Người Thắp Đèn Ở Bến Phà
Những năm chiến tranh chống Mỹ, trên tuyến đường vận tải qua sông Gianh có một bến phà hoạt động suốt ngày đêm để đưa bộ đội và xe hàng vào chiến trường. Trong đội phục vụ tại bến phà ấy có một cô gái quê Khánh Thiện làm nhiệm vụ soi đèn tín hiệu cho phà cập bến giữa những đêm tối mịt.
Bến phà nằm giữa vùng thường xuyên bị máy bay địch đánh phá. Ban ngày mặt sông yên ắng nhưng đêm xuống, từng đoàn xe lại nối đuôi nhau chờ qua sông. Để tránh bị phát hiện, mọi ánh sáng đều phải che kín, chỉ dùng những chiếc đèn nhỏ có chụp bằng tôn khoét lỗ hẹp để làm tín hiệu.
Công việc của cô là đứng ở mép bờ, dùng đèn ra hiệu cho phà cập đúng vị trí an toàn. Những hôm trời tối hoặc sương dày, chỉ cần lệch một chút là xe có thể xuống sai mép bến hoặc phà va vào cọc đá giữa dòng.
Một đêm đầu đông, gió sông thổi lạnh buốt, hàng chục xe chở hàng đang xếp hàng chờ qua bến. Mặt nước tối đen, chỉ nghe tiếng sóng vỗ nhẹ vào mạn phà.
Khi chuyến phà thứ ba chuẩn bị cập bến thì tiếng máy bay bất ngờ vang lên từ phía xa. Còi báo động rú lên dồn dập, nhiều người lập tức chạy xuống hầm ven sông. Nhưng lúc ấy chiếc phà vẫn còn ở giữa dòng với nhiều xe chở đạn trên khoang.
Nếu phà không cập bến kịp thời, cả chuyến hàng sẽ rất nguy hiểm. Không chút chần chừ, cô gái quê Khánh Thiện vẫn cầm chiếc đèn tín hiệu đứng sát mép nước, liên tục ra dấu cho người lái phà giữa tiếng máy bay ngày càng gần.
Pháo sáng từ trên cao bất ngờ rơi xuống làm khúc sông sáng trắng. Chỉ ít phút sau, bom bắt đầu nổ phía hạ lưu, nước sông bắn lên dữ dội. Dù vậy, cô vẫn cố giữ ngọn đèn không tắt trước gió mạnh để chiếc phà nhìn rõ hướng vào bến.
Cuối cùng, chuyến phà cũng cập bờ an toàn. Những chiếc xe nhanh chóng rời bến chạy vào rừng trú ẩn ngay trước khi loạt bom tiếp theo trút xuống mặt sông.
Sau trận đánh phá, bến phà chìm trong khói bụi và mùi thuốc súng. Cô gái nhỏ ngồi bên cọc bến, đôi tay vẫn nắm chặt chiếc đèn đã ám đầy khói đen.
Sau ngày hòa bình lập lại, người phụ nữ quê Khánh Thiện trở về cuộc sống bình dị nơi quê nhà. Nhưng mỗi lần nhìn ánh đèn dầu lập lòe trong đêm, bà lại nhớ về những đêm đứng bên bến phà năm xưa — nơi một ngọn đèn nhỏ bé đã từng soi đường cho biết bao chuyến xe vượt sông giữa bom đạn chiến tranh.
