NGƯỜI THANH NIÊN YÊU NƯỚC NGUYỄN THÁI BÌNH: “TRÁI BOM DUY NHẤT CỦA TÔI CHỈ LÀ TRÁI TIM CỦA TÔI”

NGƯỜI THANH NIÊN YÊU NƯỚC NGUYỄN THÁI BÌNH: “TRÁI BOM DUY NHẤT CỦA TÔI CHỈ LÀ TRÁI TIM CỦA TÔI”

Năm 1968, sinh viên Nguyễn Thái Bình nhận được học bổng sang Mỹ. Từ một học sinh Trường Pétrus Ký từng thi đỗ nhiều ngành, người thanh niên quê Cần Giuộc lựa chọn theo học ngành kỹ nghệ thực phẩm và ngư nghiệp tại Đại học Washington. Trước mắt anh khi ấy là con đường học tập rộng mở cùng một tương lai nhiều người mơ ước. Nhưng càng sống trong những ngày tháng yên ổn trên đất Mỹ, người sinh viên trẻ càng nghĩ nhiều hơn về quê hương đang chìm trong chiến tranh.

Mùa hè năm 1970, sinh viên Nguyễn Thái Bình trở về Việt Nam thăm gia đình trong hai tháng. Anh đi qua nhiều vùng đất, từ Huế, Đà Lạt đến Phú Quốc, trực tiếp nhìn thấy những tổn thất mà chiến tranh gây ra cho con người và đất nước. Chuyến đi ấy khiến tình yêu quê hương trong anh trở thành một trách nhiệm không thể né tránh.

Khi trở lại Mỹ, người thanh niên không chọn im lặng để bảo vệ việc học hay tương lai của riêng mình. Anh tham gia các cuộc biểu tình, mít tinh, hội thảo và diễn thuyết phản đối chiến tranh; đồng thời kết nối với nhiều tổ chức, cá nhân yêu chuộng hòa bình. Từ một sinh viên học ngành gần như không liên quan đến chính trị, Nguyễn Thái Bình trở thành một trong những gương mặt tích cực của phong trào người Việt phản chiến ngay trên đất Mỹ.

Ngày 10/2/1972, người sinh viên cùng 9 thanh niên Việt Nam có mặt tại văn phòng Tòa lãnh sự chính quyền Sài Gòn ở New York, công bố bản tuyên bố lên án chiến tranh. Dù bị cảnh sát bắt giữ, hoạt động của họ vẫn tạo nên tiếng vang và nhận được sự quan tâm của dư luận tiến bộ.

Tháng 5/1972, sinh viên Nguyễn Thái Bình tốt nghiệp hạng danh dự tại Đại học Washington. Nhưng trong ngày lẽ ra chỉ dành để nói về thành tích và tương lai, anh lại nhắc đến một “món nợ” lớn hơn tấm bằng trong tay: sự bình yên anh có được trong thời gian học tập đối lập với những mất mát mà đồng bào đang phải gánh chịu.

Trước bạn bè và giảng viên, người sinh viên Việt Nam kêu gọi mọi người lên tiếng vì hòa bình, công lý và chấm dứt cuộc chiến trên quê hương mình. Với anh, tri thức không thể chỉ dùng để xây dựng cuộc sống của một cá nhân. Tri thức còn đòi hỏi người sở hữu nó phải biết đứng về phía con người khi sự sống và lẽ phải bị tổn thương.

Những hoạt động phản chiến khiến sinh viên Nguyễn Thái Bình bị buộc rời khỏi nước Mỹ. Trước chuyến trở về, anh viết hai bức thư ngỏ: một gửi Tổng thống Mỹ Richard Nixon, một gửi những người yêu chuộng hòa bình và công lý trên thế giới.

Trong những dòng thư ấy, người thanh niên khẳng định mình không có vũ khí, chỉ có niềm tin vào con người và lẽ phải. Anh viết:

“Trái bom duy nhất của tôi chỉ là trái tim của tôi.”

Trái tim ấy không nhằm gây nên hủy diệt, mà muốn đánh thức lương tri trước nỗi đau của hàng triệu con người.

Trên chuyến bay trở về, người con Nguyễn Thái Bình còn viết thư cho cha mẹ. Anh hiểu con đường mình lựa chọn có thể khiến gia đình phải chịu mất mát, hiểu nỗi đau của cha mẹ khi một người con đặt mình trước hiểm nguy. Nhưng người thanh niên tin rằng mình không thể quay lưng trước nỗi đau lớn hơn của quê hương và hàng triệu gia đình Việt Nam.

Ngày 2/7/1972, khi chuyến bay đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất, sinh viên Nguyễn Thái Bình bị sát hại khi mới 24 tuổi. Người thanh niên đã đi nửa vòng Trái Đất để cất tiếng nói vì Việt Nam lại không thể bước ra khỏi chuyến bay cuối cùng để trở về với gia đình và quê hương.

Sự ra đi của anh gây chấn động trong phong trào học sinh, sinh viên và những người phản đối chiến tranh. Tại Mỹ, bạn bè, các tổ chức sinh viên và những người từng đồng hành đã tổ chức tưởng niệm, công bố những bức thư anh để lại và tiếp tục lên tiếng vì những điều người sinh viên Việt Nam theo đuổi.

Chuyến trở về của sinh viên Nguyễn Thái Bình đã dừng lại ở tuổi 24, nhưng điều anh muốn gửi đến thế giới vẫn còn nguyên ý nghĩa: trước bất công và đau thương, người trí thức không thể chỉ đứng ngoài quan sát.