Người ta nói quá khứ của cha ông đã qua đi, nhưng với những người trẻ sẵn lòng lắng nghe, quá khứ vẫn luôn hiện diện

Chiến sĩ Cao Xuân Tuất sinh năm 1946 trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng ở thôn Cao Thắng, xã Kỳ Xuân. Là con trai duy nhất trong gia đình có bốn chị em. Năm 1963, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Cao Xuân Tuất lên đường nhập ngũ khi chưa lập gia đình và chiến đấu ở mặt trận phía Nam. Đến năm 1972, gia đình ở quê nhà nhận được giấy báo chiến sĩ đã hy sinh, không để lại kỷ vật gì. Sau khi bố mẹ liệt sĩ mất, ông Hà Huy Mỳ (cháu ngoại của liệt sĩ) đã đứng ra thờ cúng liệt sĩ cho đến nay.

Cuốn sổ mang tên “Cao Xuan Tuat” do cựu binh Mỹ Peter Mathews (77 tuổi, ở New Jerey, Mỹ) lưu giữ từ năm 1967 là kỷ vật duy nhất của liệt sĩ. Tháng 3/2023, cuốn sổ được Peter Mathews đi hơn nửa vòng trái đất, đến tận nhà trao trả cho gia đình.

Lật dở từng trang viết tay cuốn sổ mang tên “Cao Xuan Tuat” chúng tôi được biết, liệt sĩ Cao Xuân Tuất bắt đầu ghi nhật ký vào ngày 20/7/1966. Đó là một người lính trẻ sôi nổi, yêu đời, yêu thơ ca, sống đầy lý tưởng, kiên định tinh thần chiến đấu vì Tổ quốc.

Xuất hiện rất nhiều trong cuốn nhật ký là những bài thơ nổi tiếng của các nhà thơ có tên tuổi như: Việt Bắc, Người con gái Việt Nam, Trên đường Thiên lý, Ta đi tới (của nhà thơ Tố Hữu), Quê hương (Giang Nam); Nhớ con sông quê hương (Tế Hanh)… Những bài hát đi cùng năm tháng có chủ đề về quê hương, đất nước với khí thế sục sôi cũng được liệt sĩ Cao Xuân Tuất chép tay đầy trang trọng. “Bạn ơi hãy đến quê hương chúng tôi/Ngắm mặt biển xanh xa tít chân trời/Nghe sóng vỗ dạt dào biển cả/Vút phi lao gió thổi trên bờ;...” - liệt sĩ Cao Xuân Tuất chép lại lời bài hát “Việt Nam quê hương tôi” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận vào nhật ký của mình.