NGƯỜI THANH NIÊN TÊN PHÀ DÂN TỘC GIÁY

NGƯỜI THANH NIÊN TÊN PHÀ DÂN TỘC GIÁY

Người mà chúng tôi đang nhắc tới là cụ ông Hoàng Cồ Phà, 89 tuổi, dân tộc Giáy, cụ bà nhiều hơn cụ ông 1 tuổi, cả hai cụ hiện vẫn khỏe mạnh, minh mẫn, linh hoạt trong mọi động tác. Những câu hỏi gợi mở của chúng tôi khiến thời trai trẻ của cụ Phà sống động trở lại trong khi đôi bàn tay vẫn đều đều chải mái tóc cho người vợ hiền.

Sau ít phút trò chuyện, cụ nhớ rành rọt từng chi tiết, đó là vào đầu năm 1954, vừa tròn 19 tuổi, hằng ngày, thanh niên Phà vẫn theo đuôi con trâu, con ngựa lên nương làm lụng, kiếm củi. Một hôm, có cán bộ Công an huyện Mường Khương đến vận động đi tải quân lương cho bộ đội, nhận được cái gật đầu của bố mẹ cùng với khí thế của trai tráng trong làng hăng hái đăng ký tham gia đã tiếp thêm nghị lực cho chàng thanh niên Hoàng Cồ Phà lên đường.

Theo những gì cụ Phà còn nhớ được thì trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, huyện Mường Khương có hơn 300 thanh niên lên đường, chủ yếu phục vụ tải quân lương, vũ khí, trong đó đông nhất là xã Bản Lầu, tiếp sau là xã Bản Sen và Lùng Vai, mỗi xã lập một đội dân công phục vụ chiến dịch khoảng 40 đến 60 người. Tại điểm tập kết, mỗi đội lại chia ra thành các tốp khác nhau, biên chế khoảng 10 đến 15 người một tốp. Tốp của cụ Phà gồm các thanh niên cùng xã, mỗi người mang theo một con ngựa để thồ 2 bao gạo từ kho lương tại thành phố Lào Cai đi ngược lên Sa Pa, sang Tam Đường rồi đến điểm cuối là Mường So, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu ngày nay để giao hàng rồi quay về.

Để tránh bị lộ, địch dùng máy bay tấn công, ban ngày các nhóm ở lại lán, trại trong rừng chờ tới đêm mới di chuyển, từ thị xã Lào Cai tới huyện Phong Thổ trung bình khoảng 3 đến 4 ngày. Trong khoảng hơn 1 tháng, cụ Phà tham gia tải quân lương đã vận chuyển được 4 chuyến hàng với 8 bao gạo. Cụ Phà bảo, hồi đó thiếu thông tin, lại do yêu cầu bí mật quân sự nên chỉ khi hay tin Chiến thắng Điện Biên Phủ, cụ mới biết mình đã tải quân lương phục vụ chiến dịch.

Trong rất nhiều khó khăn, vất vả mà cụ Phà còn nhớ đến nay chính là lần cuối cùng tải gạo từ Mường So trở về đến Sa Pa thì bị phỉ bắt cóc. Đám phỉ cho cụ Phà ăn “bữa đực, bữa cái”, dụ dỗ cụ tham gia đội quân chống lại cách mạng nhưng thất bại, lại thiếu nguồn lương thực nên sau gần 1 tuần giam giữ, chúng để cụ trở về nhà. Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, thanh niên Hoàng Cồ Phà tiếp tục tham gia đội dân quân của xã được hơn chục năm.

Rời thôn Na Nhung 2, chúng tôi tới thôn Na Mạ 1 để thăm cụ Nông Văn Chính, sinh năm 1931, người có 2 tháng đi dân công hỏa tuyến phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ở tuổi 93, sức khỏe cụ Chính không còn như xưa, để hiểu rõ câu chuyện kể, chúng tôi đã nhờ con gái của cụ cùng dịch và chắp nối các đoạn ký ức gãy đứt.

Cụ Chính kể, đầu năm 1954, sau khi lấy vợ đã có con gái đầu lòng rồi cụ mới được vận động đi dân công hỏa tuyến. Nhiệm vụ của cụ là gánh 15 kg muối, 7 kg gạo từ kho lương ở Sa Pa tới Trạm Tôn, Tam Đường rồi vòng xuống Than Uyên (tỉnh Lai Châu) để tới huyện Quỳnh Nhai (tỉnh Sơn La). Đi tới mỗi trạm, cụ Chính và những dân công gánh muối, gạo lại được tiếp khẩu phần lương thực ăn dọc đường, đủ để tới trạm nghỉ phía trước. Khi cụ Chính và những thanh niên ở Na Mạ I trở về đến quê nhà cũng là lúc hay tin quân ta thắng trận hoàn toàn ở chiến trường Điện Biên Phủ. “Điều cụ nhớ nhất trong những ngày đó là gì ạ?”, tôi hỏi. “Vui nhất là chúng tôi được trực tiếp báo cáo đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Hoàng Trường Minh về việc tham gia chiến dịch. Lãnh đạo khen thanh niên Bản Lầu yêu nước, dũng cảm, kiên cường”, cụ Chính nói.