Người phụ nữ Việt Nam ghi dấu ấn trên mặt trận ngoại giao

Nguyễn Thị Bình, tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa, sinh ngày 26 tháng 5 năm 1927 tại xã An Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Bà sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, là cháu ngoại của nhà yêu nước Phan Châu Trinh. Thuở nhỏ, bà được học tập trong môi trường tốt và theo học tiếng Pháp tại Lycée Sisowath ở Campuchia.

Năm 1944, sau khi mẹ qua đời, bà trở về nước và tham gia các hoạt động yêu nước trong phong trào học sinh, sinh viên tại Sài Gòn. Khi thực dân Pháp tái chiếm Nam Bộ, bà vừa chăm sóc gia đình vừa hoạt động bí mật cho phong trào Việt Minh trong giới học sinh, sinh viên và phụ nữ. Năm 1948, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1951, bà bị thực dân Pháp bắt giam và tra khảo, sau đó bị giam giữ tại nhiều nhà lao cho đến năm 1954 mới được trả tự do.

Sau khi ra tù, Nguyễn Thị Bình tiếp tục tham gia phong trào hòa bình đòi thi hành Hiệp định Genève và năm 1955 tập kết ra Bắc để tiếp tục học tập, bồi dưỡng. Năm 1962, bà trở lại miền Nam với tên Nguyễn Thị Bình, giữ chức vụ Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, phụ trách công tác đối ngoại.

Trên lĩnh vực ngoại giao, bà có những đóng góp nổi bật khi tham gia Hội nghị Paris về Việt Nam. Năm 1969, sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, bà được cử giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và tiếp tục đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đàm phán tại Paris. Trong suốt quá trình đàm phán, bà được quốc tế biết đến với tên gọi “Madame Bình”. Năm 1973, bà là một trong những đại diện ký Hiệp định Paris và là người phụ nữ duy nhất đặt bút ký vào văn kiện lịch sử này.

Sau khi đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Bình tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách quan trọng như Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội và Phó trưởng Ban Đối ngoại Trung ương. Từ năm 1992 đến năm 2002, bà giữ chức vụ Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bà cũng là đại biểu Quốc hội liên tục từ khóa VI đến khóa X và là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa V.

Sau khi nghỉ hưu năm 2002, bà vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội, giữ cương vị Chủ tịch Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam, đồng thời là Chủ tịch danh dự Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam.

Với những đóng góp to lớn cho đất nước trên các lĩnh vực đối ngoại, giáo dục và hoạt động xã hội, Nguyễn Thị Bình đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý. Năm 2001, bà được tặng Huân chương Hồ Chí Minh. Ngày 25 tháng 8 năm 2025, bà được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì những cống hiến nổi bật trong sự nghiệp cách mạng và ngoại giao của Việt Nam.