Người sư đoàn trưởng dành trọn tuổi xuân cho chiến trường

Trương Hồng Anh bước vào chiến đấu và từng trải qua nhiều trận đánh khốc liệt ở chiến trường Khu 5.

Ba Gia.Vạn Tường; Đồng Dương; Quy Thạch; Nông Sơn; Trung Phước; Đường 9 – Nam Lào.

Rồi đến những ngày chiến đấu trong chiến dịch giải phóng Đà Nẵng.

Qua từng trận đánh, người chiến sĩ trẻ trưởng thành nhanh chóng.

Ông không chỉ được đồng đội biết đến bởi lòng dũng cảm mà còn bởi khả năng chỉ huy và tư duy chiến thuật.

Năm 22 tuổi, Trương Hồng Anh đã trở thành Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 90.

Một người lính nhập ngũ ở tuổi 16 chỉ sau vài năm đã đứng ở vị trí chỉ huy một đơn vị chiến đấu.

Nhưng với ông, chức vụ không phải là mục tiêu.

Điều quan trọng là phải hoàn thành nhiệm vụ và bảo vệ đồng đội.

Trong chiến tranh, người chỉ huy không thể chỉ đứng phía sau.

Họ phải hiểu chiến trường.

Phải biết những người lính của mình đang ở đâu.

Phải biết con đường nào có thể đi.

Phải biết nơi nào nguy hiểm.

Và khi cần thiết, người chỉ huy phải có mặt ở nơi khó khăn nhất.

Trương Hồng Anh trưởng thành trong chính môi trường ấy.

Năm tháng tiếp tục trôi qua.

Từ Tiểu đoàn trưởng, ông trở thành Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1.

Đến năm 1982, khi mới 34 tuổi, ông được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2.

Đó là một bước tiến đặc biệt nhanh.

Chưa đầy 20 năm trong quân ngũ, ông đã trải qua 13 cấp quân hàm, từ binh nhì đến đại tá, từ chiến sĩ trinh sát đến sư đoàn trưởng.

Nhưng những năm tháng sau chiến tranh chống Mỹ vẫn chưa phải là những ngày bình yên đối với người lính.

Đất nước vừa thống nhất thì nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam và thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia đặt ra những yêu cầu mới.

Trương Hồng Anh lại lên đường.

Ông từng hai lần có mặt tại chiến trường Campuchia trên cương vị Trung đoàn trưởng và Sư đoàn trưởng.

Ở đó, những người lính Việt Nam phải đối mặt với một cuộc chiến khó khăn.

Địa hình xa lạ.

Rừng núi hiểm trở.

Những tuyến đường nguy hiểm.

Và những trận đánh liên tiếp với lực lượng Pôn Pốt.

Trương Hồng Anh vẫn thường xuyên có mặt ở những nơi chiến trường ác liệt.

Ông trực tiếp nắm tình hình.

Kiểm tra đơn vị.

Chuẩn bị phương án.

Động viên bộ đội.

Đối với người lính, một người chỉ huy không chỉ là người ra mệnh lệnh.

Đó còn là người mà họ tin tưởng khi bước vào trận chiến.

Và Trương Hồng Anh đã xây dựng được niềm tin ấy qua những năm tháng chiến đấu.

Đầu năm 1984, Sư đoàn 2 tham gia những hoạt động quân sự quan trọng trên chiến trường Campuchia.

Trong chiến dịch mùa khô 1984–1985, lực lượng Việt Nam và Campuchia tiến công cụm cứ điểm 547, một khu vực có ý nghĩa quan trọng.

Trương Hồng Anh tham gia chỉ huy các hoạt động chiến đấu trên địa bàn này.

Những trận đánh diễn ra quyết liệt.

Nhưng rồi một ngày, trên con đường trở về sau chuyến đi chuẩn bị chiến trường, câu chuyện về người sư đoàn trưởng trẻ tuổi bước sang trang cuối cùng.

Ngày 27 tháng 3 năm 1984.

Trương Hồng Anh đang di chuyển bằng xe.

Trên con đường chiến trường, một chiếc xe chở thương binh xuất hiện.

Đối với người lính, thương binh luôn là những người cần được ưu tiên đưa về nơi cấp cứu.

