NGƯỜI THẮP SÁNG "NGHÌN VIỆC TỐT" VÀ NGỌN LỬA HI VỌNG GIỮA LÀNG PHONG

Khởi nguồn từ Đội thiếu niên du kích đến phong trào "Nghìn việc tốt"
Sinh ra tại vùng quê Kinh Bắc (Bắc Ninh), tinh thần yêu nước và cống hiến đã sớm nảy nở trong con người Nguyễn Đức Thìn. Ngay từ khi mới 11 tuổi, cậu bé Thìn đã dũng cảm tham gia Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng, kề vai sát cánh cùng cha anh trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.

Khi bước lên bục giảng, ông luôn mang trong mình nỗi trăn trở làm sao để giáo dục học sinh thông qua những việc làm cụ thể, gần gũi và ý nghĩa nhất. Từ suy nghĩ ấy, vào năm 1963, khi đang là giáo viên tại Trường cấp II Liên Sơn, ông đã chính thức khởi xướng phong trào “Nghìn việc tốt”. Phong trào khích lệ các em học sinh thi đua làm việc tốt từ những hành động nhỏ bé trong học tập, lao động và cuộc sống. Ngọn lửa nhỏ ấy nhanh chóng bùng lên và lan tỏa mạnh mẽ, trở thành một phong trào thi đua có sức ảnh hưởng sâu rộng đối với lớp lớp thế hệ thiếu nhi Việt Nam trên cả nước.

Biến cố cuộc đời và hành trình gieo chữ tại "vùng đất chết" Đang hăng say cống hiến, biến cố nghiệt ngã ập đến vào năm 1978 khi ông mắc bệnh phong (vi rút Han sen) và phải chia tay bục giảng để vào điều trị tại Bệnh viện Phong - Da liễu Quỳnh Lập ở Nghệ An. Cùng cảnh ngộ với nhiều giáo viên mất đi quyền đứng lớp, ban đầu ông rơi vào cảm giác chán chường, tuyệt vọng trước số phận và định kiến bấy giờ.

Tuy nhiên, ngắm nhìn những tấm gương tàn tật kiên cường vượt lên số phận như anh Phạm Văn Đu cụt tay vẫn đi gỡ bom mìn hay anh Lê Văn Đăng cụt tay vẫn bám ruộng cày bừa, người thầy giáo đã gạt đi nước mắt tủi thân để đứng dậy. Ông làm thơ, chụp ảnh, chiếu phim phục vụ mọi người, tự biến mình thành chỗ dựa tinh thần vươn lên thắp lại niềm vui sống cho những bệnh nhân nơi Làng Phong.

Điều khiến trái tim nhà giáo day dứt nhất tại Quỳnh Lập chính là việc chứng kiến nhiều trẻ em theo cha mẹ vào trại phong phải sống trong cảnh mù chữ. Không đành lòng nhìn các em "vương bụi đời", ông đã đề xuất với bác sĩ Giám đốc bệnh viện Trần Hữu Ngoạn để mở lớp học. Nhờ sự đồng thuận cao, mùa thu năm 1979, Trường Lê Văn Tám – ngôi trường đặc biệt dành riêng cho con em bệnh nhân phong – chính thức ra đời. Tận dụng khu nhà ở của bệnh nhân làm lớp học, những người đứng lớp chính là các giáo viên đang điều trị tại đây. Hơn 200 trẻ em đã háo hức bước vào buổi học đầu tiên trong niềm hạnh phúc vô bờ của người thầy.

"Đứa con của mẹ hiền xứ Nghệ" và di sản tri thức bất diệt
Ngôi trường Lê Văn Tám được ví như ngọn lửa thắp sáng tri thức nơi heo hút, từ 2 lớp học ban đầu nay đã phát triển thành 7 lớp và sáp nhập trở thành phân hiệu hai của trường THCS Quỳnh Lập. Đối với nhiều thế hệ học sinh tại Làng Phong, thầy Thìn mãi là người thầy, người cha đầy ân nghĩa.
Sau 4 năm chiến đấu và điều trị thành công, ông trở về quê nhà Kinh Bắc. Dù phải gánh chịu di chứng bệnh tật, ông vẫn tiếp tục sự nghiệp giảng dạy, nghiên cứu lịch sử và làm người chép sử truyền lại huyền tích cho Đền Đô. Với nghị lực và cống hiến phi thường, ông đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động (năm 1985) và Nhà giáo Nhân dân (năm 1988).

Dù đã ở tuổi xế chiều, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đức Thìn vẫn luôn hướng về mảnh đất Quỳnh Lập và trìu mến tự nhận mình là "đứa con nhỏ của mẹ hiền xứ Nghệ". Đối với ông, vùng đất ấy không chỉ chất chứa những tháng ngày gian nan chiến đấu với bệnh tật mà còn là nơi giúp ông nhận ra giá trị lớn lao của bản thân, là nơi đã "hồi sinh cuộc đời" ông một lần nữa.