng rồi Trung đội trưởng nữ du kích.
Có một chi tiết khiến em đặc biệt khâm phục. Trong thời gian hoạt động, Nguyễn Thị Chiên từng bị địch bắt và tra tấn suốt ba tháng. Bà còn bị đưa ra bắn dọa nhiều lần nhưng vẫn nhất quyết không khai báo. Khi may mắn thoát khỏi tay địch, dù trên người đầy thương tích và chân bị đau không đi được, bà vẫn nhanh chóng trở lại hoạt động. Với em, đó là biểu hiện rõ nhất của lòng kiên cường: không phải không biết đau, không biết sợ, mà là dù đau đớn và nguy hiểm vẫn không từ bỏ điều mình tin tưởng.
Những năm sau đó, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục cùng đồng đội tổ chức nhiều trận đánh. Trong một trận phối hợp với bộ đội trên đường 39, bà đã dũng cảm tiếp cận và tay không bắt một tên quan hai Pháp, cùng đồng đội tiêu diệt lực lượng địch trong trận đánh. Từ đó, hình ảnh “người phụ nữ tay không bắt giặc” gắn liền với tên tuổi Nguyễn Thị Chiên. Nhưng điều đáng quý hơn cả một chiến công là bà luôn quan tâm đến đồng đội và nhân dân. Trong các trận đánh, bà không bỏ lại thương binh; khi làm công tác vận động nhân dân, bà kiên trì đến từng nhà, từng người để tuyên truyền, giải thích.
Năm 1952, tại Đại hội liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng và ngày 19/5/1952, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi ấy bà mới 22 tuổi và trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Điều khiến em nhớ nhất về Nguyễn Thị Chiên không phải là danh hiệu Anh hùng, mà là cách bà đối diện với những hoàn cảnh khắc nghiệt. Một cô gái xuất thân nghèo khó, từng bị bắt và tra tấn, từng mang trên mình những vết thương, nhưng vẫn trở lại với đồng đội và nhân dân. Bà không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm mà còn bằng sự mưu trí, tình yêu thương và trách nhiệm.
Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng đọc về Nguyễn Thị Chiên qua sách báo và những tư liệu lịch sử. Nhưng để hiểu được giá trị của câu chuyện ấy, có lẽ cần đặt mình vào hoàn cảnh của một cô gái trẻ cách đây hơn bảy mươi năm. Khi ấy, mỗi lần bước ra khỏi nhà có thể là một lần đối mặt với hiểm nguy; mỗi trận chiến có thể là trận chiến cuối cùng. Vậy mà bà vẫn lựa chọn tiến lên.
Câu chuyện về Nguyễn Thị Chiên khiến em hiểu rằng anh hùng không phải lúc nào cũng là những người có sức mạnh phi thường. Đôi khi, đó là một con người rất bình thường nhưng có lòng tin, ý chí và sự can đảm phi thường. Bà đã dùng tuổi trẻ của mình để bảo vệ quê hương, bảo vệ đồng đội và góp phần vào cuộc kháng chiến của dân tộc.
Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, “người phụ nữ tay không bắt giặc” năm nào đã trở thành một phần của lịch sử. Nhưng câu chuyện của bà vẫn còn ý nghĩa với thế hệ hôm nay. Bởi lịch sử không chỉ để chúng ta nhớ về những chiến thắng, mà còn để chúng ta hiểu những con người đã làm nên chiến thắng ấy đã sống, chiến đấu và hy sinh như thế nào.
Với em, Nguyễn Thị Chiên chính là một câu chuyện đẹp của “thời hoa lửa”: một người phụ nữ nhỏ bé nhưng có ý chí lớn lao, từng bước đi qua những năm tháng khốc liệt bằng lòng dũng cảm và tình yêu quê hương, đất nước. Tên tuổi của bà nhắc chúng ta rằng có những người phụ nữ đã không đứng ngoài lịch sử – họ đã trực tiếp góp phần viết nên lịch sử bằng chính tuổi trẻ của mình.
