NGƯỜI THANH NIÊN Ở CẦU CÔNG LÝ

Đêm 9/5/1964, trên cầu Công Lý ở Sài Gòn, một người thanh niên trẻ âm thầm đặt mìn. Nhiệm vụ của anh là đánh đoàn xe chở Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara và Đại sứ Mỹ tại miền Nam Henry Cabot Lodge Jr. khi đoàn xe đi qua. Người thanh niên ấy là Nguyễn Văn Trỗi, một công nhân quê Quảng Nam đã lựa chọn con đường chiến đấu khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sau khi vào Sài Gòn làm công nhân, anh tham gia hoạt động cách mạng. Những năm đầu tuổi đôi mươi, Trỗi sống giữa một thành phố đầy biến động, vừa làm việc kiếm sống vừa tham gia các hoạt động bí mật.

Đêm 9/5/1964, anh cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ tại cầu Công Lý. Tuy nhiên, kế hoạch không thành công. Nguyễn Văn Trỗi bị lực lượng chính quyền Sài Gòn bắt giữ khi đang làm nhiệm vụ.

Từ đó bắt đầu những tháng ngày tù đày và tra hỏi. Đối phương tìm cách khai thác thông tin về tổ chức và đồng đội của anh. Nhưng người thanh niên 24 tuổi vẫn giữ vững lập trường. Anh biết mình đang đối diện với án tử hình nhưng không vì thế mà khuất phục.

Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường tại Khám Chí Hòa. Khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời anh sau này trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.

Trước giờ hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ thái độ hiên ngang. Những lời nói cuối cùng của anh thể hiện niềm tin vào thắng lợi của cách mạng và sự căm phẫn đối với cuộc chiến tranh đang diễn ra trên đất nước.

Hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi bước ra pháp trường khi mới 24 tuổi đã gây xúc động mạnh trong và ngoài Việt Nam. Một người thanh niên bình thường, xuất thân là công nhân, đã trở thành biểu tượng của thế hệ trẻ miền Nam trong cuộc đấu tranh chống Mỹ.

Sau khi hy sinh, tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên cả nước. Năm 1965, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng điều khiến câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi vẫn còn sức sống không chỉ nằm ở khoảnh khắc anh đứng trước pháp trường. Đó là câu hỏi về lựa chọn của một người trẻ.

Ở tuổi 24, người ta có thể nghĩ về gia đình, công việc, tình yêu và một tương lai bình thường. Trỗi cũng từng có một tình yêu đẹp với Phan Thị Quyên. Nhưng chiến tranh đã đặt anh trước một lựa chọn khác. Anh chọn con đường mà mình tin là đúng, dù biết cái giá có thể là mạng sống.

Hôm nay, đất nước đã hòa bình. Tuổi trẻ không còn phải lựa chọn giữa sự sống và chiến trường như Nguyễn Văn Trỗi. Nhưng câu chuyện ấy vẫn nhắc chúng ta về trách nhiệm, lòng dũng cảm và khả năng sống có lý tưởng.

Một người thanh niên chỉ sống 24 năm, nhưng câu chuyện của anh đã sống hơn sáu thập kỷ.

Nguyễn Văn Trỗi không có một cuộc đời dài. Nhưng anh đã để lại một tuổi trẻ đủ dài để nhiều thế hệ sau còn nhớ đến.