NGƯỜI THAM MƯU TRƯỞNG GIỮA TRẬN CHIẾN THÀNH CỔ

Người đứng sau những quyết định giữa chiến trường

Trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, để những người lính có thể bám trụ và chiến đấu, phía sau họ còn có một hệ thống chỉ huy, tham mưu phải liên tục theo dõi tình hình, tổ chức lực lượng và đưa ra những quyết định trong điều kiện vô cùng khẩn cấp.

Đại tá Nguyễn Hải Như là một trong những người trực tiếp đảm nhiệm công việc đó. Ông từng giữ cương vị Tham mưu trưởng Ban Chỉ huy bảo vệ Thị xã – Thành cổ Quảng Trị năm 1972.

Từ tháng 6/1972, tình hình Quảng Trị ngày càng căng thẳng. Sau khi quân ta giải phóng tỉnh Quảng Trị, đối phương nhanh chóng tập trung lực lượng lớn để phản công, quyết tâm tái chiếm thị xã và Thành cổ. Ngày 26/6, Trung đoàn 48 nhận lệnh sẵn sàng vào chiến đấu bảo vệ thị xã Quảng Trị.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của người tham mưu trưởng không đơn giản là ghi chép hay truyền đạt mệnh lệnh. Mọi thông tin từ trận địa phải được tiếp nhận và đánh giá nhanh chóng. Từ đó, lực lượng được điều chỉnh, các hướng phòng thủ được củng cố và những vị trí trọng yếu phải được giữ bằng mọi giá.

Ngày 28/6/1972, đối phương bắt đầu cuộc phản công quy mô lớn. Từ đây, cuộc chiến bảo vệ Thành cổ bước vào 81 ngày đêm khốc liệt. Quân ta phải đối mặt với hỏa lực cực mạnh, trong khi việc tiếp tế, đưa quân vào trận địa và đưa thương binh ra ngoài đều hết sức khó khăn.

Nguyễn Hải Như và những cán bộ trong Ban Chỉ huy phải làm việc trong điều kiện chiến trường liên tục thay đổi. Có những thời điểm một vị trí vừa được báo cáo còn giữ được thì ngay sau đó đã bị bom pháo đánh phá. Một đơn vị vừa được bổ sung lực lượng lại phải lập tức bước vào chiến đấu.

Đằng sau mỗi mệnh lệnh là sinh mạng của những người lính. Vì vậy, công tác tham mưu đòi hỏi sự chính xác, bình tĩnh và quyết đoán.

Trong 81 ngày đêm, quân và dân ta đã kiên cường bám trụ, làm thất bại ý đồ tái chiếm nhanh Quảng Trị của đối phương. Chiến thắng này có ý nghĩa quan trọng đối với cục diện chiến trường và cuộc đấu tranh ngoại giao tại Hội nghị Paris.

Nhìn lại cuộc chiến, điều khiến những người chỉ huy như Nguyễn Hải Như day dứt nhất không phải là những con số về trận đánh, mà là sự hy sinh của đồng đội. Những người lính trực tiếp chiến đấu phần lớn còn rất trẻ. Nhiều người đã ra đi mà chưa kịp trở về quê hương.

Hôm nay, Thành cổ Quảng Trị đã trở thành một địa chỉ đỏ. Những chiến hào năm xưa không còn nguyên vẹn, nhưng ký ức về những người từng chiến đấu tại đây vẫn được lưu giữ qua lời kể của các nhân chứng.

Câu chuyện của Đại tá Nguyễn Hải Như cho thấy phía sau mỗi trận chiến hào hùng là công việc thầm lặng của những người làm tham mưu, chỉ huy. Họ phải đưa ra quyết định giữa bom đạn để giữ trận địa, giữ lực lượng và quan trọng nhất là hoàn thành nhiệm vụ mà Tổ quốc giao phó