Người thanh niên chọn con đường hiểu nước Mỹ

Năm 1957, giữa bối cảnh cuộc đấu tranh ở miền Nam ngày càng phức tạp, Phạm Xuân Ẩn được tổ chức giao một nhiệm vụ đặc biệt: sang Hoa Kỳ học tập. Đây không đơn thuần là một chuyến đi du học để tìm kiếm kiến thức cá nhân. Đằng sau quyết định ấy là một yêu cầu chiến lược: muốn đấu tranh hiệu quả với một đối phương có tiềm lực kinh tế, quân sự và công nghệ lớn, trước hết phải hiểu họ.

Tại Hoa Kỳ, Phạm Xuân Ẩn học báo chí, đồng thời quan tâm đến lịch sử, địa lý, kinh tế và quân sự Mỹ. Ông quan sát xã hội Mỹ bằng tư duy của một người nghiên cứu, chú ý đến cách người Mỹ tổ chức đời sống, vận hành bộ máy chính quyền và nhìn nhận chiến tranh. Những kiến thức ấy sau này trở thành nền tảng quan trọng cho hoạt động tình báo của ông.

Điều đặc biệt là ông không tiếp cận nước Mỹ bằng định kiến đơn giản. Ông tìm hiểu con người, văn hóa và đời sống xã hội Mỹ một cách khách quan. Chính sự am hiểu ấy giúp ông sau này có thể giao tiếp tự nhiên với các nhà báo, sĩ quan, chính khách và giới chức Mỹ tại Sài Gòn.

Sau khi trở về Việt Nam, những kiến thức tích lũy ở Hoa Kỳ trở thành một “kho dữ liệu” quý giá. Từ một người học báo chí, Phạm Xuân Ẩn từng bước trở thành nhà báo có uy tín, đồng thời thực hiện nhiệm vụ của một cán bộ tình báo chiến lược.

Câu chuyện cho thấy trong chiến tranh, tri thức cũng là một loại sức mạnh. Hiểu đối phương không phải để bắt chước đối phương, mà để nhận diện chính xác âm mưu, phương thức hoạt động và những điểm yếu của họ.