Người sĩ quan trẻ hy sinh trong vòng vây, tên trung úy Pháp cúi đầu thán phục

Anh Nguyễn Như Trang sinh năm 1927 trong một gia đình nhà giáo ở làng Nam Nhạc, thôn Vĩnh Mộ, xã Cao Xá, Lâm Thao, Phú Thọ. Anh là hậu duệ đời thứ 15 của Thám hoa, Tướng công Nguyễn Như Thức.

Tháng Tám năm 1945, sau khi tham gia giành chính quyền ở Mỹ Hào, Hưng Yên, anh trở lại Hà Nội gia nhập Vệ quốc đoàn. Đêm 19/12/1946, anh chỉ huy trung đội đánh địch ở đê Stai Quai, rồi vào ngã ba Lò Đúc - Yec-xanh. Anh trở thành Đại đội trưởng của Tiểu đoàn 212 Vệ quốc đoàn.

Từ Nam Dư ra Xuân Mai, anh về Tiểu đoàn 150, Trung đoàn 52 Tây Tiến. Trong khó khăn gian khổ, bị thương cuối năm 1947, nằm điều trị ở trạm xá Trung đoàn, anh chứng kiến cảnh nhiều chiến sĩ chết vì sốt rét, đã sáng tác bài hát Tiếng cồng quân y.

Thu đông năm 1948, Trung đoàn 52 chủ trương nhổ đồn Đầm và đồn Nghẹ (Ngọc Lặc, Thanh Hóa). Ngày 19/11/1948, bộ phận trinh sát bị chỉ điểm, bị một đại đội địch tấn công. Trong điều kiện bất lợi, địa hình trống trải, lực lượng chênh lệch (ta một, địch mười), anh cho các chiến sĩ rút khỏi vòng vây. Khi đại đội trưởng hy sinh, chỉ còn một mình, anh vẫn tiếp tục chiến đấu trong vòng vây, diệt hơn 10 tên địch và hy sinh oanh liệt. Tên trung úy Pháp đứng trước thi thể anh đã thốt lên: “Tôi cúi đầu thán phục trước cái chết anh hùng của người sĩ quan trẻ tuổi.”

Ngày 21/10/2014, anh được truy tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.