Người Thắp Đèn Học Ban Đêm – Gìn Giữ Con Chữ Trong Thời Hoa Lửa

(Bài viết hưởng ứng Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”, được tổng hợp từ các tư liệu lịch sử và hồi ức của giáo viên, học sinh và nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.)

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đất nước phải đối mặt với muôn vàn khó khăn do chiến tranh gây ra. Tuy nhiên, dù bom đạn ác liệt đến đâu, tinh thần hiếu học của người dân Việt Nam vẫn không hề bị dập tắt. Tại nhiều vùng quê, những lớp học ban đêm được duy trì để thanh niên, thiếu niên và người lao động có thể tiếp tục học tập sau giờ làm việc. Để những lớp học ấy diễn ra thuận lợi, có những con người âm thầm đảm nhận công việc chuẩn bị đèn dầu, giữ gìn ánh sáng và chăm lo cơ sở vật chất cho lớp học. Họ được người dân trìu mến gọi là những người thắp đèn học ban đêm – những người góp phần giữ gìn con chữ trong thời kỳ hoa lửa.

Ngày ấy, điện lưới chưa phổ biến ở nhiều vùng nông thôn. Ánh sáng phục vụ học tập chủ yếu đến từ những chiếc đèn dầu hoặc đèn bão đơn sơ. Vì vậy, việc chuẩn bị ánh sáng cho các lớp học là công việc rất quan trọng.

Trong ký ức của nhiều người cao tuổi, trước giờ học, luôn có những người đến sớm để lau chùi đèn, bổ sung dầu và kiểm tra bấc đèn. Họ muốn bảo đảm lớp học có đủ ánh sáng để mọi người có thể đọc sách và viết bài.

Có những lớp học được tổ chức trong đình làng, nhà văn hóa hoặc nhà dân. Bàn ghế còn đơn sơ, nhưng không khí học tập luôn rất nghiêm túc. Ánh sáng từ những ngọn đèn nhỏ bé đã thắp lên niềm tin vào tương lai cho nhiều thế hệ.

Trong chiến tranh, điều kiện sinh hoạt vô cùng khó khăn. Nhiều gia đình phải tiết kiệm từng giọt dầu thắp sáng. Tuy nhiên, mọi người vẫn sẵn sàng đóng góp để duy trì hoạt động học tập của địa phương.

Nhiều nhân chứng kể rằng sau một ngày lao động vất vả trên đồng ruộng hoặc tại các hợp tác xã, người dân vẫn đến lớp học buổi tối với tinh thần ham học hỏi. Họ tin rằng tri thức sẽ giúp ích cho bản thân và góp phần xây dựng đất nước trong tương lai.

Trong ký ức của nhiều người từng sống thời hoa lửa, hình ảnh những ngọn đèn dầu lung linh trong lớp học là hình ảnh không thể nào quên. Ánh sáng ấy tuy không mạnh nhưng đủ để thắp lên khát vọng học tập giữa những năm tháng gian khó.

Không chỉ chuẩn bị ánh sáng, nhiều người còn tham gia sửa chữa bàn ghế, quét dọn lớp học và hỗ trợ giáo viên tổ chức các hoạt động học tập. Mọi người cùng nhau góp sức để duy trì môi trường học tập tốt nhất có thể.

Có những thanh niên tình nguyện đảm nhận công việc quản lý lớp học vào buổi tối. Họ hỗ trợ giáo viên điểm danh, sắp xếp chỗ ngồi và giữ gìn trật tự trong giờ học.

Nhiều lớp học ban đêm không chỉ dành cho trẻ em mà còn dành cho người lớn tuổi muốn học chữ hoặc nâng cao kiến thức. Tinh thần học tập suốt đời đã trở thành một nét đẹp trong cộng đồng.

Có những hôm trời mưa lớn hoặc thời tiết giá lạnh, số lượng người đến lớp vẫn rất đông. Điều đó cho thấy ý chí vượt khó và lòng ham học của người dân trong thời kỳ chiến tranh.

Không ít người sau này trở thành cán bộ, giáo viên hoặc kỹ thuật viên đã từng học tập dưới ánh đèn dầu của những lớp học ban đêm năm ấy. Họ luôn ghi nhớ công lao của những người đã âm thầm hỗ trợ việc học tập trong hoàn cảnh khó khăn.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhiều địa phương đã xây dựng trường lớp khang trang hơn. Tuy nhiên, ký ức về những đêm học dưới ánh đèn dầu vẫn luôn được nhắc lại như một minh chứng cho tinh thần hiếu học của dân tộc Việt Nam.

Ngày nay, khi học sinh được học tập trong điều kiện đầy đủ ánh sáng, thiết bị hiện đại và môi trường thuận lợi, thế hệ trẻ càng thêm trân trọng những nỗ lực của các thế hệ đi trước trong việc gìn giữ tri thức giữa thời chiến.

Người thắp đèn học ban đêm trong thời kỳ hoa lửa không trực tiếp tham gia chiến đấu nơi chiến trường, nhưng bằng sự tận tụy, trách nhiệm và niềm tin vào giá trị của tri thức, họ đã góp phần duy trì ngọn lửa học tập cho cộng đồng. Những ngọn đèn dầu năm ấy mãi là biểu tượng đẹp của tinh thần hiếu học, ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên của nhân dân Việt Nam.