Trương Hồng Anh đã cho xe của mình tránh sang bên đường để nhường đường cho chiếc xe chở thương binh đi trước.

Đó là một hành động rất bình thường đối với một người chỉ huy biết quan tâm đến bộ đội.

Nhưng không ai có thể biết rằng chỉ vài khoảnh khắc sau, tai họa sẽ xảy ra.

Chiếc xe của ông cán phải một quả mìn do lực lượng Pôn Pốt cài lại.

Một tiếng nổ vang lên giữa chiến trường.

Trương Hồng Anh bị thương rất nặng.

Các đồng đội lập tức tìm mọi cách cứu chữa.

Tình trạng của ông đặc biệt nguy kịch.

Những người lính tìm cách đưa ông về cơ sở quân y.

Máy bay trực thăng được huy động để vận chuyển cấp cứu.

Khi ông được đưa về Quân y viện 21 của Mặt trận 579, các chiến sĩ đã tình nguyện hiến máu để cứu người chỉ huy của mình.

Nhưng những nỗ lực ấy cuối cùng không thể giữ ông lại.

Ngày 2 tháng 4 năm 1984, Đại tá, Sư đoàn trưởng Trương Hồng Anh qua đời.

Ông mới hơn 36 tuổi.

Một người lính nhập ngũ khi 16 tuổi.

Hai mươi năm sau, ông đã trở thành đại tá và sư đoàn trưởng.

Nhưng cuộc đời người chỉ huy ấy dừng lại khi tuổi đời còn rất trẻ.

Tin ông hy sinh lan ra trong đơn vị.

Những người lính từng chiến đấu cùng ông không thể quên hình ảnh vị sư đoàn trưởng có dáng vẻ trẻ trung nhưng quyết đoán, dũng cảm và luôn gần gũi với bộ đội.

Nhiều năm sau, đồng đội và gia đình ông vẫn nhớ về chuyến xe cuối cùng ấy.

Năm 2018, một đoàn làm phim cùng gia đình ông đã trở lại Campuchia để tìm nơi Trương Hồng Anh hy sinh.

Sau gần 35 năm, địa hình đã thay đổi nhiều.

Nhưng những người từng đi qua chiến trường vẫn cố gắng tìm lại dấu vết cũ.

Cuối cùng, đoàn đã tìm được khu vực chiếc xe gặp nạn dưới chân núi Dangrek.

Những mảnh kim loại còn sót lại từ chiếc xe năm xưa trở thành một chứng tích xúc động.

Gia đình ông đặt hoa và thắp hương tại nơi người sư đoàn trưởng đã hy sinh.

Một nắm đất từ nơi ấy được đưa về rải trên phần mộ của ông tại Nghĩa trang Quân khu 5.

Câu chuyện về Trương Hồng Anh vì thế không chỉ là câu chuyện về một người chỉ huy tài năng.

Đó còn là câu chuyện về một thế hệ người lính đã trưởng thành trong chiến tranh.

Một thế hệ nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ.

Chiến đấu qua nhiều chiến trường.

Rồi sau ngày đất nước thống nhất, lại tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.

Trong chưa đầy 20 năm quân ngũ, Trương Hồng Anh đã đi qua một hành trình mà nhiều người có thể phải mất cả đời mới trải qua.

Từ một chiến sĩ trinh sát.

Đến Tiểu đoàn trưởng.

Trung đoàn trưởng.

Và cuối cùng là Sư đoàn trưởng.

Nhưng điều còn lại trong ký ức của đồng đội không chỉ là những cấp bậc.

Đó là hình ảnh một người chỉ huy dám đi vào nơi nguy hiểm.

Dám chịu trách nhiệm.

Và trong khoảnh khắc cuối cùng, vẫn dành sự ưu tiên cho những người lính bị thương.

Năm 2024, Chủ tịch nước quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Trương Hồng Anh.

Ngày 18 tháng 10 năm 2024, Sư đoàn 2, Quân khu 5 tổ chức lễ truy tặng danh hiệu tại Gia Lai.

Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ông trong suốt cuộc đời quân ngũ.

Nhưng với những người từng sống và chiến đấu cùng ông, có lẽ điều quan trọng nhất vẫn là ký ức về một người đồng đội.

Một người chỉ huy.

Một người đã đi qua chiến tranh và nằm lại nơi đất khách.