NGƯỜI THANH NIÊN NGUYỄN TẤT THÀNH VÀ QUYẾT ĐỊNH RỜI BẾN NHÀ RỒNG

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, tại bến cảng Sài Gòn, một người thanh niên khoảng hai mươi tuổi bước lên con tàu Amiral Latouche-Tréville. Người thanh niên ấy có tên Nguyễn Tất Thành.

Bến cảng Sài Gòn (Bến Nhà Rồng) - Nơi người thanh niên Nguyễn Tất Thành bước xuống con tàu rời Tổ quốc năm 1911.. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân

Không ai ở bến cảng hôm đó có thể biết rằng chuyến đi của người thanh niên trẻ tuổi ấy sẽ trở thành một trong những bước ngoặt quan trọng của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.

Nguyễn Tất Thành sinh năm 1890 tại Nam Đàn, Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Ông lớn lên trong thời kỳ đất nước đang nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Từ khi còn nhỏ, Nguyễn Tất Thành đã chứng kiến cuộc sống khó khăn của người dân và những phong trào đấu tranh giành độc lập diễn ra ở nhiều nơi.

Nhưng càng trưởng thành, ông càng nhận ra một điều: nhiều phong trào yêu nước trước đó dù rất quyết liệt nhưng vẫn chưa đạt được mục tiêu giành lại độc lập cho dân tộc.

Có người lựa chọn khởi nghĩa vũ trang.

Có người tìm cách dựa vào sự giúp đỡ từ bên ngoài.

Có người sang Nhật Bản.

Có người sang Trung Quốc.

Còn Nguyễn Tất Thành bắt đầu suy nghĩ theo một hướng khác.

Ông muốn tự mình đi ra nước ngoài, đến những nơi mà các nước thực dân đang tồn tại, tận mắt xem họ tổ chức xã hội như thế nào, tìm hiểu vì sao họ có thể thống trị các dân tộc khác và quan trọng hơn, tìm một con đường có thể giúp Việt Nam thoát khỏi cảnh mất nước.

Quyết định ấy không hề đơn giản.

Nguyễn Tất Thành khi đó không phải một người giàu có. Ông không có một tổ chức lớn đứng phía sau, cũng không có một kế hoạch hoàn chỉnh cho tương lai. Ông chỉ có một mong muốn rất rõ ràng: ra đi để tìm đường cứu nước.

Và ngày 5 tháng 6 năm 1911, ông bước lên tàu với công việc ban đầu là phụ bếp.

Con tàu rời bến.

Phía sau ông là Việt Nam.

Phía trước là một thế giới hoàn toàn xa lạ.

Ông không biết chuyến đi ấy sẽ kéo dài bao lâu.

Không biết mình sẽ đến những đâu.

Cũng không biết khi nào mình có thể trở về.

Nhưng ông đã đi.

Con tàu đưa Nguyễn Tất Thành rời Việt Nam và bắt đầu hành trình qua nhiều quốc gia. Trong những năm sau đó, ông làm nhiều công việc khác nhau để sinh sống, đồng thời quan sát cuộc sống của người lao động ở những nơi mình đi qua.

Đây là điểm rất đặc biệt trong hành trình của ông.

Nguyễn Tất Thành không đi ra nước ngoài với tư cách một quan chức hay một nhà ngoại giao.

Ông đi với tư cách một người lao động.

Ông từng làm phụ bếp, quét tuyết, làm ảnh và nhiều công việc khác để kiếm sống. Nhờ vậy, ông có cơ hội tiếp xúc với những người lao động ở nhiều quốc gia và tận mắt chứng kiến sự giàu có của các nước phương Tây cũng như những bất công tồn tại ngay trong xã hội của họ.

Những trải nghiệm ấy dần hình thành trong ông một nhận thức sâu sắc hơn về vấn đề độc lập và tự do.

Ông nhận ra rằng phương Tây không phải chỉ có những thành phố giàu có, những tòa nhà lớn hay nền công nghiệp hiện đại.

Ở đó cũng có những người lao động nghèo.

Có những người bị bóc lột.

Có những dân tộc bị các cường quốc thống trị.

Và từ những quan sát ấy, Nguyễn Tất Thành tiếp tục tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi mà ông đã mang theo từ Việt Nam.

Làm thế nào để một dân tộc nhỏ có thể giành lại quyền tự quyết?

Sau này, người thanh niên rời Bến Nhà Rồng năm 1911 sẽ trở thành Nguyễn Ái Quốc, rồi trở thành Hồ Chí Minh.

Nhưng vào buổi sáng tháng 6 năm 1911 ấy, ông chưa phải là một lãnh tụ.

Ông chỉ là một người thanh niên Việt Nam đang đứng trước một hành trình mà chính ông cũng chưa biết sẽ đưa mình đến đâu.

Và có lẽ chính điều đó khiến khoảnh khắc ấy trở nên đặc biệt.

Bởi lịch sử thường được nhìn lại từ kết quả.

Chúng ta biết rằng sau này Nguyễn Tất Thành sẽ tìm thấy con đường cách mạng, trở thành người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập và trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nhưng Nguyễn Tất Thành của ngày 5 tháng 6 năm 1911 không thể biết trước những điều ấy.

Ông chỉ biết rằng nếu ở lại, ông chưa tìm thấy con đường mình đang tìm kiếm.

Vì vậy, ông quyết định bước lên con tàu.

Một quyết định của một người thanh niên.

Nhưng quyết định ấy đã mở ra một hành trình kéo dài gần ba thập kỷ trước khi ông trở về Việt Nam năm 1941.

Nhìn lại ngày hôm đó, điều đáng suy nghĩ nhất có lẽ không phải là con tàu đã đi đến đâu.

Mà là một người trẻ đã dám rời khỏi nơi mình quen thuộc để đi tìm câu trả lời cho một vấn đề lớn hơn chính cuộc đời mình.

Nguyễn Tất Thành không biết mình sẽ thành công.

Ông cũng không biết con đường phía trước có bao nhiêu khó khăn.

Nhưng ông vẫn đi.

Và đôi khi, lịch sử bắt đầu từ chính những quyết định như thế.

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, một người thanh niên rời Bến Nhà Rồng.

Không ai biết rằng từ chuyến đi ấy, một hành trình tìm đường cứu nước đã bắt đầu.

Và cũng không ai biết rằng người thanh niên đứng trên con tàu ngày hôm ấy sau này sẽ trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh.